I SA/Wa 633/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość położoną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej postanawia odmówić przyznania A. P. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskiem - złożonym na urzędowym formularzu - z dnia 28 lutego 2011 r. A. P., reprezentowana przez ustanowionego z wyboru radcę prawnego, wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w związku ze skargą na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość położoną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości W., dawne województwo [...]. We wniosku skarżąca podała, że jest wdową i jako spadkobierczyni ubiega się o rekompensatę za mienie pozostawione przez swojego męża na Ukrainie. Oświadczyła, że jej jedynym dochodem jest emerytura w wysokości [...] zł. Dodała, iż nie posiada żadnych oszczędności ani majątku. Jej miesięczne koszty utrzymania to kwota około [...] zł, ponadto podnosi koszty związane z ubezpieczeniem samochodu w wysokości około [...] zł, spłaca kredyt na remont dachu w miesięcznej wysokości około [...] zł. Ponadto jest zobowiązana do spłaty kosztów operatu szacunkowego sporządzanego do niniejszej sprawy – do spłaty pozostało [...] zł, oraz opłaca podatek od nieruchomości w wysokości [...] zł. Łącznie miesięczne obciążenia wynoszą około [...] zł i na bieżące potrzeby zostaje jej [...] zł. Wnioskodawczyni ujawniła również, że posiada majątek w postaci mieszkania o powierzchni [...] m². Powyższy wniosek został rozpoznany – wydanym przez referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 633/11, którym odmówiono przyznania A. P. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu 4 maja 2011 r., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru. W dniu 11 maja 2010 r. A. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw na wyżej wymienione postanowienie. W sprzeciwie podała, iż nie ma mieszkania o powierzchni [...] m² o jakim pisze Sąd, natomiast ma stary zrujnowany dom o takiej kubaturze. Poza nim nie dysponuje żadnymi innymi nieruchomościami. Kredyty nie zostały zaciągnięte na cele konsumpcyjne a ich przeznaczenie wiązało się z koniecznością przeprowadzenia Sygn. akt I SA/Wa 633/11 najpilniejszych remontów w domu. Natomiast posiadanie pełnomocnika z wyboru wynika z konieczności życiowej (z racji wieku nie rozumie wielu rzeczy) a nie z chęci wydania nadmiaru gotówki. Pismem, skierowanym do pełnomocnika skarżącej, Sąd wezwał skarżącą do przedłożenia, w terminie 7 dni, dokumentów z ostatnich 3 miesięcy zaświadczających o wysokości kosztów leczenia i opłat za media ponoszonych przez skarżącą oraz wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, pod rygorem odmowy przyznania wnioskowanej pomocy. Z nadesłanych kserokopii dokumentów wynika m. in., że skarżąca za wykonanie ekspertyzy budowlanej zapłaciła [...] zł (faktura z dnia [...] stycznia 2010 r.), ponadto z faktury z dnia [...] lipca 2011 r. wynika, iż skarżąca ma do zapłaty 4 raty w równiej wysokości [...] zł tytułem ubezpieczenia OC za samochód - terminy płatności to [....]. Jednocześnie pismem z dnia 7 czerwca 2011 r. wnioskodawczyni poinformowała, że dostała [..], co oznacza wydatek na leki w kwocie ponad [...] zł i rehabilitację w kwocie [...] zł. Jednocześnie wskazała na pogorszenie się jej stanu zdrowia w skutek czego nie może ona dokonywać w życiu drastycznych zmian. Przy czym z faktur wystawionych w dniu [...] czerwca 2011 r. przez [...] Sp. z o.o. wynika, iż za usługi rehabilitacyjne skarżąca zapłaciła łączną kwotę [...] zł. Dodatkowo z nadesłanych kopii dokumentów zauważyć należy, iż wnioskodawczyni posiada rachunek bankowy założony w Banku [...], jednakże nie okazała żądanych przez Sąd wyciągów z posiadanego przez nią rachunku bankowego. Natomiast w dniu [...] maja 2010 r. z rachunku skarżącej został przelany zadatek w kwocie [...] zł jako 10 % od wykonania operatu szacunkowego mienia zaburzańskiego. W dniach [...] lipca 2010 i [...] sierpnia 2010 r. z w/w tytułu skarżąca przelała kwotę [...] zł. Nadto w dniu [...] czerwca 2011 r. skarżąca wpłaciła [...] zł. na rachunek E. U., zgodnie z oświadczeniem której wzięła ona kredyt w celu pomocy wnioskodawczyni spłacającej jej teraz ten kredyt w ratach po [...] zł. w terminie od grudnia 2009 r. do października 2011 r. Przy czym z ksero przekazu pocztowego z dnia [...] czerwca 2011 r. stanowiącego potwierdzenie wypłaty/odbioru [...] nadanego przez Oddział ZUS w R. wynika, iż świadczenie dla skarżącej za czerwiec 2011 r. wynosi [...] zł. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia Sygn. akt I SA/Wa 633/11 sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze stwierdzono co następuje. Prawo pomocy zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek. Stosownie do art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 powołanej ustawy). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §1, §2 i § 3 ustawy). W niniejszej sprawie A. P. wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny Przeciwnie, w przedstawionym stanie faktycznym dotyczącym jej sytuacji materialnej wynika, że poniesienie kosztów sądowych leży w zakresie jej możliwości płatniczych. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana wskazanymi przepisami stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w swoich koniecznych kosztach utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zatem to wnioskodawca musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do Sygn. akt I SA/Wa 633/11 prowadzenia procesu przez własne oszczędności. W przedmiotowej sprawie takiego braku możliwości wnioskodawczyni nie wykazała a ocena sytuacji majątkowej skarżącej nie daje podstaw do uznania, że kwalifikuje się ona do zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawczyni posiada stałe i regularne źródło dochodów w postaci emerytury w kwocie ponad [...] zł miesięcznie, a po analizie stanu faktycznego sprawy nie można uznać, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podniesiony przez nią fakt spłacania zaciągniętych kredytów bankowych nie może mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 r. sygn. akt I OZ 83/06), gdyż nie można przyznawać zobowiązaniom skarżącej pierwszeństwa przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Nie sposób również przyjąć, aby zasadne i społecznie usprawiedliwione było przenoszenie ciężaru ryzyka spłaty kredytów na ogół społeczeństwa. Ponadto w sprawie zasługuje na uwagę fakt, iż na obecnym etapie postępowania zasadniczym składnikiem kosztów jest wpis od skargi w wysokości [...] zł. Okoliczność ta również musi być brana pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nadto zastanawiającym jest fakt nie przedstawienia Sądowi, z posiadanych przez skarżącą rachunków, wyciągów bankowych wskazujących m. in. na stan jej sytuacji materialnej. Niezależnie od niniejszego wskazać należy, że skarżąca do reprezentowania sowich interesów przed sądem administracyjnym ustanowiła pełnomocnika z wyboru co potwierdza tezę, iż skoro – przy wykazanych obciążeniach jest w stanie opłacić koszty radcy prawnego jest również w stanie opłacić koszty sądowe. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.