I SA/Wa 688/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi S. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta Miasta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 32/15 1. wymierza Prezydentowi Miasta [...] grzywnę w wysokości 10 000 (dziesięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz S. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący S. K. skargą z 11 kwietnia 2016 r. wniósł o wymierzenie po raz drugi grzywny Prezydentowi [...] za niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 32/15. Wyrokiem tym Sąd, w uwzględnieniu skargi S. K., zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 29 grudnia 1997 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia oraz o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy zasądzonej grzywny. Skarżący domagał się także stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wniósł o zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniósł, że Prezydent nie dochował wyznaczonego mu przez Sąd terminu załatwienia sprawy, wobec czego skarżący złożył skargę na niewykonanie wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 listopada 2015 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1585/15 wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1.000 zł. Skarżący wskazał, że pismem z 26 stycznia 2016 r. wezwał Prezydenta do wykonania prawomocnego wyroku. Wezwanie to okazało się bezskuteczne. Skarżący podniósł, że postępowanie odszkodowawcze toczy się przed Prezydentem od 19 lat. Pomimo istnienia prawomocnego wyroku, obligującego organ do wydania decyzji w sprawie, Prezydent nie zakończył postępowania. Bezczynność Prezydenta trwa nadal, pomimo iż został już raz ukarany grzywną w wysokości 1.000 zł. Zdaniem skarżącego świadczy to ewidentnie o lekceważeniu, nie tylko wyroków nakładających obowiązek rozpatrzenia wniosku w określonym terminie, ale również o lekceważeniu grzywny, która ma charakter represyjny. Zaniechanie podjęcia czynności i niewydanie decyzji stanowi działanie sprzeczne z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności z wyrażoną w art. 12 kpa zasadą szybkości postępowania, zasadą budowania zaufania do organów administracji (art. 8 kpa), czy też zasadą praworządności (art.7 kpa). Organ ewidentnie narusza też interes stron postępowania polegający na załatwieniu sprawy w terminie. Takie działanie organu jest niedopuszczalne i zaprzecza podstawowym regułom obowiązującym w demokratycznym państwie prawa. Skarżący podniósł, że Prezydent [...] rażąco narusza przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Nie wykonał prawomocnego wyroku Sądu , jak również zlekceważył wyrok, którym wymierzono mu grzywnę. W ocenie skarżącego, w realiach niniejszej sprawy, uzasadnione jest wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w możliwie najwyższym wymiarze. Prezydent prowadzi postępowanie od 19 lat i w dalszym ciągu nie zakończył go ostateczną decyzją. Organ 3-krotnie wyznaczał termin załatwienia sprawy, a dwóch pierwszych, wyznaczonych terminów nie dochował. Pismem z 6 sierpnia 2015 r. i z 5 lutego 2016 r. poinformował stronę, że uwagi na bardzo dużą ilość spraw oczekujących na zlecenie operatu szacunkowego nie zostało jeszcze zlecone wykonanie operatu. Upływ sześciu miesięcy pomiędzy pismami, to wystarczający czas na zlecenie wykonania operatu szacunkowego oraz podjęcie innych czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Prezydent nie występował z innymi wnioskami dowodowymi w tym czasie, a zatem można stwierdzić, że materiał dowodowy został zebrany w sprawie w całości. Zdaniem skarżącego wyżej wskazane okoliczności uzasadniają wymierzenie grzywny w najwyższym wymiarze. Wymierzenie grzywny w kwocie 1.000 zł, nie spowodowało zakończenia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że pismem z dnia 5 lutego 2016 r. strony zostały poinformowane o aktualnym stanie sprawy. W piśmie procesowym z 18 maja 2016 r. skarżący poparł skargę. Wskazał, że zarówno znaczna ilość spraw, jak brak środków na realizację odszkodowania nie stanowią przeszkody do kończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 ppsa w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 ppsa i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu. Po drugie strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wyrokiem z 6 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 32/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę S. K. na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z 29 grudnia 1997 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku z 6 marca 2015 r. wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy zostały doręczone Prezydentowi 13 maja 2015 r., a zatem termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upłynął 13 lipca 2015 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu Prezydent nie wydał decyzji, a skarżący pismem z 26 stycznia 2016 r. wezwał Prezydenta do wykonania wyroku. Podkreślić należy, że tutejszy Sąd wyrokiem z 17 listopada 2015 r. w sprawie o sygn. akt. I SAB/Wa 1585/15 wymierzył Prezydentowi grzywnę w kwocie 1.000 zł. W niniejszej sprawie wniosek o odszkodowanie został złożony w grudniu 1997 r., co oznacza, że postępowanie toczy się od prawie 19 lat. Stosownie do art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę roczne przekroczenie wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, fakt, że organ już wcześniej został ukarany grzywną, która jak się okazało nie zmobilizowała go do wydania decyzji, a także biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku Sąd uznał, że grzywna w wysokości 10.000 zł jest adekwatną sankcją dla organu za niewykonanie wyroku z 6 marca 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 32/15. Wymierzenie grzywny na podstawie przepisu art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny stanowiący w istocie karę za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych (por. wyrok WSA w Warszawie z 30 I 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1672/07 lex nr 459927). Jednakże, jak wyżej wskazano, wymierzona organowi grzywna wyrokiem z 17 listopada 2015 r. nie okazała się skuteczna, bowiem organ nie wydał decyzji w sprawie. Z wszystkich wyżej omówionych przyczyn Sąd uznał, że w realiach niniejszej sprawy represyjną i dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 10.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa. Jednocześnie rozpoznając sprawę - stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa -Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, w dużym odstępie czasu. Sytuacja taka zaistniała w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku z 6 marca 2015 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, iż do dnia rozpatrzenia niniejszej skargi Prezydent nie wydał decyzji, pomimo wcześniejszego ukarania go grzywną. Podnieść także należy, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku Sądu z 6 marca 2015 r. wraz z aktami administracyjnymi nie podjął żadnych działań zmierzających do załatwienia sprawy. Nie zdyscyplinowała organu także grzywna, którą został ukarany wyrokiem z 17 listopada 2015 r. Organ zlekceważył więc obydwa wyroki Sądu. Prezydent nie zlecił sporządzenia operatu szacunkowego. Nie podejmował działań w sprawie, nie bacząc na fakt, że wniosek został złożony w 1997 r. Tymczasem obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania do organów Państwa. Zważyć należy, że niewykonanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwić sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak również do władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej. W ocenie Sądu wysokość wymierzonej grzywny oraz orzeczenie w zakresie rażącego naruszenia prawa stanowią wystarczającą dolegliwość dla organu, mobilizującą go do wydania orzeczenia. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 154 § 1, § 2 i § 6 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.