I SA/Wa 727/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2019 r. sprawy ze skargi M. S., A. M. i W. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę. Decyzją z [...] lutego 2019 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołań M. S., W. W., A. M. i M. P., Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z [...] marca 2018 r. o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyły M. S., W. W. i A. M.. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym; Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. Prezydent [...], po rozpoznaniu wniosku M. S., W. W. i A. M., odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. nr [...], z uwagi na to, że przedmiotowa nieruchomość nie spełnia drugiej z przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wymaganych do przyznania odszkodowania, tj. przesłanki pozbawienia byłego właściciela faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu [...] kwietnia 1958 r. Odwołania od ww. decyzji złożyły M. S., W. W., A. M. i M. P.. Decyzją z [...] lutego 2019 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy ww. decyzję Prezydenta [...] z [...] marca 2018 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że aktualnie sprawy odszkodowań za nieruchomości [...] objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. reguluje art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, że pierwsza przesłanka wskazana w powołanym przepisie, tj. możliwość przeznaczenia działki pod budownictwo jednorodzinne, została w niniejszej sprawie spełniona. Potwierdzają to, w ocenie organu odwoławczego, zapisy ogólnego planu zabudowania [...] zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r. Zgodnie z tymi zapisami, przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w strefie [...], w której obowiązywała zabudowa do [...] kondygnacji i dopuszczalnej powierzchni zabudowy [...] %. Oceniając drugą przesłankę zawartą w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami Wojewoda wskazał, że na przedmiotowej nieruchomości posadowiony jest pięciokondygnacyjny budynek mieszkalny o adresie [...] [...]. Organ podniósł, że z opinii geodezyjnej z [...] lutego 2018 r. wynika, że przedmiotowy budynek został wybudowany w 1959 r., co potwierdza również pismo Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami z [...] grudnia 2012 r. Wojewoda wskazał, że do powyższej opinii został załączony wniosek [...] nr [...] nr [...] z [...] maja 1957 r o zatwierdzenie projektu i wydanie pozwolenia na budowę nieruchomości położonej przy ul. [...], na odwrocie którego zamieszczono adnotację, że dnia [...] maja 1957 r. rozpoczęto grodzenie i zagospodarowanie placu budowy. Wojewoda wskazał następnie, że jak wynika z materiału dowodowego sprawy przedmiotowy grunt został przekazany protokołem zdawczo - odbiorczym w dniu [...] maja 1957 r. przez [...] [...], który był użytkownikiem tego terenu inwestorowi [...]-Nr [...] jako teren pod budowę osiedla zlokalizowanego przy ul. [...]. Dalej w treści powołanego protokołu przedstawiciel [...]-Nr [...] oświadczył, że po obejrzeniu terenu wydany teren przyjmuje pod zabudowę i nie zgłasza żadnych zastrzeżeń. Organ podniósł również, że z dokumentacji technicznej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości, przekazanej do Urzędu [...] przy piśmie z [...] października 2013 r. przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji [...], wynika, że na dzień [...] maja 1958 r. na przedmiotowej nieruchomości znajdował się dom w budowie z adnotacją prawie oddany do eksploatacji. Odnosząc się do zarzutów odwołań Wojewoda podniósł, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niekonstytucyjność pominięcia legislacyjnego nie tworzą norm, lecz tylko powinność uchwalenia przez ustawodawcę odpowiednich przepisów. Organ wskazał, że art. 215 ust. 2 u.g.n. jest przepisem nadal regulującym, w aktualnym stanie prawnym, sprawy z zakresu odszkodowań w przypadku wywłaszczenia nieruchomości na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. Przepis ten nie został zmieniony przez ustawodawcę, wobec czego organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania rozstrzygnięć w oparciu o tę normę. Zatem, w ocenie Wojewody, orzekający w trybie powołanego przepisu organ obowiązany jest badać, czy przesłanki wynikające z tego przepisu zostały spełnione. Jedynie ustawodawca jest władny do zmiany przepisów ustawy, natomiast organ administracji musi się do nich stosować, skoro zostały ustanowione. Wojewoda wskazał następnie, że protokół zdawczo – odbiorczy, którym [...] [...], jako użytkownik terenu położonego przy ul. [...], przekazał w dniu [...] maja 1957 r. ten teren inwestorowi [...]- Nr [...] pod budowę osiedla zlokalizowanego przy ul. [...] oraz pozostałe, wskazane w sprawie dokumenty, są wystarczające do uznania, że dawny właściciel utracił możliwość faktycznego władania przedmiotową nieruchomością przed 5 kwietnia 1985 r. Z wniosku [...]- Nr [...] o zatwierdzenie projektu i wydanie pozwolenia na budowę przy ul. [...], przyjętego w dniu [...] maja 1957 r. przez Prezydium Rady Narodowej, wynika, że [...] maja 1957 r. rozpoczęto grodzenie i zagospodarowanie przedmiotowej nieruchomości (terenu budowy). Fakt ten, w ocenie organu odwoławczego, potwierdza, że przedmiotowa nieruchomość została zajęta przez inwestora przed datą [...] kwietnia 1958 r. Wobec powyższego, poprzedni właściciel nie mógł nią faktycznie władać po dniu [...] kwietnia 1958 r., skoro był to już teren zajęty pod budowę osiedla. Wojewoda uznał zatem, że utrata przez dawnego właściciela możliwości faktycznego władania nieruchomością położoną przy ul. [...] nastąpiła już przed datą 5 kwietnia 1958 r., co oznacza, że nie została spełniona druga przesłanka określona w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] złożyły M. S., W. W. i A. M. zarzucając tej decyzji naruszenie: art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie przez Wojewodę podjęcia niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. w szczególności poprzez: niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji zaniechanie precyzyjnego ustalenia kiedy doszło do ogrodzenia i zagospodarowania działki; niezebranie pełnego materiału dowodowego i zaniechanie ustalenia kiedy w rzeczywistości nastąpiło pozbawienie faktycznej możliwości władania nieruchomością przez poprzednich właścicieli; brak przeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do precyzyjnego ustalenia, kiedy przeprowadzono poszczególne prace budowlane; pominięcie okoliczności, iż budynek mieszkalny o adresie ul. [...] został wybudowany w 1959 roku; zaniechanie ustalenia kiedy doszło do zameldowania pierwszych osób w budynku przy ul. [...]; brak wyjaśnienia sprzeczności w ramach zebranego materiału dowodowego; podczas gdy: - obowiązkiem organu administracji publicznej w sprawie o przyznanie odszkodowania jest dokładne ustalenie kwestii faktycznej możliwości władania działką po dniu 5 kwietnia 1958 roku; - dopiero precyzyjne ustalenie kiedy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania działką, w oparciu o wszystkie dostępne dowody, pozwala na ocenę czy została spełniona druga przesłanka określona w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, - oparcie rozstrzygnięcia na niekompletnym materiale dowodowym skutkuje wadliwością oceny wyrażonej w decyzji, a warunkiem prawidłowości rozstrzygnięcia jest jego oparcie na przeprowadzonym, zgodnie z kpa, postępowaniu dowodowym; - postępowanie odwoławcze polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej i organ odwoławczy nie może pominąć istotnych błędów i zaniechań w zbieraniu dowodów przez organ I instancji; art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy wobec istotnych braków postępowania wyjaśniającego i nieustalenia kiedy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania działką Wojewoda [...] winien był, po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, uchylić tę decyzję i orzec co do istoty sprawy (naruszenie art. 138 § 2 kpa, względnie art. 138 § 1 pkt 2 kpa); naruszenie art. 11 oraz art. 12 w zw. z art. 107 § 1 kpa, poprzez bezzasadne ich niezastosowanie i brak odzwierciedlenia w zaskarżonej decyzji oceny argumentów przemawiających za odmową uwzględnienia wniosku inicjującego postępowanie, podczas gdy, jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 12 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 340/09: "Z brzmienia art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. wynika, iż uzasadnienie decyzji nie może ograniczać się do przedstawienia i umotywowania własnego stanowiska organu, jeżeli w toku postępowania strona podniosła zarzuty, zapatrując się, na faktyczną bądź prawną ocenę sprawy odmiennie niż organ administracji publicznej. Skoro przyjęte przez organ przesłanki faktyczne lub prawne, jak również ocena dowodów, budzą zastrzeżenia strony, w uzasadnieniu decyzji winno zostać zawarte rozstrzygnięcie odnośnie tych wątpliwości", a ponadto poprzez całkowite pominięcie istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy; art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez wydanie decyzji o odmowie przyznania odszkodowania w sytuacji gdy prawidłowo ustalony stan faktyczny w zakresie momentu utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością uzasadniałby wydanie orzeczenia o przyznaniu odszkodowania; art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez niezgodne z Konstytucją zróżnicowanie adresatów art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, pomimo istotnej cechy faktycznej i prawnej uzasadniającej równe ich traktowanie (pozbawienie własności nieruchomości na podstawie przepisów dekretu warszawskiego), tj. zróżnicowaniu sytuacji byłych właścicieli nieruchomości warszawskich i ich następców prawnych poprzez uznanie, iż brak jest możliwości wypłacenia odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w przypadku zajęcia nieruchomości przed [...] kwietnia 1958 r., podczas gdy brak jest jakiejkolwiek przesłanki relewantności takiego zróżnicowania (por. wyrok TK z 13 czerwca 2011 r., SK 41/09, LEX nr 821148); art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez zignorowanie konstytucyjnej zasady słuszności odszkodowania poprzez błędne i bezzasadne uznanie, że odszkodowanie na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami może być przyznane wyłącznie wtedy gdy właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy stosowanie przepisów o odszkodowaniach w sytuacjach, o jakich mowa w art. 215 ww. ustawy musi uwzględniać zasadę słusznego odszkodowania, bowiem — jak wielokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny — w procesie interpretacji pojęć konstytucyjnych normy Konstytucji powinny narzucać sposób i kierunek wykładni postanowień zawartych w innych aktach normatywnych (z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 14 marca 2000 r., P 5/99, OTK2000/2/60). W niniejszej sprawie oznacza to, że skoro z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika w sposób wyraźny ograniczenie zakresu odszkodowania, to zastosowanie przepisów o odszkodowaniach musi uwzględniać zasadę odszkodowania słusznego, a więc ekwiwalentność odszkodowania w stosunku do zakresu mienia przejętego przez państwo; art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający elementarną zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Powołując się na powyższe naruszenia skarżące wniosły o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...]. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 121, ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Stosownie do powołanej regulacji, przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Zatem, przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] na podstawie powołanego przepisu uzależnione zostało od spełnienia następujących przesłanek: 1) nieruchomość musiała podlegać działaniu dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), zwanego dalej "dekretem", 2) nieruchomość musiała być przed dniem wejścia w życie dekretu przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, 3) poprzedni właściciel nieruchomości lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. W odniesieniu do art. 215 ust. 2 ustawy w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, który podziela sąd w składzie orzekającym, że przepis ten ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, co nakazuje jego ścisłą wykładnię. Omawiany przepis, w wersji obowiązującej na datę wydania zaskarżonej decyzji, przesądza zatem, że chodzi o zaspokojenie roszczeń tylko tych poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, którzy spełniają wszystkie wymienione w powołanej normie przesłanki. Niespełnienie którejkolwiek z powyższych przesłanek powoduje brak podstaw do przyznania odszkodowania (por. wyrok WSA w Warszawie z 18 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1041/07, Lex nr 463539). Na gruncie rozpoznawanej sprawy bezsporne pozostaje, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...], oznaczona hipotecznie [...], stanowiąca obecnie część działek ewidencyjnych nr [...] i [...], objęta była działaniem dekretu z 26 października 1945 r. i mogła być przed jego wejściem w życie przeznaczona - wedle obowiązującego dla tego terenu planu zabudowania z 1931 r. - pod budownictwo jednorodzinne. Poczynione przez organy ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie nie budzą także wątpliwości Sądu i znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Spór w sprawie dotyczy natomiast tego czy poprzedni właściciel dawnej nieruchomości [...] pozbawiony został faktycznej możliwości władania gruntem przed 5 kwietnia 1958 r., gdyż to na tę okoliczność powołują się organy odmawiając ustalenia odszkodowania, z czym z kolei nie zgadzają się skarżące. Wyjaśnić trzeba, że użyte w art. 215 ust. 2 ustawy pojęcie "faktyczna możliwość władania" odnosi się do stanu faktycznego, a nie prawnego. Obejmuje ono zatem sytuacje, gdy poprzedni właściciel lub jego następca prawny mógł realnie korzystać z nieruchomości. Przy tym w sytuacjach tych nie chodzi jedynie o efektywne korzystanie z nieruchomości, czyli czynienie użytku z gruntu, ale istnienie samej obiektywnej możliwości tego rodzaju korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 1989 r., sygn. akt: IV SA 611/89, ONSA 1990/1/9). Hipoteza tej części normy prawnej obejmuje zatem tego rodzaju sytuacje, gdzie w następstwie działań faktycznych podjętych przez osoby trzecie (w tym podmioty publiczne) były właściciel po oznaczonej dacie ([...] kwietnia 1958 r.) pozbawiony został realnej możliwości korzystania z gruntu W ocenie Sądu, analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego potwierdza stanowisko organów, że w odniesieniu do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej hipotecznie [...], stanowiącej obecnie część działek ewidencyjnych nr [...] i [...], takiej realnej możliwości korzystania z gruntu były jej właściciel został pozbawiony przed wspomnianą datą. Jak bowiem wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, na przedmiotowej nieruchomości posadowiony jest pięciokondygnacyjny budynek mieszkalny, który został wybudowany w 1959 r. (vide: opinia geodezyjna z [...] lutego 2018 r., pismo [...] Gospodarowania Nieruchomościami z [...] grudnia 2012 r.). W zebranej dokumentacji znajduje się również wniosek [...] ([...] – Nr [...]) z [...] maja 1957 r. o zatwierdzenie projektu i wydanie pozwolenia na budowę, na odwrocie którego pod zapisem "Wnioski władzy zatwierdzającej" zamieszczono adnotację, że dnia [...] maja 1957 r. "rozpoczęto grodzenie i zagospodarowanie placu budowy". Ponadto, ze znajdującego się w aktach protokołu zdawczo – odbiorczego z [...] maja 1957 r. wynika, że przedmiotowy grunt został w dniu [...] maja 1957 r. przekazany przez [...] [...] inwestorowi [...] – Nr [...] jako teren pod budowę osiedla społeczno – mieszkaniowego na ul. [...] w granicach lokalizacji z 1956 r. W ww. protokole obecny przedstawiciel [...] – Nr [...] oświadczył, że po obejrzeniu terenu opisany teren przejmuje pod zabudowę i nie zgłasza żadnych zastrzeżeń. Ponadto, z przekazanej w toku postępowania przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji dokumentacji z Archiwum [...] wynika, że na dzień [...] maja 1958 r. na przedmiotowej nieruchomości znajdował się dom w budowie z adnotacją "prawie oddany do eksploatacji". Z powyższej dokumentacji w sposób nie budzący wątpliwości wynika zatem, że przedmiotowy grunt przekazano protokołem zdawczo – odbiorczym inwestorowi ([...] [...]) w dniu [...] maja 1957 r. jako teren pod budowę osiedla społeczno - mieszkaniowego, a grodzenie i zagospodarowanie przekazanego pod tę budowę terenu, a zatem faktyczne zajęcie nieruchomości stanowiącej obecnie część działek ewidencyjnych nr [...] i [...], nastąpiło w dniu [...] maja 1957 r. W tej sytuacji prawidłowo uznały organy, że były właściciel nieruchomości położonej przy ul. [...] został pozbawiony faktycznej możliwości władania tą nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., skoro był to już teren zajęty przez inwestora pod budowę osiedla mieszkaniowego. Natomiast skarżące, poza wyrażanymi wątpliwościami związanymi z nieprecyzyjnym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie, niewyczerpującym zebraniem materiału dowodowego i błędną oceną tego materiału, nie przedstawiły żadnego dowodu podważającego wiarygodność zebranej w sprawie dokumentacji archiwalnej, na której oparły się organy orzekające. W tej sytuacji niezasadny okazał się podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 215 ust. 2 ustawy. Sąd nie podzielił również zarzutów naruszenia art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 oraz art. 21 ust. 2 Konstytucji. W niniejszej sprawie podstawę prawną przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] stanowił art. 215 ustawy. Jak już wskazano powyżej, ze względu na to, że przepis ten stanowi regulację szczególną w stosunku do ogólnych zasad ustalania odszkodowania za wywłaszczenie zawartych w ustawie, nie może on podlegać wykładni rozszerzającej. W przywołanym w skardze wyroku z 13 czerwca 2011 r., sygn. akt SK 41/09, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 215 ust. 2 ustawy, w zakresie w jakim pomija stosowanie przepisów tej ustawy dotyczących odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości do nieruchomości, które przeszły na własność gminy [...] lub państwa na podstawie dekretu, innych niż domy jednorodzinne, jeżeli przeszły one na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r. i działek, które przed dniem wejścia w życie powołanego dekretu mogły być przeznaczone pod budownictwo inne, niż jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nimi po 5 kwietnia 1958 r., jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 oraz w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał uznał za niekonstytucyjne zróżnicowanie podmiotów znajdujących się w podobnej sytuacji (art. 32 ust. 1 Konstytucji), czy też zróżnicowanie z punktu widzenia ochrony prawa do odszkodowania za wywłaszczenie (art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji), jak i naruszenie zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji). Jednak, jak wynika z z punktu 8 uzasadnienia powołanego wyroku, niekonstytucyjność art. 215 ust. 2 ustawy została stwierdzona z uwagi na jego niezupełność z punktu widzenia wymogów konstytucyjnych. Oznacza to, że Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją tego, że w przepisie zostało coś przez ustawodawcę pominięte, a zgodnie z Konstytucją powinno być unormowane. Skutkiem orzeczenia stwierdzającego niekonstytucyjność zaskarżonego przepisu - w zakresie w jakim pomija określone regulacje - nie jest natomiast utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu. Wyrok Trybunału wskazuje wyłącznie na potrzebę ustanowienia regulacji prawnych niezbędnych dla realizacji norm konstytucyjnych. Następstwem powołanego wyroku TK jest zatem konieczność stosownej aktywności ustawodawcy. Ponadto, Trybunał stwierdził, że wyrok wskazujący na niekonstytucyjność ustalonego pominięcia nie wywołuje samoistnie skutków, o których mowa w art. 190 ust. 4 Konstytucji. Podsumowując, Trybunał Konstytucyjny uznał, że skutkiem powołanego wyroku nie jest utrata mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, lecz jedynie wskazał na potrzebę ustanowienia stosownych regulacji prawnych, co niewątpliwie jest zadaniem ustawodawcy. W tej sytuacji Sąd nie podzielił zarzutów skarżących, że działanie orzekającego w trybie art. 215 ust. 2 ustawy organu doprowadziło do niezgodnego z Konstytucją różnicowania sytuacji prawnej adresatów tego przepisu oraz że w sprawie doszło do pominięcia konstytucyjnej zasady słusznego odszkodowania. Sąd nie uwzględnił również podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 7, 11, 12, 77 § 1, 80, 107 § 3 oraz 138 § 1 pkt 2 kpa, których skarżące upatrują w niedokładnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy, niezebraniu pełnego materiału dowodowego, błędnej ocenie tego materiału, pominięciu istotnych dla sprawy środków i materiałów dowodowych oraz ogólnikowym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, akta sprawy potwierdzają, że organy podjęły wszelkie działania niezbędne do należytego wyjaśnienia sprawy, w tym wyjaśnienia zasadniczej dla wyniku sprawy okoliczności pozbawienia byłego właściciela nieruchomości [...] realnej możliwości korzystania z gruntu przed 5 kwietnia 1958 r. Organy w sposób należyty zebrały materiał dowodowy, a dokonana przez nie ocena zebranej dokumentacji archiwalnej nie nosi cech dowolności. Organy szczegółowo wyjaśniły również motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia, stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. Prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia nie mógł również skutecznie podważyć podniesiony w skardze zarzut opieszałości organu w prowadzeniu przedmiotowego postępowania. Przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez organy może być bowiem zwalczane przez strony w odrębnym trybie, z którego skarżące w przedmiotowej sprawie skorzystały, co potwierdzają akta sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) orzekł jak w sentencji. ----------------------- 3