I SA/Wa 69/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G.i J. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 574/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1 000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących M. G. i J. S. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. G. i J. S. (dalej jako "skarżące") wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 listopada 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 574/15, mocą którego Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] nr hip. [...], w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, skierowanego do organu wezwania do wykonania wyroku oraz wymierzenia już przez Sąd grzywien z uwagi na jego niewykonywanie, organ nadal pozostaje w bezczynności. Wobec powyższego skarżące wniosły o wymierzenie organowi grzywny; orzeczenia o istnieniu prawa skarżących do przyznania na ich rzecz przez Prezydenta odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w kwotach wskazanych w skardze; przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości po [...] zł na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zauważył, że nie miał możliwości wydania decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania, bowiem akta niniejszej sprawy zostały w dniu 6 lutego 2020 r. przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z poprzednią skargą skarżących na niewykonanie wyroku z 10 listopada 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 574/15 i do tej pory nie zostały do organu zwrócone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 p.p.s.a. wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, że wyrokiem z 10 listopada 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 574/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z 10 listopada 2015 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały Prezydentowi w dniu 27 stycznia 2016 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 27 lutego 2016 r. Tymczasem decyzja o umorzeniu postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość nr [...], załatwiająca wniosek wszczynający postępowanie, wydana została dopiero w dniu [...] kwietnia 2021 r. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie spełniony został również drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z [...] września 2020 r., którym wezwano Prezydenta do wykonania wyroku z 10 listopada 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 574/15. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie Prezydentowi grzywny. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z 10 listopada 2015 r., Sąd uznał, że grzywna w wysokości 1000 zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta za niewykonanie ww. wyroku. Ustalając wysokość grzywny Sąd wziął pod uwagę, że od dnia 6 lutego 2020 r. akta administracyjne sprawy znajdowały się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie z uprzednio wniesioną przez skarżące skargą na niewykonanie ww. wyroku (wydanym w tej sprawie wyrokiem z 28 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 288/20 wymierzono organowi grzywnę w wysokości 3 000 zł oraz przyznano skarżącym sumę pieniężną w wysokości po 3 000 zł). Jak wynika dodatkowo z akt sprawy o sygn. I SA/Wa 288/20, akta administracyjne wypożyczone zostały organowi w dniu 8 kwietnia 2021 r. i zostały zwrócone (celem dołączenia do niniejszej sprawy) w dniu 19 kwietnia 2021 r. Ze zwróconych akt wynika przy tym, że decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Prezydent umorzył postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, a zatem postępowanie to zakończył. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi przede wszystkim fakt, że od daty otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku z 10 listopada 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 574/15 podjęto zaledwie trzy czynności w sprawie i to w dużych odstępach czasu, tj. w dniach [...] października 2016 r. i [...] kwietnia 2019 r. ustalano następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości, zaś w dniu [...] lutego 2020 r. poinformowano o zleceniu wykonania opracowania geodezyjnego dotyczącego ww. gruntu (zlecenia tego, jak i samego opracowania nie ma jednak w aktach sprawy). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że Prezydent prowadził postępowanie administracyjne opieszale, co skutkowało uznaniem, że jego bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa. Za niezasadny Sąd uznał natomiast wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej stosownie do art. 154 § 7 p.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Sąd wziął bowiem pod uwagę fakt, że choć organ nie zakończył postępowania w wyznaczonym przez Sąd terminie, to jednak decyzją z [...] kwietnia 2021 r. załatwił wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Nie bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że poprzednio wydanym wyrokiem z 28 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 288/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał już skarżącym od organu sumę pieniężną w wysokości po 3 000 zł, a zatem zrekompensowano im brak działań organu. W tej sytuacji złożony wniosek należało uznać za bezzasadny. Sąd nie uwzględnił również wniosku o wydanie orzeczenia o istnieniu prawa skarżących do przyznania na ich rzecz przez Prezydenta odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w określonych w skardze kwotach. Jak bowiem wskazano już powyżej, niniejsze postępowanie administracyjne (przed wydaniem wyroku) zostało zakończone przez Prezydenta decyzją z [...] kwietnia 2021 r. umarzającą to postępowanie. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 154 § 1, § 2 i § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O oddaleniu skargi w pkt 3 sentencji orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na powyższe koszty składa się wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na objęcie Polski tzw. czerwoną strefą, przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.