I SA/Wa 68/25

WyrokWSA w Warszawie2025-06-05

Skład orzekający: Monika Sawa, Marta Kołtun-Kulik, Anna Milicka-Stojek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, pomijając w postępowaniu wszystkich spadkobierców byłych właścicieli oraz nie rozstrzygając wcześniej wniosku o zwrot nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że postępowanie było prowadzone z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 28, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Naruszenia te polegały na nieustaleniu wszystkich stron postępowania (spadkobierców byłego właściciela gruntu) oraz na nierozstrzygnięciu w całości postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości, które wyprzedza postępowanie odszkodowawcze. W związku z tym, przedwczesne było orzekanie o spełnieniu przesłanek z art. 215 ust. 2 u.g.n.
Stan faktyczny
Skarżący J. C. i G. C. domagali się odszkodowania za nieruchomość warszawską, która została objęta działaniem dekretu z 1945 r. Organy administracji obu instancji odmówiły przyznania odszkodowania, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności dotyczące utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością przez byłych właścicieli przed 5 kwietnia 1958 r. Skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Sawa sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.) Protokolant starszy referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi J. C. i G. C. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 19 listopada 2024 r. nr 4371/2024 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 6 października 2022 r. nr 511/SD/2022; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz J. C. i G. C. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda Mazowiecki (dalej jako "organ" lub "Wojewoda") decyzją z 19 listopada 2024 r. nr 4371/2024 utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent") z 6 października 2022 r. nr 511/SD/2022 o odmowie przyznania na rzecz J. C. w udziale 8/12 i G. C. w udziale 2/12 (dalej jako "skarżący") odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy [...], ozn. hip. [...], stanowiącą obecnie części dz. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), powoływanego dalej jako "dekret". Zgodnie z opinią geodezyjną z 5 stycznia 2017 r. wykonaną przez mgr. inż. A. K., nieruchomość ta o pow. 657 m2, obecnie wchodzi w skład działek: nr [...] w części o pow. 4 m2, nr [...] w części o pow. 286 m2, nr [...] w części o pow. 1 m2, nr [...] w części o pow. 240 m2, nr nr [...] w części o pow. 121 m2, nr [...] w części o pow. 5 m2. Działki nr [...] i nr [...] stanowią własność Skarbu Państwa, a dz. nr [...], nr [...] i nr nr [...] – własność m.st. Warszawy. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa z 12 września 2001 r. L.dz.1755/01 tytuł prawny do ww. nieruchomości uregulowany był na mocy aktu zdziałanego z 8 lipca 1937 r. zatwierdzonego orzeczeniem z 22 października 1937 r., na W. i M. z J. małż. C. w częściach równych niepodzielnie. Jak ustalono następnie w toku postępowania: postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z 11 stycznia 2002 r. sygn. akt III Ns 1957/01: 1 spadek po W. C. nabyli: żona M. C. i dzieci: A. C. i J. C.2 po 1/3 części każdy z nich, z wyłączeniem udziału zmarłego w majątku wspólnym małżonków, który dziedziczą tylko zstępni w częściach po 1/2 każdy z nich, 2) spadek po M. C. nabyli synowie: A. C. i J. C.2 po 1/2 części każdy z nich, 3) spadek po J. C.2 nabyli: żona H. C. oraz dzieci J. C. i G. C. po 1/3 części spadku każdy z nich; postanowieniem Sądu Rejonowego we Włocławku z 13 października 2004 r. sygn. akt I Ns 1020-21/04 spadek po A. C. nabył w całości J. C. Ponadto do akt dołączono poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy z 12 maja 1997 r. sygn. akt III Ns 799/97, na mocy którego wchodzącą w skład spadku po H. C. nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], nabył na mocy ustawy w całości syn – G. C. Orzeczenie to nie odnosi się natomiast do innych składników majątkowych, w tym nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem. Prezydent orzeczeniem administracyjnym z 1 marca 1950 r. L.dz. PB/1318/50/11 skierowanym do Zarządu Nieruchomości Miejskich jako zarządcy mienia opuszczonego odmówił przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy [...] nr [...] oznaczonej nr hip. [...]. H. C. oraz J. C. wnioskiem z 9 marca 1992 r. (data wpływu 13 marca 1992 r.) wystąpili o zwrot nieruchomości położonej w Warszawie u zbiegu ul. [...] i [...] (dawna [...]) wpisanej do księgi wieczystej pod nr kw [...]. J. C. pismem z 18 listopada 1997 r. wystąpił następnie do Dyrektora Zarządu Dzielnicy-Śródmieście Gminy Warszawa Centrum o załatwienie wniosku z 9 marca 1992 r. o zwrot nieruchomości poprzez rozstrzygnięcie w formie decyzji administracyjnej. Starosta Powiatu Warszawskiego decyzją z 23 sierpnia 2002 r. nr 572/ZP/2002 odmówił uwzględnienia wniosku z 9 marca 1992 r. o zwrot nieruchomości wchodzącej w skład dz. nr [...] i nr [...], będących własnością Skarbu Państwa. Wskazał, że wniosek o zwrot nieruchomości został złożony po upływie terminie. Wojewoda decyzją z 10 października 2002 r. nr 265/02 uchylił ww. decyzję z 23 sierpnia 2002 r. w całości i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji. Wskazał, że "zarówno fakt wygaśnięcia roszczeń jak również brak przepisu prawa materialnego pozwalającego na merytoryczne rozstrzygniecie sprawy powoduje bezprzedmiotowość postępowania, które w takiej sytuacji winno ulec umorzeniu stosownie do art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 lipca 2004 r. sygn. akt I SA 2758/02 oddalił skargę od ww. decyzji Wojewody wskazując, że dopóki w obrocie prawnym pozostaje orzeczenie Prezydenta z 1 marca 1950 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii uznane być musi za bezprzedmiotowe. W sytuacji, gdy wpłynie nowy wniosek o rozstrzygnięcie takiej sprawy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do jego merytorycznego rozpatrzenia. Taki stan sprawy powodował konieczność umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego i organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję pierwszoinstancyjną w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 sierpnia 2005 r. sygn. akt OSK 1907/04 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku Sądu pierwszej instancji. J. C. i G. C. wnioskiem z 1 lutego 2012 r. (data wpływu do Urzędu 7 lutego 2012 r.) wystąpili o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Prezydent decyzją z 7 grudnia 2015 r. nr 688/GK/DW/2016 odmówił przyznania odszkodowania spadkobiercom dawnych właścicieli nieruchomości wchodzącej w skład części dz. nr [...], nr nr [...] oraz nr [...]. Wojewoda decyzją z 14 stycznia 2016 r. nr 119/2016 uchylił ww. decyzję i przekazał Prezydentowi sprawę do ponownego rozpoznania. Skarżący w dniu 17 października 2018 r. zmodyfikowali wniosek z 1 lutego 2012 r. występując o ustalenie odszkodowania jedynie za należne im udziały w nieruchomości, tj. na rzecz J. C. za udział 8/12 i na rzecz G. C. za udział 2/12, a to z uwagi na konieczność przedstawienia prawomocnego postanowienia sądowego o nabyciu spadku po H. C. Ponadto wskazano, że wniosek o dalsze odszkodowanie na rzecz G. C. zostanie złożony ponownie. Prezydent decyzją z 25 marca 2019 r. nr 74/SD/2019 ponownie odmówił następcom dawnych właścicieli przyznania odszkodowania za grunt przedmiotowej nieruchomości. Wojewoda decyzją z 31 maja 2019 r. nr 2020/2019 uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę Prezydentowi do ponownego rozpoznania. Prezydent postanowieniem z 31 maja 2021 r. nr 282/SD/2021 zawiesił z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu rozpoznania wniosku z 9 marca 1992 r. H. C. oraz J. C. w sprawie zwrotu tej nieruchomości. Skarżący w dniu 10 czerwca 2021 r. cofnęli wniosek z 9 marca 1992 r. o zwrot ww. nieruchomości. Prezydent postanowieniem z 28 czerwca 2021 r. nr 326/SD/2021 zawiesił postępowanie dotyczące wniosku o zwrot ww. nieruchomości do czasu ustalenia następców prawnych po wnioskodawczyni H. C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z 27 sierpnia 2021 r. utrzymało ww. postanowienie w mocy i wskazało, że wydana uprzednio decyzja Wojewody z 10 października 2002 r. nr 265/02, którą uchylił on decyzję z 23 sierpnia 2002 r. i umorzył postępowanie z wniosku o zwrot nieruchomości dotyczy dz. nr [...] i nr [...] będących własnością Skarbu Państwa, nie rozstrzyga zaś w zakresie działek będących władnością m.st. Warszawy. Wojewoda postanowieniem z 2 września 2021 r. nr 694/2021 uchylił z kolei postanowienie Prezydenta z 31 maja 2021 r. zawieszające postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość do czasu rozpoznania wniosku o jej zwrot i wyjaśnił, że postępowanie zwrotowe zakończone zostało decyzją Wojewody z 10 października 2002 r. o umorzeniu postępowania. Prezydent decyzją z 6 października 2022 r. orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W odwołaniu od tej decyzji skarżący wnieśli o jej uchylenie w części i wydanie decyzji przyznającej G. C. odszkodowanie za 2/12 części i J. C. za 8/12 części nieruchomości o pow. 368m2 (część obecnych dz. nr [...] i nr nr [...]). Wojewoda decyzją z 19 listopada 2024 r. utrzymał w mocy decyzję z 6 października 2022 r. Wskazał, że odszkodowanie w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", może być przyznane za dom jednorodzinny – w przypadku gdy nieruchomość była zabudowana w dniu wejścia w życie dekretu albo za działkę wchodzącą w skład nieruchomości warszawskiej niezależnie, czy była ona zabudowana. Wojewoda zauważył, że grunt nieruchomości przy [...] był zabudowany na datę wejścia w życie dekretu. Potwierdzają to, m.in. przesłane przez Archiwum Państwowe w Warszawie przy piśmie z 22 stycznia 2014 r. dokumenty Biura Odbudowy Stolicy, tj. karta lustracji z 8 sierpnia 1945 r., z której wynika, że na nieruchomości znajdowały się front i lewa oficyna spalone doszczętnie, oficyna poprzeczna zajęta przez wojsko, stan dobry. Ponadto w czasie dokonywania lustracji na nieruchomości znajdowały się 3 izby zamieszkałe przez 16 mieszkańców. Natomiast dołączona do akt decyzja Inspekcji Budowlanej z października 1949 r. w której wyszczególnione zostały budynki zniszczone i przeznaczone do rozbiórki wskazuje, że przy dawnej [...] (obecna [...]) znajdowały się: "pozostałe mury parteru i suteren po wyburzonym budynku frontowym". Również Protokół oględzin nieruchomości z 17 września 1949 r. opisuje stan znajdujących się tam budynków: "1. Budynek frontowy, murowany zniszczony w 80% niezamieszkały, do rozbiórki, uznany za zniszczony protokołem W.l.B. z dnia 17.IX. 49 r.; 2. Oficyna porzeczna murowana parterowa z suterenami w stanie dobrym - całkowicie zamieszkała; 3. Oficyna jednopiętrowa, murowana w stanie dobrym całkowicie zamieszkała; 4. Ustęp murowany w stanie dobrym użytkowany; 5. Budynek murowany parterowy, jednoizbowy w stanie dobrym-przeznaczony i użytkowany przez dozorcę". W sprawie należało więc zbadać, zgodnie z art. 215 ust. 2 u.g.n., czy przedmiotowy budynek kwalifikuje się do uznania go za dom jednorodzinny oraz czy przeszedł na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r., jak również czy działka, przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne i poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. W odniesieniu do budynków Wojewoda zauważył, że w myśl art. 8 dekretu przechodziły one na własność gminy, jeśli dotychczasowym właścicielom odmówiono przyznania prawa własności czasowej do przejętego gruntu. Właściciele tracili prawo do budynku zarówno w razie niezłożenia lub nieprawidłowego złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, o którym mowa w art. 7 dekretu, jak i w razie odmownego rozpatrzenia takiego wniosku. Gmina, była wówczas zobowiązana wypłacić właścicielowi ustalone w myśl art. 9 dekretu odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. Wyznacznikiem zaś uznania pozostałości budynku zniszczonego na skutek działań wojennych za budynek dekretowy była jego kwalifikacja co do możliwości ich naprawy lub konieczności ich rozbiórki dokonywana przez władzę budowlaną na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny. W niniejszej sprawie byli właściciele nie złożyli w terminie określonym w art. 7 dekretu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu. Termin ten upływał zaś z dniem 19 października 1948 r. Tym samym budynek znajdujący się na gruncie przeszedł na własność Skarbu Państwa z upływem tego terminu, tj. 19 października 1948 r., zgodnie z art. 8 dekretu. Powyższa okoliczność prawidłowo ustalona przez Prezydenta powoduje, że nie jest możliwe ustalenie odszkodowania za budynek, gdyż przejście prawa własności na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło przed 5 kwietnia 1958 r. Dodatkowo prawidłowo ustalił Prezydent, że budynek ten miał charakter domu wielorodzinnego, tj. nie spełnia też drugiej z przesłanek odszkodowawczych. Powyższe wynika z analizy księgi meldunkowej prowadzonej dla domu przy ul. [...], przesłanej przez Urząd m.st. Warszawy, z której wynika, że lokatorzy byli w nim meldowani w latach 1945-1950. Po wejściu w życie dekretu wprowadzono przymusową gospodarkę lokalami mieszkalnymi, a o ich przydziale decydowały władze kwaterunkowe (prezydium miejskiej lub gminnej rady narodowej). Choć w przypadku budynku przy ul. [...] Prezydentowi nie udało się uzyskać dowodu na wydawanie przydziałów kwaterunkowych, to jednak w aktach znajduje się wezwanie z 24 września 1949 r. skierowane do L. P. zamieszkałej pod adresem [...], w którym została wezwana o "opróżnienie lokalu w terminie do dnia 1-go listopada 1949 r." Wezwanie to zostało podpisane przez Kierownika Dzielnicy i otrzymali je także: Pełnomocnik Prezydenta Miasta, Wydział Polityki Budowlanej, Wydział Kwaterunkowy oraz Zarząd Administracji Nieruchomości. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje zatem, że budynek zaspokajał potrzeby wielu, a niejednej rodziny, gdyż posiadał 9 lokali mieszkalnych, w których meldowane były osoby trzecie od 1 czerwca 1945 r., nieprzerwanie do 1950 r. Prawidłowo więc Prezydent orzekł o odmowie ustalenia odszkodowania za budynek, gdyż żadna z przesłanek odszkodowawczych nie została spełniona. Odnosząc się do możliwości ustalenia odszkodowania za grunt, organ zauważył, że mógł być on przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, bowiem zgodnie z Ogólnym Planem Zabudowania m.st. Warszawy zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., nieruchomość przy ul. [...] jest położona w strefie V - zabudowa zwarta, maksymalna ilość kondygnacji 5 i dopuszczalnej powierzchni zabudowy 70%. Wojewoda zbadał następnie, czy utrata faktycznej możliwości władania nim przez dotychczasowych właścicieli nastąpiła przed 5 kwietnia 1958 r. Zauważył, że z informacji zawartych w opinii geodezyjnej oraz piśmie Biura Odbudowy Stolicy z 29 sierpnia 1949 r. wynika, że budynek o adresie [...] zajmowany był początkowo przez [...], zaś obecnie przez [...]. W aktach jest też Uchwała Kolegium Zarządu Miejskiego z 9 marca 1950 r., która upoważnia Wydział Polityki Budowlanej do przekazania [...] budynków posadowionych na terenie nieruchomości warszawskich nr hip. [...] nr [...], nr hip. [...] przy ul. [...], nr hip. [...] przy ul. [...] nr hip. [...] przy ul. [...], w uzasadnieniu której stwierdzono, że "budynki objęte zostały w posiadanie Gminy dnia 4 marca 1950 r. na podstawie orzeczeń administracyjnych z 1 marca 1950 r." W dokumentach jest decyzja z 7 października 1949 r. Wydziału Inspekcji Budowlanej Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie, w sprawie uznania budynków za zniszczone i przekazania tych budynków do rozbiórki inwestorowi terenu [...], wydana na podstawie art. 1 ust. 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych wskutek wojny (Dz.U.R.P. Nr 37 poz. 181 z 1947 r.). Decyzją objęto budynki posadowione przy ul. [...]. Do akt dołączono też prowadzenie prac związanych z rozbiórką budynków znajdujących się przy ul. [...], a także znajdującej się w jej bliskim położeniu - ul. [...] która była zaplanowana w związku z rozbudową [...]. W aktach jest także protokół z oględzin Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie Wydział Inspekcji Budowlanej z 17 września 1949 r. dotyczący ul. [...], opisujący stan budynków znajdujących się na tej nieruchomości, jak i dalsze konieczne czynności w związku z przeprowadzonymi oględzinami. Zdaniem Wojewody, powyższe świadczy o tym, że lokale mieszkalne były we władaniu jednostek administracyjnych. Do akt dołączono także odpis wezwania Wydziału Inspekcji Budowlanej Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie z 24 września 1949 r. do L. P. do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr 6 przy ul. [...] wystawionego na podstawie prawomocnej decyzji W.I.B. Do akt dołączono również: 1) pismo Państwowego Przedsiębiorstwa Budowlanego z 2 maja 1950 r. informujące Zarząd Miejski w m.st. Warszawie, Wydział Inspekcji Budowlanej o prowadzonych pracach rozbiórkowych pod budowę gmachu [...] mającego znajdować się na "tyłach posesji ul. [...] oraz [...] 21; Dziennik Budowy z oznaczeniem numeru budowy - l/1365 oraz adresu - ul. [...] oraz rodzaj robót - "rozbiórkowo-zabezpieczające", a także zwierający informacje o wykonawcy prac - "Przedsiębiorstwo Robót Budowlanych [...]" oraz datę rozpoczęcia - 26 sierpnia 1947 r. i zakończenia - 19 września 1947 r.; pismo Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy Wydziału Inspekcji Budowlanej, informujące o przeprowadzonej w dniu 11 sierpnia 1950 r. inspekcji nieruchomości przy ul. [...] pod kątem wykonania: robót budowlanych przy rozbudowie budynku biurowego, bez złożenia deklaracji kierownika technicznego i nie prowadzenie dziennika robót typu W.I.B (...) Roboty wykonuje Państwowe Przedsiębiorstwo Budowlane oddz. Il-gi; pismo Inspektoratu Nadzoru Budowlanego z 13 grudnia 1950 r. skierowane do Prezydium Stołecznej Rady Narodowej w m.st. Warszawie, informujące o planowanym zakończeniu robót budowlanych związanych z budową budynku biurowego na potrzeby [...] przy ul. [...], które określono na 21 grudnia 1950 r. oraz o planowanym przekazaniu ww. budynku w dniu 22 grudnia 1950 r. Natomiast w piśmie Rady Narodowej, Wydziału Inspekcji Budowlanej z 2 lutego 1951 r., skierowanym do [...] w sprawie pozwolenia na użytkowanie ww. budynku, przesłano odpis protokołu komisyjnych oględzin z 15 stycznia 1951 r. - "który jest równoznaczny z pozwoleniem na użytkowanie" (jak stwierdzono w jego treści); Wykaz Nr 1 zarządzeń wydanych przez W.I.B. w dacie 18 sierpnia 1950 r., w związku z uporządkowaniem budów przy ul. [...] i innych, w którego w pkt 4 odnotowano: ,, [...] PPB Oddz. II. - Zarządzono uprzątnięcie chodników, złożenie deklaracji, ogrodzenia terenu w ciągu 3 dni - Nie wykonano/ częściowo uporządkowano skład materiału cegły. Teren [...] Państwa"; pismo Państwowego Przedsiębiorstwa Budowlanego z 11 października 1950 r. skierowane do Wydziału Komunikacyjnego w Warszawie z prośbą o udzielenie zezwolenia na dzierżawę chodnika przylegającego do posesji Nr [...] przy ul. [...] i Nr [...] przy [...] - na powyższą prośbę uzyskano zgodę. Reasumując Wojewoda zauważył, że po zakończeniu rozbiórki przedwojennego budynku, trwała budowa użyteczności publicznej nadzorowana przez miejską władzę budowlaną, z wyłączeniem możliwości jakiejkolwiek formy faktycznego władania nieruchomością przez jej dawnych właścicieli, której utrata nastąpiła wraz z rozpoczęciem prac inwestycyjnych trwających od 1949 do 1951 r. o czym świadczą ww. dokumenty. Organ wskazał, że w dokumentach przesłanych przez Archiwum Akt Nowych przy piśmie z 19 marca 2020 r. znajduje się pismo Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy skierowane do Dyrekcji Planowania Przestrzennego BOS przekazujące odpis promesy z 1 września 1949 r. o numerze W.P.B./6663/49 oraz szkic przedstawiający teren przeznaczony pod rozbudowę [...], na szkicu literami A-B-C-D-E-F-G oraz przerywaną linią wyznaczono obszar o pow. 4225 m2, który obejmował teren przedmiotowej nieruchomości, co wynika z porównania powyższego szkicu do szkicu rozliczenia nieruchomości załączonego do opinii geodezyjnej z 5 stycznia 2017 r. wykonanej na zlecenie Prezydenta. Natomiast przy piśmie z Archiwum Państwowego w Warszawie z 3 kwietnia 2020 r. przesłano zaświadczenie lokalizacyjne nr 4027 z 22 grudnia 1955 r. w którym Prezydium Rady Narodowej: "wyraża zgodę na lokalizację szczegółową garaży podziemnych dla potrzeb [...] na terenie położonym przy al. [...] Nr [...], oznaczonym na załączonym szkicu Nr L-2283 literami A-B-C-D-E-F-A stanowiącym własność Skarbu Państwa". W aktach jest załącznik do ww. zaświadczenia lokalizacyjnego – szkic o numerze L-2283, sporządzony 13 września 1955 r. szkic obejmuje teren ww. nieruchomości i według opracowania przy [...] planowano adaptację istniejących budynków. Natomiast w zaświadczeniu z 20 czerwca 1955 r. określono powierzchnię użytkową planowanej inwestycji - 2500 m2, kubaturę - 7800 m2, koszt - 1,6 milionów złotych, a także datę realizacji ww. inwestycji na rok 1956. Przy piśmie z 21 listopada 2019 r. Archiwum Państwowe w Warszawie przesłało dokumenty, m.in. kopię szkicu bramy wjazdowej i ogrodzenia posesji znajdującej się przy Al. [...], znajdujące się w zbiorach Warszawskiej Dyrekcji Odbudowy, Inspektoratu Nadzoru Budowlanego z lat 1946-1955 oraz przedmiar do rachunku ostatecznego za roboty rozbiórkowe i odgruzowania terenu tej nieruchomości. Dokumenty te potwierdzają wykonanie robót związanych z rozbiórką istniejących na nieruchomości zabudowań w celu przygotowania terenu pod przyszłą budowę budynku [...] oraz o trwających pracach remontowo-budowlanych w związku powstaniem budynku [...] i przedstawiające projekt budynku [...], który istnieje w tej lokalizacji do czasów współczesnych. Zdaniem Wojewody, dokumenty te świadczą o tym, że na terenie przedmiotowej nieruchomości oraz w jej bezpośrednim sąsiedztwie trwały prace związane z budową budynków użyteczności publicznej, w konsekwencji utrata władania nieruchomością nastąpiła przed 5 kwietnia 1958 r. Odnosząc się zaś do zarzutów odwołania dotyczących tego, że dz. nr [...] i nr nr [...] znajdowały się poza obszarem przeznaczonym pod budowę ww. inwestycji, a w konsekwencji dawni właściciele nie zostali pozbawieni faktycznego władania tą nieruchomością, Wojewoda wskazał, że zasady logiki i doświadczenia życiowego wskazują, że rozpoczęte prace przygotowujące teren pod inwestycje związane z budową siedziby [...], a także dokumenty, tj. zaświadczenia lokalizacyjne oraz dołączone do nich załączniki graficzne - obejmujące teren przedmiotowej nieruchomości, wykazy prac budowlanych zajmujące obszar skrzyżowania ul. [...] oraz [...], wymagały wielkopowierzchniowego zajęcia terenu, na co wskazuje chociażby podanie o wydzierżawienie chodnika przylegającego do ww. nieruchomości. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżący wnieśli o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania, zarzucając im rażące naruszenie: 1) art. 215 ust. 2 u.g.n. przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym ustaleniu, że dawni właściwe nieruchomości utracili faktyczną możliwość władania nią przed 5 kwietnia 1958 r.; 2) art. 6, art. 7, art. 8, i art. 77 K.p.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na dokonaniu błędnej oceny prawnej i faktycznej okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i uznanie, że dawni właściciele nieruchomości utracili faktyczną możliwość władania nią przed 5 kwietnia 1958 r.; 3) art. 107 § 3 K.p.a. przez jego niezastosowanie polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których nie uznał określonych dowodów, a innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; 4) art. 12, art. 35 § 3, art. 77, art. 80, art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na pozostawieniu poza swoimi rozważaniami, argumentów podnoszonych przez skarżących i dokonanie oceny materiałów dowodowych wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organy błędnie ustaliły, że dawni właściciele utracili możliwość faktycznego władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Z dokumentacji wynika wprawdzie, że Gmach [...] wybudowano w 1929 r. Około 1950 r. do gmachu dobudowano od strony ul. [...] skrzydło boczne. Budynek ten posadowiony jest na dz. nr [...] i nr [...]. Na dz. nr [...] i nr nr [...] znajduje się budynek [...] wybudowany po 2000 r. Ocalałe przedwojenne budynki rozebrano przy budowie dodatkowego skrzydła nadpalonego przedwojennego gmachu [...] (obecnie [...]), stanowiącego obecnie całość zespołu budynków [...] (budynek w obecnej dz. nr [...] wraz z ocalałym budynkiem w granicach dz. nr [...]). Pozostała cześć hipoteki stanowiła zaplecze budowy na której, po zakończeniu budowy gmachu [...] urządzono miejski zieleniec z betonowymi alejkami (dz. nr [...] i nr nr [...]) istniejący do 2002 r. W 2002 r. w miejscu istniejącego zieleńca rozpoczęto budowę budynku biurowego. Fragment budynku zawiera się w granicach hip. nr [...]. Wraz z zakończeniem budowy urządzono teren wokół istniejących budynków, zachowany w niezmienionej postaci do dnia dzisiejszego (betonowe chodniki, wjazdy, trawniki miejskie stanowiące ciągi komunikacyjno-rekreacyjne). [...] i ul. [...] zachowały swój przedwojenny przebieg. Z dokumentów wynika zatem, że choć przedmiotowy grunt mógł być przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, to dawni właściciele utracili faktyczną możliwość władania nim przed 5 kwietnia 1958 r. Powyższą tezę potwierdza ponadto zdjęcie lotnicze wykonane w 1954 r. dla rejonu tej nieruchomości uzyskane z Wojskowego Biura Historycznego, z którego wynika, że dawna nieruchomość hipoteczna w chwili wykonywania zdjęcia była już zagospodarowana, tj. północna cześć była zabudowana budynkiem [...], natomiast pozostała cześć stanowiła ogólnodostępny miejski zieleniec. Zdaniem skarżących, ustalenia organu, są prawidłowe jedynie w części, w odniesieniu do 289 m2 powierzchni. Zaś jej 368 m2 powierzchni nie było zagospodarowane i dawni właściciele mieli możliwość faktycznego władania nią po 5 kwietnia 1958 r. Część obecnych dz. nr [...] i nr nr [...], jak wskazano w zaskarżonej decyzji, zarówno zgodnie z opinią geodezyjną, jak i zdjęciem lotniczym, stanowiła bowiem zaplecze budowy, a następnie, jedynie w niewielkim fragmencie, miejski zieleniec. Niezagospodarowana zostawała część obecnych dz. nr [...] i nr nr [...], bowiem nie cała hipoteka była zajęta pod budowę budynku [...]. Na tej części działek nie powstała żadna zabudowa trwałe z gruntem związana. Dawni właściciele mogli więc korzystać z nieruchomości w tej części i mieli możliwość władania nią. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn niż w niej wskazane. Podstawę materialnoprawną kontrolowanych decyzji stanowił art. 215 ust. 2 u.g.n. Zgodnie z nim przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Mając na uwadze treść ww. przepisu, w sprawie istotne było nie tylko ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki z art. 215 ust. 2 u.g.n., ale także, kto jest stroną postępowania. Przepis ten mówi bowiem o właścicielu i jego następcach prawnych. W okolicznościach tej sprawy organy uznały, że stronami postępowania są jedynie wnioskodawcy, tj. J. C. i G. C., albowiem w dniu 17 października 2018 r. zmodyfikowali oni swój wniosek z 1 lutego 2012 r. występując o ustalenie odszkodowania jedynie za należne im udziały w nieruchomości, tj. J. C. za udział 8/12 i G. C. za udział 2/12, a to z uwagi na okoliczność, że nie uzyskano dotychczas prawomocnego postanowienia sądowego o nabyciu spadku po H. C. (trzecim z następców prawnych byłych właścicieli). Odnosząc się do powyższego zauważyć trzeba, że choć nie wszyscy spadkobiercy byłych właścicieli nieruchomości warszawskiej muszą być wnioskodawcami w postępowaniu o ustalenie odszkodowania przysługującego na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n., to jednak wszyscy spadkobiercy byłych właścicieli tej nieruchomości, również niebędący wnioskodawcami, powinni mieć zapewnioną możliwość udziału w tym postępowaniu (choć bez możliwości uzyskania odszkodowania w tej konkretnie sprawie, skoro nie wystąpili ze stosownym wnioskiem). Zwrócić należy uwagę, że niewątpliwie świadczenie odszkodowawcze jest podzielne. Niemniej jednak prawo współwłasności nieruchomości warszawskiej i prawo do odszkodowania za udział w tej nieruchomości należny spadkobiercom byłych właścicieli, to dwa różne prawa majątkowe. Przedmiotem współwłasności dawnych właścicieli był grunt, natomiast roszczenie o odszkodowanie jest prawem podzielnym, które przysługuje każdemu z ich spadkobierców w częściach odpowiadającej ich udziałom w spadku. Doktryna prawa i orzecznictwo sądów stoi bowiem na stanowisku, że świadczenie pieniężne ma charakter podzielny z samej jego istoty (por. wyroki Sądu Najwyższego z: 14 marca 2002 r. sygn. akt IV CKN 821/00, LEX nr 54375; 16 października 1976 r. sygn. akt IV PR 275/76, OSNC 1977/7/117; 10 lutego 2004 r. sygn. akt IV CK 12/03, OSNC 2005/3/44; 21 maja 2004 r. sygn. akt V CK 505/03, LEX nr 194091). Skoro nie ulega wątpliwości, że świadczenie pieniężne jest zawsze podzielne, to nie może budzić wątpliwości dopuszczalność podziału wierzytelności pieniężnej wynikającej z określonego stosunku zobowiązaniowego. To zaś w konsekwencji oznacza, że wierzyciel może domagać się zaspokojenia swojej części wierzytelności pieniężnej niezależnie od pozostałych osób uprawnionych. Powyższe nie ma jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii, czy spadkobiercy niebędący wnioskodawcami powinni być uczestnikami postępowania odszkodowawczego. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 1 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1421/16 (LEX nr 2324329), zgodnie z art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Stosownie zaś do art. 61 § 4 K.p.a. o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron należy zawiadomić wszystkie osoby będące stronami w sprawie. Inaczej mówiąc, każdy podmiot mający przymiot strony musi być przez organ administracyjny wezwany do udziału w postępowaniu. Odnośnie do kwestii rozważenia zastosowania art. 28 K.p.a. w kontekście uprawnienia spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości warszawskiej do wstąpienia do postępowania wywołanego wnioskiem części tych spadkobierców, wyjaśnienia wymaga, że o posiadaniu przez dany podmiot interesu prawnego we wzięciu udziału w postępowaniu administracyjnym decyduje norma prawa materialnego, na której opiera się zaskarżony akt administracyjny. Źródeł interesu prawnego należy poszukiwać zatem w przepisach prawa materialnego, przy czym interes prawny może być wywodzony także spoza materialnego prawa administracyjnego, np. z przepisów normujących stosunki cywilnoprawne. Interes prawny musi być rozumiany jako obiektywna, czyli realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Musi być to interes, który wynika z określonego przepisu prawa odnoszącego się wprost do podmiotu posiadającego uprawnienie do otrzymania odszkodowania. Stosownie do art. 215 ust. 2 u.g.n. w stosunku do działek objętych działaniem dekretu, które spełniają przesłanki określone w powołanym przepisie stosuje się odpowiednio przepisy rozdziału 5 wymienionej ustawy. Artykuł 215 ust. 2 u.g.n. ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w tej ustawie. Oznacza to m.in., że jest on wyłączną podstawą ustalenia przesłanek do przyznania odszkodowania, bez potrzeby sięgania do innych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 marca 2003 r. sygn. akt I SA 2187/01, LEX nr 121764). Gramatyczna wykładnia art. 215 ust. 2 u.g.n. prowadzi do wniosku, że chodzi w nim o zaspokojenie roszczeń tylko tych poprzednich właścicieli, czy ich następców prawnych, którzy spełniają wszystkie wymienione przesłanki. Niespełnienie którejkolwiek powoduje brak podstaw do odszkodowania. W konsekwencji przyjąć należy, że art. 215 u.g.n. zawiera w sobie dwa niezależne elementy: pierwszy to określenie przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania, drugi element to kwestia ustalenia wysokości odszkodowania w sytuacji, gdy wystąpiły przesłanki materialne warunkujące jego ustalenie. Postępowanie prowadzone w trybie art. 215 u.g.n. nie zawsze kończy się ustaleniem odszkodowania - w sytuacji bowiem nieziszczenia się przesłanek określonych w art. 215 u.g.n., kończy się wydaniem decyzji odmawiającej ustalenia odszkodowania (jak miało to miejsce w tej sprawie). Zatem występowanie w jednym postępowaniu dwóch etapów postępowania (merytorycznego i ściśle odszkodowawczego) powoduje, że jeden etap jest nierozerwalnie związany z drugim i determinuje dla całego postępowania krąg osób, które winny brać w nim udział. W sytuacji zatem złożenia wniosku o odszkodowanie przez jednego ze spadkobierców, w tym postępowaniu winni brać udział również pozostali spadkobiercy, bo prawo to wynika z ich wspólnego prawa do ustalenia przesłanek do odszkodowania, które wynika z kolei z praw spadkowych po dawnych właścicielach, w postaci uprawnienia wynikającego z art. 215 u.g.n. Choć zatem odszkodowanie w trybie art. 215 u.g.n. jest przyznawane na wniosek uprawnionego podmiotu, to inny podmiot uprawniony, którego wniosku takiego nie złoży, mimo że odszkodowanie nie zostanie na jego rzecz ustalone, musi mieć zagwarantowany udział w tym postępowaniu, aby mieć wpływ na wynik postępowania w zakresie ustalenia przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania. Co prawda przesłanki do odszkodowania mogą być różne dla poszczególnych spadkobierców, to jednak najczęściej będą oparte na wspólnej podstawie faktycznej. To wszystko przesądza o konieczności zapewnienia udziału w postępowaniu wszczętym przez część spadkobierców także pozostałym spadkobiercom, przy czym bez znaczenia jest to, że to postępowanie nie dotyczy ich żądania ustalenia odszkodowania. Nie można też nie zauważać potrzeby uniknięcia rozbieżności w ocenie przyszłych żądań odszkodowawczych tych ostatnich osób. Drugą istotną w sprawie kwestią jest okoliczność, że z akt wynika, że H. C. oraz J. C. wnioskiem z 9 marca 1992 r. wystąpili o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Wniosek ten załatwiony został decyzją Wojewody z 10 października 2002 r. nr 265/02, którą uchylił on decyzję Starosty Powiatu Warszawskiego z 23 sierpnia 2002 r. i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji o zwrot dz. nr [...] i nr [...] (a zatem jedynie w części dotyczącej działek stanowiących własność Skarbu Państwa). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 lipca 2004 r. sygn. akt I SA 2758/02 oddalił skargę od tej decyzji, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 sierpnia 2005 r. sygn. akt OSK 1907/04 oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku. W uzasadnieniu przywołanych wyroków wskazano, że dopóki w obrocie prawnym pozostaje orzeczenie Prezydenta z 1 marca 1950 r. o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii uznane być musi za bezprzedmiotowe, a zatem należało je umorzyć (art. 105 § 1 K.p.a.), co zasadnie uczynił Wojewoda. W tym miejscu wskazać jednak należy, że zgodnie z opinią geodezyjną z 5 stycznia 2017 r. wykonaną przez mgr. inż. A. K., przedmiotowa nieruchomość o pow. 657 m2, obecnie wchodzi w skład działek: nr [...] w części o pow. 4 m2, nr [...] w części o pow. 286 m2, nr [...] w części o pow. 1 m2, nr [...] w części o pow. 240 m2, nr nr [...] w części o pow. 121 m2, nr [...] w części o pow. 5 m2. Przywołana wyżej decyzja Wojewody z 10 października 2002 r. umarzająca postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości dotyczyła zaś jedynie działek stanowiących własność Skarbu Państwa o nr [...] i nr [...]. Tymczasem niniejsze postępowanie dotyczy również dz. nr [...] w części o pow. 1 m2, nr [...] w części o pow. 240 m2, nr nr [...] w części o pow. 121 m2, nr [...] w części o pow. 5 m2, a co najważniejsze, sami skarżący kwestionują głównie zasadność ustaleń organów odnoszących się do dz. nr [...] w części o pow. 240 m2 i nr nr [...] w części o pow. 121 m2, stanowiących własność m.st. Warszawy. Co więcej, Prezydent postanowieniem z 28 czerwca 2021 r. zawiesił postępowanie dotyczące wniosku o zwrot ww. nieruchomości w zakresie pozostałych działek (tj. poza dz. nr [...] i nr [...]) do czasu ustalenia następców prawnych po wnioskodawczyni H. C. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie ostatecznym postanowieniem z 27 sierpnia 2021 r. utrzymało zaś ww. postanowienie w mocy i wskazało, że wydana uprzednio decyzja Wojewody z 10 października 2002 r., którą uchylił on decyzję z 23 sierpnia 2002 r. i umorzył postępowanie z wniosku o zwrot dotyczy dz. nr [...] i nr [...] będących własnością Skarbu Państwa, nie rozstrzyga zaś w zakresie działek będących władnością m.st. Warszawy. W sytuacji zatem, gdy w sprawie pozostaje nierozpoznany wniosek o zwrot nieruchomości (w zakresie działek stanowiących własność m.st. Warszawy), nie jest możliwe rozpoznanie wniosku o ustalenie za nią odszkodowania. Podjęcie bowiem rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu nieruchomości (bądź ustanowienia użytkowania wieczystego) będzie bezpośrednio determinować ustalenie, w jakim dokładnie zakresie nastąpiło definitywne zerwanie więzi prawnej i faktycznej byłego właściciela z nieruchomością, od czego będzie z kolei zależał przedmiot postępowania prowadzonego w zakresie ustalenia odszkodowania. Nie można tracić z pola widzenia, że uprawnienie przewidziane w art. 215 u.g.n., analogicznie jak uprawnienie z art. 214 u.g.n., kształtowane w odrębnym postępowaniu, ma na celu złagodzenie skutków działania dekretu. Z tych przyczyn jego realizacja możliwa jest wyłącznie w sytuacji, w której były właściciel nieruchomości warszawskiej lub jego następcy prawni nie uzyskali lub nie mogą już uzyskać prawa użytkowania wieczystego do gruntu na podstawie art. 7 dekretu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 października 2015 r. sygn. akt I OSK 958/15, LEX nr 1985993). Postępowanie dekretowe niewątpliwie wyprzedza zatem postępowanie odszkodowawcze, a tym samym do czasu jego zakończenia istnieje obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca procedowanie sprawy o odszkodowanie. Pogląd ten jest przy tym powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 13 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 835/15, LEX nr 2459162; z 8 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2335/19, LEX nr 3031587). Konkludując uznać należy, że niniejsze postępowanie nie mogło być prowadzone w sytuacji, gdy nie ustalono wszystkich stron postępowania (następców prawnych byłego właściciela gruntu), którzy winni wziąć w nim udział, jak też w sytuacji gdy nie zostało zakończone w całości (a zatem również w odniesieniu do działek stanowiących własność m.st. Warszawy) postępowanie w przedmiocie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, które to postępowanie wyprzedza postępowanie odszkodowawcze. Na powyższe stanowisko nie ma przy tym wpływu okoliczność wycofania w dniu 10 czerwca 2021 r. przez skarżących wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości, skoro ostatecznie postępowanie to zawieszono do czasu ustalenia następców prawnych H. C. W konsekwencji przedwczesne było orzekanie o spełnieniu (bądź nie) przesłanek z art. 215 ust. 2 u.g.n., stąd zarzuty skargi w tym zakresie nie mogły zostać na tym etapie postępowania uwzględnione. Organy orzekając w konsekwencji merytorycznie w przedmiocie wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość naruszyły art. 28, jak i art. 7, art. 77 § 1 i 80 K.p.a. Na marginesie jedynie Sąd zauważa, że Prezydent winien przy ponownym rozpoznaniu sprawy, po uwzględnieniu powyższych wytycznych związanych z ustalaniem kręgu stron postępowania i zakończeniem postępowania o zwrot nieruchomości, rozważyć również pozyskanie opracowania fotogrametrycznego, na którym uprawniony biegły naniósłby na zdjęcia lotnicze z lat 50-tych obszar przedmiotowej nieruchomości, a następnie biegły fotogrametra opisałby stan zagospodarowania nieruchomości w konkretnych datach (istotnych z punktu widzenia ustalenia odszkodowania w trybie art. 215 u.g.n.). Na podstawie tych dokumentów możliwa będzie bowiem ocena, w korelacji do pozostałego materiału dowodowego, czy została spełniona przesłanka dotycząca utraty faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. przez byłego właściciela lub jego następców prawnych. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.). Na powyższe koszty składa się uiszczony wpis od wniesionej skargi w wysokości 200 zł i wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło