I SA/Wa 666/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Marta Kołtun Kulik (spr.) WSA Agnieszka Miernik Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat M. D., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. D., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego potwierdzenia prawa do rekompensaty. Zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z dnia 31 grudnia 2008 r. J. D. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za majątek pozostawiony przez A. i J. D. w miejscowości P., tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z dnia 25 lutego 2009 r., organ wezwał wnioskodawcę do złożenia brakujących dokumentów i oświadczeń, wymaganych w przedmiotowej sprawie - zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Pismem z dnia 21 września 2009 r. J. D. wystąpił do organu o włączenie w poczet materiału dowodowego zeznań świadków, [...]. Jednocześnie w dacie tej złożył oświadczenie wymagane w trybie powołanej wyżej ustawy. Następnie, pismem z dnia 21 września 2009 r. J. D. wystąpił do Wojewody [...] o zawieszenie postępowania do czasu dołączenia do akt sprawy dodatkowego materiału dowodowego. Pismami datowanymi na dzień 28 września 2009 r. organ wystąpił do [...] Urzędu Wojewódzkiego [...] oraz [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. z prośbą o przesłuchanie - w ramach tzw. pomocy prawnej – [...]. Następnie, postanowieniem z dnia [...] października 2009 r., nr [...] Wojewoda [...] zawiesił przedmiotowe postępowanie w oparciu o przepis art. 98 § 1 k.p.a. informując, że zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a.: "Jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane". Postanowienie to zostało odebrane przez J. D. w dniu 13 października 2009 r. Pismem z dnia 10 września 2012 r., w trybie art. 10 k.p.a., Wojewoda poinformował J. D. o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją w sprawie, oraz o możliwości składania wyjaśnień i oświadczeń. Z uwagi na brak wniosku - ze strony J. D. - o podjęcie ww. postępowania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] umorzył postępowanie dotyczące potwierdzenia J. D. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. i J. D. w miejscowosci P., tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda uznał, że niezłożenie przez stronę w terminie wymienionym w art. 98 § 2 k.p.a. wniosku o podjęcie postępowania, skutkuje tym, że żądanie wszczęcia postępowania wyrażone we wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty uznać należy za niebyłe. Ta okoliczność, pociąga za sobą konieczność umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., czemu wyraz organ administracji powinien dać wydając decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. W wyniku odwołania od powyższej decyzji, Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Minister wskazał za Wojewodą, że w przypadku zawieszenia postępowania na wniosek strony i niezłożenia przez nią w trzyletnim terminie (liczonym od daty doręczenia postanowienia o zawieszeniu postępowania) wniosku o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uznać należy za niebyłe, a organ administracji jest zobowiązany wydać decyzję o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie, postanowienie Wojewody [...] o zawieszeniu postępowania zostało doręczone J. D. w dniu 13 października 2009 r., a zatem termin do złożenia wniosku o podjęcie postępowania upłynął w dniu 13 października 2012 r. Ponieważ strona nie złożyła wniosku o podjęcie postępowania, w terminie, organ pierwszej instancji był uprawniony do wydania decyzji o jego umorzeniu. Na tej podstawie, w ocenie organu odwoławczego, wydając zaskarżoną decyzję Wojewoda [...] nie naruszył przepisów prawa. Na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2013 r. J. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wskazał na niekonsekwencję organu polegającą na poinformowaniu strony o zgromadzeniu materiału dowodowego stanowiącego podstawę do wydania decyzji, po czym Wojewoda wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie. W konsekwencji, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie, przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 8 sierpnia 2013 r., pełnomocnik J. D. poparła skargę oraz wniosła o zasądzenie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Na pytanie Sądu, skarżący oświadczył, że w okresie trzech lat po dacie zawieszenia postępowania nie składał do organu administracji żadnych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., Nr 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2013 r., jak i ją poprzedzająca decyzja Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., nie naruszają przepisów prawa. Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty J. D. z tytułu pozostawienia nieruchomości przez A. i J. D. w miejscowości P., tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji Wojewody [...] stanowią przepisy art. 105 § 1, oraz art. 98 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu tego przepisu oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to m.in. brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Z kolei, przepis art. 98 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Jeżeli natomiast w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane (art. 98 § 2 k.p.a.). Jak wynika z akt administracyjnych sprawy do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynął wniosek J. D. z dnia [...] września 2009 r. o zawieszenie prowadzonego przez Wojewodę postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez A. i J. D. do czasu dołączenia do akt sprawy dodatkowego materiału dowodowego. W dacie tej skarżący złożył także wniosek o przesłuchanie dwóch świadków, tj. S. S. i A. S., a także oświadczenie zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Postępowanie skarżącego w kwestii wnioskowania o zawieszenie postępowania w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty bez wątpienia było spowodowane koniecznością zgromadzenia i przedłożenia dokumentów, o których to poinformowano skarżącego pismem z dnia 25 lutego 2009 r., które skarżący odebrał w dacie 6 marca 2009 r. Wydanie więc przez Wojewodę postanowienia z dnia [...] października 2009 r. o zawieszeniu postępowania czyniło zadość żądaniu J. D. To treść wniosku skarżącego przesądziła o charakterze aktu jaki podjął organ. Prawidłowo też Wojewoda poinformował w nim skarżącego o treści art. 98 § 2 k.p.a. J. D. postanowienie odebrał w dniu 13 października 2009 r. i powinien mieć świadomość, że niezłożenie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie trzech lat od daty jego zawieszenia będzie skutkować uznaniem przez organ, że wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie rekompensaty został wycofany. Wobec więc takiej postawy skarżącego przez okres trzech lat od daty zawieszenia postępowania administracyjnego Wojewoda uprawniony był do wydania decyzji z dnia 31 grudnia 2012 r. o umorzeniu postępowania w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a. Tym bardziej, iż jak sam wskazał skarżący na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym przez okres zawieszenia postępowania, nie dostarczał organowi żadnych dokumentów w sprawie. Ponadto, Sąd zauważa, że w trakcie zawieszenia postępowania czynności procesowe w sprawie podjęły tylko organy działające w ramach tzw. pomocy prawnej, o co wystąpił Wojewoda [...] jeszcze przed wnioskiem J. D. o zawieszenie postępowania. Chodzi tutaj o przesłuchanie świadków, o które wnosił sam skarżący. Jednocześnie Sąd nie podziela zarzutu skarżącego, iż Wojewoda [...] wobec wydania decyzji umarzającej postępowanie nie był uprawniony do poinformowania skarżącego, że w sprawie został zgromadzony materiał dowodowy umożliwiający wydanie decyzji administracyjnej. Działanie organu wynikało bowiem z przestrzegania obowiązującej w prawie administracyjnym zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Zasada ta nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia wniosków. W niniejszej sprawie należy także zwrócić uwagę, iż również w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że: "W przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o podjęcie postępowania, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe należy, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzyć postępowanie w formie decyzji" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/11). W konsekwencji, Sąd uznał, że organy administracji rozpatrujące sprawę prawidłowo przeprowadziły postępowanie i wydały rozstrzygnięcia zgodnie z prawem, nie naruszając reguł procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 i 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.