I SA/Wa 712/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] i decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego A. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił w całości postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...]. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia 1948 r. uchylającego orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] sierpnia 1945 r. i orzekającego, że nieruchomość ziemska pn. [...] podlega przejęciu na własność Skarbu Państwa na cele reformy rolnej. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej w/w decyzją organu I instancji wniósł S. P. z siedzibą w [...]. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po wniesieniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w rozstrzygnięcie z dnia [...] grudnia 2012 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, działając w trybie autokontroli, postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] uchylił rozstrzygnięcie nr [...]. Stwierdził, iż z przesłanych przy skardze dokumentów wynika, że do rzeczywistego doręczenia decyzji z dnia [...] października 2012 r. doszło w innej dacie niż to uprzednio przyjął organ II instancji. Tym samym uznał, że wniosek S. P. w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony w terminie. W wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na postanowienie z dnia [...] lutego 2013 r. A. K. podniósł, iż brak było podstaw do zastosowania w realiach niniejszej sprawy art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z urzędu obowiązany jest uwzględnić wszelkie naruszenia prawa materialnego oraz przepisy postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia) nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Jak wynika ze złożonego do akt sądowych odpisu skróconego aktu zgonu nr [...], wystawionego przez Urząd Stanu Cywilnego w [...], w dniu [...] czerwca 1994 r. zmarł J. K. Był on stroną zarówno postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia [...] kwietnia 1948 r. uchylającego orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] sierpnia 1945 r. i orzekającego, że nieruchomość ziemska pn. [...] podlega przejęciu na własność Skarbu Państwa na cele reformy rolnej (zakończonego decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r., nr [...], a następnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...]), jak również stroną postępowania zakończonego wydaniem, w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., zaskarżonego postanowienia. J. K. nie żył jednak w dacie wydawania w/w rozstrzygnięć, a mimo to Minister uczynił go adresatem przedmiotowych aktów administracyjnych. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie, prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji (postanowienia) ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa bowiem z jej śmiercią. Oznacza to, że w stosunku do osób zmarłych nie można wydawać aktu administracyjnego. Skoro doszło do wydania rozstrzygnięć w stosunku do osoby zmarłej, to takie akty administracyjne obarczone są wadą nieważności i powinny być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływały skutków prawnych (por. wyroki NSA z 27 IV 1983 r. II SA 261/83, LEX nr 10693; z 14 XI 2001 r. I SA 2462/99, LEX nr 82653; wyrok WSA w W-wie z 20 VII 2006 r. IV SA/Wa 1973/05, LEX nr 258282; wyrok NSA z 11 III 2008 r. I OSK 1959/06, LEX 505429, wyrok NSA z 6 VI 2012 r. I OSK 829/11, LEX 1216580, Małgorzata Stahl - glosa do wyroku NSA, sygn. 261/83 – OSPiKA 1984 r., Z. 5, poz. 108). Wskazać należy, że nie ma istotnego znaczenia, czy organ administracji prowadząc postępowanie wiedział o śmierci strony, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 119 pkt 1 i art. 120 p.p.s.a., stwierdził nieważność postanowienia z dnia 15 lutego 2013 r. Jednocześnie, działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność również postanowienia z dnia 18 grudnia 2012 r. i decyzji z dnia 3 października 2012 r. O zastosowaniu ochrony tymczasowej orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania zasądzono w oparciu o art. 200 p.p.s.a. Wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, z przyczyn wyżej omówionych, przedwczesne jest odnoszenie się przez Sąd do zarzutów skargi.