I SA/Wa 633/11

Referendarz sądowy Lucyna Picho Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość położoną poza granicami RP postanawia odmówić A. P. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. A. P. reprezentowana przez ustanowionego z wyboru radcę prawnego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], którą organ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] sierpnia 2011 r., nr [...] o potwierdzeniu na rzecz A. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości W., dawne województwo w. Do skargi A. P. dołączyła złożony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest wdową i jako spadkobierczyni ubiega się o rekompensatę za mienie pozostawione przez swojego męża na U. Oświadczyła, że jej jedynym dochodem jest emerytura w wysokości [...] zł. Dodała, że nie ma żadnych oszczędności ani majątku. Cierpi na poważne schorzenia, i w związku z tym ponosi wydatki na leczenie w wysokości miesięcznej około [...] zł. Mieszka w starym domu wymagającym remontu. Jej miesięczne koszty utrzymania to kwota około [...] zł, ponadto ponosi koszty związane z ubezpieczeniem samochodu w wysokości około [...] zł, spłaca kredyt na remont dachu w miesięcznej wysokości około [...] zł. Ponadto jest zobowiązana do spłaty kosztów operatu szacunkowego sporządzonego do niniejszej sprawy – do spłaty pozostało [...] zł, oraz opłaca podatek od nieruchomości w wysokości [...] zł. Łącznie miesięczne obciążenia wynoszą około [...] zł i na bieżące potrzeby zostaje jej [...] zł. Wnioskodawczyni ujawniła również, że posiada majątek w postaci mieszkania o powierzchni [...] m2. Rozpoznając wniosek na wstępie należy zaznaczyć, że stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1, § 2 i § 3 powołanej ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie jak zaznaczono już wcześniej A. P. domaga się przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania zasadniczym składnikiem kosztów jest wpis od skargi, którego wysokość z uwagi na charakter decyzji wyniesie 200 zł (por. § 2 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 24 grudnia 2003 r., nr 221, poz. 2193). Kwestia poniesienia innych kosztów sądowych, np. opłat kancelaryjnych (m. in. opłat za wydanie kopii, czy odpisu dokumentu z akt sprawy – odpowiednio 2 lub 10 zł za każdą stronę dokumentu, opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku -100 zł), czy wydatków (np. kosztów dojazdu do Sądu) nie jest obecnie znana, ponieważ łączna suma poniesionych w postępowaniu sądowym kosztów sądowych będzie zależna od przebiegu sprawy. Stwierdzić należy, że ocena sytuacji majątkowej skarżącej nie daje podstaw do uznania, że kwalifikuje się ona do zwolnienia od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że instytucja prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i dlatego w pierwszej kolejności powinna być udzielana przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżąca nie pozostaje w takiej sytuacji. Co miesiąc ma stały dochód w wysokości netto ok. [...] zł, ma również zabezpieczone potrzeby bytowe. Z treści wniosku wynika przede wszystkim, że jego zasadność skarżąca upatruje w fakcie ponoszenia przez nią wysokich kosztów spłaty kredytów, których ratę określiła na [...] zł (kredyt w e. [...] zł i [...] zł kredyt w p.). Podkreślić jednak należy, że obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby zwolnieniu z kosztów sądowych. Posiadanie takich zobowiązań wywołuje bowiem skutki dwojakiego rodzaju. Po pierwsze - biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia określonych kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytu o znacznej wysokości wskazuje na zdolności płatnicze skarżącej, gdyż w innym wypadku banki nie przyznałyby kredytu. Po drugie - sama okoliczność spłacania przez skarżącą kredytu nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle istotna jest wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem analiza struktury wydatków, jakie zostały wskazane przez skarżącą – m.in. kredyt bankowy - nie uzasadnia twierdzenia, iż jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06). Tym samym skarżąca ma możliwość pozyskania środków na udział w postępowaniu przed sądem na takich samych zasadach na jakich pozyskuje środki na regulowanie zobowiązań w sferze prywatnej. Przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym nie może bowiem uzasadniać chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez skarżącą. Nie sposób również przyjąć, aby uprawnione i społecznie usprawiedliwione było przenoszenie ciężaru ryzyka spłaty kredytów na ogół społeczeństwa. Reasumując nie można uznać, że skarżąca pozostaje w trudnej sytuacji majątkowej, ma zabezpieczone potrzeby bytowe, nie pozostaje również bez środków do życia uzyskując emeryturę w wysokości około [...] zł. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności referendarz sądowy rozpoznający wniosek uznał, że nawet przy uwzględnieniu wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, zakupem leków oraz pomocą doraźną skarżąca może samodzielnie opłacić koszty sądowe. Na marginesie wspomnieć również należy, że skarżąca do reprezentowania swoich interesów przed sądem administracyjnym ustanowiła pełnomocnika z wyboru co potwierdza również tezę, że skoro – przy wykazanych obciążeniach jest w stanie opłacić koszty radcy prawnego jest również w stanie opłacić koszty sądowe. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.