I SA/Wa 701/22

\Sygn. akt I SA/Wa 701/22 [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 grudnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich, sędzia WSA Monika Sawa, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi S.J. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2022 r. nr DN.gn.624.55.2021 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Minister lub organ) utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 5 października 2021 r. nr GZ.gn.624.5.2020. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją z dnia 30 sierpnia 1978 r. nr 6040/15/78 Naczelnik Gminy w P. orzekł o przejęciu na własność Państwa gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni 11,06 ha, położonego we wsi O., gm. P., stanowiącego własność B. B. i K. W.. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 9 sierpnia 2010 r. nr GZ.rn-057-625- 455/09, utrzymaną w mocy decyzją Ministra z dnia 24 listopada 2010 r. nr GZ.rn-057-625-702/10, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w P. z dnia 30 sierpnia 1978 r. Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (po rozpatrzeniu wniosku S. J., reprezentowanej przez pełnomocnika S. J.), decyzją z dnia 21 kwietnia 2015 r. nr GZsp-057-624-40/15 odmówił stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia 24 listopada 2010 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 9 sierpnia 2010 r., zaś decyzją z dnia 19 maja 2015 r. nr GZsp-057-624-40-1/15 utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia 21 kwietnia 2015 r. Wnioskiem z dnia 2 stycznia 2020 r. S. J., będąca następcą prawnym B. B., ponownie wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 sierpnia 2010 r., utrzymanej w mocy decyzją Ministra z dnia 24 listopada 2010 r. Postanowieniem z dnia 5 października 2021 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 listopada 2010 r. nr GZ.rn-057-625-702/10 oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra z dnia 9 sierpnia 2010 r. nr GZ.rn-057-625-455/Ó9. S. J. wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister rozpoznając złożony wniosek stwierdził, że w analizowanej sprawie zachodziła przeszkoda do wszczęcia postępowania zgodnie z art. 61a §1 k.p.a, gdyż żądanie dotyczy oceny legalności decyzji, która już była przedmiotem oceny w postępowaniu nieważnościowym. Wnioskodawczyni domaga się bowiem stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 sierpnia 2010 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji tego organu z dnia 24 listopada 2010 r. Ocena tych decyzji, w kontekście wad z art. 156 § 1 k.p.a., została już jednak przeprowadzona. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ostateczną decyzją z dnia 19 maja 2015 r. odmówił bowiem stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia 9 sierpnia 2010 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji 24 listopada 2010 r. S. J. była przy tym stroną tego postępowania. Wystąpiły zatem, o jakich mowa w art. 61a § 1 k.p.a., uniemożliwiające wszczęcie i prowadzenie postępowania nieważnościowego. Skargę na powyższą decyzję Ministra Rozwoju złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. J. zarzucając, że przy prowadzonym postępowaniu naruszono art. 156 § pkt 2 k.p.a. , bowiem decyzja z dnia 30 sierpnia 1978 r. Naczelnika Gminy w P. zawiera istotną wadę prawną, bowiem nie została doręczona stronie postępowania, a strona bez własnej winy nie brała udziału w prowadzonym postępowaniu, czego skutkiem było że przedmiotowa decyzja nie stała się prawomocna. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 stycznia 2022 r. lub uchylenie postanowienia i ponowne rozpatrzenie złożonego wniosku w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. w zw. z art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i spłatę pieniędzy (Dz. U. Nr 21 poz. 118) oraz art. 77 ustawy z dnia 27 października 1977r o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. nr 32 poz. 140) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 26 marca 1968r w sprawie zaliczenia gospodarstw rolnych do kategorii wykazujących niski poziom produkcji wskutek zaniedbania (Dz. U. nr 11 poz. 58) oraz w związku z art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Kontroli Sądu w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten znajduje zastosowanie w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji (o ile nie są one wszczynane z urzędu) z uwagi na treść art. 157 § 2 k.p.a., przewidującego możliwość inicjowania postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na żądanie strony. Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn" nie zostało ustawowo zdefiniowane, jednak odmowę wszczęcia postępowania na tej podstawie – jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych - wiąże się z sytuacją, w której zachodzą przyczyny uniemożliwiające uruchomienie i prowadzenie postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 14 października 2020 r. II OSK 1622/20, publik. CBOSA). Tytułem przykładu można tu wymienić: brak podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym; gdy żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenie określonych praw; żądanie dotyczy sprawy, która nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej; żądanie wniesiono w sprawie rozstrzygniętej inną decyzją lub w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji. Uzasadnieniem dla postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego może być zatem uprzednie rozstrzygnięcie tożsamej sprawy skarżącego. Warunkiem wydania w tej sytuacji postanowienia, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., jest stwierdzenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną lub będącą w toku oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Taki układ procesowy zachodzi wówczas, gdy występuje tożsamość: 1) stron; 2) przedmiotu i stanu prawnego; 3) stanu faktycznego sprawy. Z akt wynika, że S. J. już w 2015 roku wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 listopada 2010 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji tego Ministra z dnia 9 sierpnia 2010 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 21 kwietnia 2015 r., utrzymanej w mocy decyzją tego organu z dnia 19 maja 2015 r. - odmówił stwierdzenia nieważności swojej decyzji z dnia 24 listopada 2010 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 9 sierpnia 2010 r. Kwestionowane przez skarżącą postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 24 stycznia 2022 r. dotyczy odmowy wszczęcia postępowania zainicjowanego kolejnym wnioskiem skarżącej z 2 stycznia 2020 r., którym ponownie domagała się stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 listopada 2010 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji tego Ministra z dnia 9 sierpnia 2010 r. W tej sytuacji w sprawie niewątpliwe zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa obu postępowań tj. zakończonego wydaniem decyzji z 19 maja 2015 r. oraz zainicjowanego wnioskiem z 2 stycznia 2020 r. (te same strony, przedmiot i stan prawny sprawy). Skoro zatem skarżąca uzyskała już ostateczne rozstrzygnięcie organu w kwestii oceny legalności decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 listopada 2010 r., to nie może ponownie żądać wszczęcia postępowania w tym samym przedmiocie. Okoliczności powołane przez skarżącą we wniosku z 2 stycznia 2020 r. były już przedmiotem ocen prawnych organu, w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 19 maja 2015 r. A istotą zasady "res iudicata" (inaczej powaga rzeczy osądzonej) jest wprowadzenie reguły, że nie można w takiej samej sprawie wszcząć nowego postępowania administracyjnego między tymi samymi stronami. Ma ona służyć pewności prawa i unikaniu wznawiania ustawicznych sporów o to samo, między tymi samymi stronami i o ten sam przedmiot. Zasadnie zatem organ stwierdził, że postępowanie nieważnościowe zainicjowane wnioskiem z 2 stycznia 2020 r. nie może być wszczęte. Z tych wszystkich względów uprawnione było wydanie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a,, a podniesione w skardze zarzuty należało uznać za niezasadne. Odnosząc się z kolei do treści skargi wyjaśnić trzeba, że nie dotyka ona przedmiotu niniejszej sprawy, a więc prawidłowości zastosowania przez organy art. 61a § 1 k.p.a. Jej wywody zmierzają do wykazania wadliwości (nieważności) decyzji z dnia 30 sierpnia 1978 r. Naczelnika Gminy w P., co na tym etapie postępowania pozostać musi poza oceną Sądu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), orzekał o oddaleniu skargi. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ww. ustawy, które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.