I SA/Wa 733/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi T. P., K. P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej 1. oddala skargę, 2. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. D. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w W., przy ulicy [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 619,60 (sześćset dziewiętnaście 60/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 105,60 (sto pięć 60/100) złotych, oraz kwotę 34 (trzydzieści cztery) złotych tytułem innych udokumentowanych wydatków. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] października 2007 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 1991 r. nr [...], w części stwierdzającej nabycie przez m. T., z mocy prawa, nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości położonej w T. przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji [...] i odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji w odniesieniu do tej nieruchomości. Z uzasadnienia decyzji organu nadzorczego wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 1991 r., znak: [...], stwierdził nabycie przez m. T. prawa własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek: [...], jednostce ewidencyjnej [...], stanowiącej integralną część decyzji. Po rozpatrzeniu wniosku T. i K. P. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej w części dotyczącej nieruchomości oznaczonej jako działki [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2007 r., stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1991 r., znak: [...], w części stwierdzającej nabycie przez m. T. z mocy prawa, nieodpłatnie prawa własności nieruchomości, położonej w T., przy ul. [...]. Z wnioskami o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. rozstrzygnięciem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wystąpili Starosta T. i Prezydent Miasta T. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Wojewody P. z dnia [...] lipca 1991 r. stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), w myśl którego mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych, dla których te organy pełnią funkcję organu założycielskiego oraz zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych tym organom, staje się w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Podkreślić również należy, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy, o której wyżej mowa. Decyzją Kierownika Wydziału Geodezji Urzędu Miejskiego w T. z dnia [...] maja 1989 r., znak: [...] dokonano wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...], położonej w T. Następnie decyzją Starosty T. nr [...] orzeczono o zwrocie na rzecz T. i K. P. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...]. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że przedmiotowa decyzja o wywłaszczeniu nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, uznać zatem należy, że w dniu 27 maja 1990 r. Skarb Państwa legitymował się tytułem prawnym do przedmiotowych działek. Odrębnym zagadnieniem pozostaje kwestia braku ujawnienia dokonanych zmian własnościowych w księdze wieczystej nr [...]. Nie może to jednak stanowić podstawy do stwierdzenia braku legitymacji Skarbu Państwa do nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...]. Jednakże należy wskazać, że usunięcie niezgodności pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie może dokonać oceny zgodności z przepisami prawa podziału nieruchomości, jak również decyzji w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, gdyż nie jest właściwy rzeczowo do rozpatrzenia przedmiotowych spraw. Brak wskazania w karcie inwentaryzacyjnej nr 413 dokumentu, w oparciu o który Skarb Państwa stał się właścicielem m.in. działek [...], na co zwrócono uwagę w uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia, niewątpliwie stanowi podstawę do uznania, iż organ dopuścił się naruszenia prawa, lecz naruszenie to nie ma charakteru rażącego. Funkcjonowała bowiem w obrocie prawnym decyzja w sprawie wywłaszczenia działek, objętych następnie decyzją komunalizacyjna. Z uwagi na wskazane wyżej okoliczności organ nadzoru uznał, że decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] października 2007 r. została wydana z naruszeniem art. 7 i 77 Kpa , z uwagi na błędne wnioski co do ustalenia stanu prawnego nieruchomości, objętej wnioskiem o stwierdzenie nieważności, na dzień 27 maja 1990 r. Uzasadnia to uchylenie decyzji z [...],10.2007 r. i odmowę stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. T. i K. P. w skardze na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że działki nr [...] nie istniały i nadal nie istnieją, gdyż nie było decyzji zatwierdzającej podział działki nr [...] na dwie o nr [...], a więc działki te w sensie prawnym nie powstały. Stanowi to rażące naruszenie przepisu art. 5 pkt. 1 ustawy z 10.05.1990 r. przepisy wprowadzające (...). W karcie inwentaryzacyjnej nr 413 brak jest wskazań dokumentu w oparciu o który Skarb Państwa stał się właścicielem działki nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej następuje tylko wówczas, gdy decyzja dotknięta jest jedną z pozytywnych przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 1 kpa, przy braku istnienia negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji określonych w § 2 tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym o stwierdzenie nieważności jest decyzja Wojewody [...] z [...] lipca 1991 r. nr [...], w części stwierdzający nabycie przez miasto T., z mocy prawa, nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości położonej w T. i oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki nr [...]. Jak wynika z materiału dokumentacyjnego podstawę prawną decyzji komunalizacyjnej stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.). Przepis ten stanowi, że komunalizacji podlega mienie ogólnonarodowe (państwowe). Tak więc istotny dla komunalizacji jest stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie powołanej ustawy tj. w dniu 27 maja 1990 r. Przedmiotowa nieruchomość stanowiła w tej dacie własność Skarbu Państwa na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji Urzędu Miejskiego w T. z [...] maja 1989 r. nr [...], którą dokonano wywłaszczenia tej nieruchomości. Decyzja ta pozostaje nadal w obiegu prawnym. Tak więc tytuł własności Skarbu Państwa do przedmiotowej nieruchomości w dacie 27 maja 1990 r. jest niewątpliwy i wobec tego podlegała ona komunalizacji z mocy prawa. Należy mieć na uwadze, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa i gmina na rzecz, której komunalizowane mienie przechodzi na własność. Inne podmioty są stroną takiego postępowania tylko wtedy, gdy legitymują się tytułem prawnorzeczowym do komunalizowanego mienia. Skarżący nie byli stroną postępowania komunalizacyjnego, gdyż w dacie 27 maja 1990 r. nie posiadali żadnego tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, a niewątpliwie tytuł własności przysługiwał wówczas Skarbowi Państwa. Dopiero decyzją nr [...], bez daty, Starosta Powiatu T. orzekł o zwrocie na rzecz T. i K. małż. P. przedmiotowych działek nr [...]. Tak więc dopiero od uprawomocnienia się tej decyzji, skarżący nabyli tytuł własności do działek objętych kwestionowaną decyzją komunalizacyjną. Wprawdzie stroną postępowania nadzorczego jest nie tylko ten kto był stroną postępowania administracyjnego zakończonego kontrolowaną w tym postępowaniu decyzją lecz również każdy czyjego interesu prawnego mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Interes prawny do bycia stroną postępowania administracyjnego wynikać musi z przepisu prawa materialnego, który stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. W odniesieniu do skarżących brak jest przepisu prawa materialnego, z którego wynikałaby legitymacja do żądania wszczęcia postępowania nadzorczego celem skontrolowania decyzji komunalizacyjnej. W tej sytuacji organ winien był wydać decyzję o odmowiewszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji komunalizacyjnej, o czym stanowi art. 157 § 3 kpa. Skoro jednak doszło już do wszczęcia tego postępowania nieważnościowego, to wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji wywołuje ten sam skutek materialnoprawny co i decyzja wydana na podstawie art. 157 § 3 kpa, gdyż pozostaje w obrocie prawnym decyzja komunalizacyjna. Uznać zatem należy, że w konsekwencji zaskarżona decyzja odpowiada prawu i Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.