I SA/Wa 631/17

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich - Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] reprezentowanej przez opiekuna prawnego [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi [...] reprezentowanej przez opiekuna prawnego [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] grudnia 2017 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawczyni wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego formularza wynika, że wnioskodawczyni zamieszkuje w Domu Pomocy Społecznej i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu renty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz przyznanych dodatków do renty o łącznej wysokości 2.079,33 zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że posiada spółdzielcze prawo własnościowe do lokalu o powierzchni 29,99 m ², nabyte [...] września 1999 r. za cenę 44.500 zł, oraz nieruchomości w postaci : działki rolnej o powierzchni 193 m ², której jest współwłaścicielem, działki z przeznaczeniem na drogi o powierzchni 53 m ² we współwłasności 1/6, działki (tereny różne) o powierzchni 63 m ² we współwłasności 1/6, oraz działkę (grunty rolne oraz grunty zakrzewione – teren zalewowy [...]) o powierzchni 4.074 m ², stanowiące jej własność. Wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada oszczędności pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych w wysokości 901 151,90 zł. Innych nieruchomości, papierów wartościowych i innych praw majątkowych oraz wierzytelności wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada. Jako stałe zobowiązania miesięczne wnioskodawczyni podała czynsz za mieszkanie o powierzchni 29,99 m ², w którym mieszka jej syn. Wyjaśniła, że ze względu na trudną sytuację życiową syna nie opłaca on rachunków związanych z użytkowaniem lokalu. Podała, że opłata za czynsz wynosi 350,98 zł. Ponadto, wskazała na wydatki związane z płatnością podatku rolnego od posiadanych nieruchomości w wysokości 74 zł za rok 2017 r., oraz koszty wyjazdu na turnus rehabilitacyjno – wypoczynkowy w wysokości 2.480 zł. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz.1369 t.j.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka –Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Wskazać należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postan. NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie znajduje się w żadnej z ww. sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni uzyskuje stały dochód miesięczny o łącznej wysokości 2.079,33 zł. Nie można zatem uznać wnioskodawczyni za osobę bezrobotną, czy też osobę bez stałego źródła dochodu, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie stronie prawa pomocy. Ponadto, wnioskodawczyni posiada zgromadzone oszczędności pieniężne na rachunkach bankowych w wysokości 901 151,90 zł oraz nieruchomości rolne w postaci czterech działek, których jest właścicielką lub współwłaścicielką. Wnioskodawczyni posiada także spółdzielcze prawo własnościowe do lokalu o powierzchni 29,99 m ², w którym obecnie mieszka jej syn. Oceniono zatem, że wnioskodawczyni przy zgromadzonych oszczędnościach pieniężnych, posiadanym majątku oraz uzyskiwanych dochodach jest w stanie ponieść koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób, znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb życiowych. Wnioskodawczyni zaś w takiej sytuacji materialnej się nie znajduje. Wskazać przy tym należy, iż aktualna linia orzecznicza sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy uznaje fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (vide: postanowienie z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex nr 742485, postanowienie NSA z dnia 27 września 2011r. sygn. akt I OZ 724/11 Lex 965945). Posiadanie oszczędności pieniężnych w zasadzie wyklucza obecnie przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawczyni posiada także majątek w postaci czterech działek oraz spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, co również stanowi negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy. Jeżeli strona ma jakikolwiek majątek, w szczególności zgromadzone oszczędności pieniężne, stały miesięczny dochód oraz nieruchomości to powinna samodzielnie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Mając na względzie powyższej wskazane okoliczności uznano, że wnioskodawczyni jest w stanie samodzielnie ponieść koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Jednocześnie ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawczyni, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się rozpoznawanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 249 a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z tego względu, umorzono postępowanie w zakresie wniosku wnioskodawczyni o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 249 a i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.