I SA/Wa 738/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2015 r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz J. P. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sadowego. I SA/Wa 738/15 UZASADNIENIE Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] na podstawie 138 § 1 pkt 1, art. 61 a w związku z art. 144, art. 24 § 3, art. 25 oraz art. 26 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267) oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej ( Dz. U. z 2014 r. poz. 1090) utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] stycznia .2015 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Pismem z dnia 17 grudnia 2014 r. J. P. złożyła do Ministra Skarbu Państwa wniosek o wyłączenie organu, który prowadził postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, zakończone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lica 2013 r. nr [...]. Wniosek dotyczył wyłączenia Wojewody [...] jako organu (Delegatura w K.) ze względu na nieobiektywne i nierzetelne prowadzenie sprawy nr [...], na podstawie art. 24 § 3 kpa. W dalszej części uzasadnienia organ przytoczył treść art. 24 § 3 Kpa, art. 25 Kpa, art. 26 Kpa oraz art. 61 a kpa. Następnie Minister Skarbu Państwa wskazał, że Wojewoda [...] nie prowadzi obecnie w trybie nadzwyczajnym żadnego postępowania dotyczącego decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]. Z ustaleń Ministra Skarbu Państwa wynika, że J. P. nie była stroną postępowania Wojewody [...] zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]. Natomiast była stroną postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...]. Wojewoda [...] nie prowadzi obecnie także żadnego postępowania w zakresie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. L. nieruchomości poza obecnymi granicami RP oraz postępowania dotyczącego decyzji z dnia [...] lipca 2013 r. oraz decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. Zatem wniosek J. P. jest bezzasadny (brak podstawy przedmiotowej). Postanowieniem z dnia [...] stycznia .2015 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa odmówił wszczęcia postępowania o wyłączenie Wojewody [...] jako organu w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. J. P. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wnioskodawczym wskazała, że jest "(...) niezadowolona z rozstrzygnięcia sprawy odnośnie odmowy wyłączenia Wojewody [...] w K. jako organu w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. (...) Strony - spadkobiercy - nie zostali powiadomieni o toczącym się postępowaniu." Na poparcie przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy argumentów J. P. nie przedłożyła dowodów. Zatem Minister Skarbu Państwa stwierdził, że dokonane ustalenia faktyczne, na dzień wydania postanowienia z dnia [...] stycznia 2015 r. o odmowie wszczęcia postępowania o wyłączenie Wojewody [...] jako organu w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, nie uległy zmianie. Tym samym w/w rozstrzygniecie zostało wydane zgodnie z prawem i nie zawiera wad skutkujących jego uchyleniem bądź zmianą. Skargę na powyższe postanowienie wniosła J. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o wyłączenie Wojewody [...] i jego pracownicy K. P. z prowadzenia jej sprawy i wyciągnięcie konsekwencji za nieprawidłowe wydanie decyzji z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to po stronie Sądu obowiązek zbadania, niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, czy zaskarżony akt odpowiada prawu i uwzględnienie skargi, skutkujące wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji lub postanowienia z obrotu w przypadku spełnienia warunków określonych w art. 145 § 1 P.p.s.a, przy czym kompetencje Sądu zawarte w tym przepisie wskazują na kolejność kontroli dokonywanej przez Sąd z punktu widzenia istoty wad aktu administracyjnego. W pierwszej kolejności akt podlega badaniu z punktu widzenia istnienia wad skutkujących jego nieważnością, w dalszej kolejności wad postępowania uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, następnie pozostałych wad postępowania z punktu widzenia możliwości ich istotnego wpływu na wynik postępowania, a wreszcie uchybień polegających na naruszeniu prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenie istnienia wad istotniejszych w myśl wyżej przyjętej hierarchii eliminuje potrzebę ustalania istnienia pozostałych wad (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 461). Dokonując takiej kontroli w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie poprzedzające dotknięte jest wadą skutkującą stwierdzeniem jej nieważności. Skarżąca w piśmie z dnia 18 grudnia 2014 r. zawarła żądanie o wyłączenie Urzędu Wojewódzkiego [...] na podst. art. 24 par. 3 kpa. od udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie [...]. Po złożeniu tego pisma Minister Skarbu Państwa postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r., utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania o wyłączenie Wojewody [...] jako organu w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. L. nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Podstawą odmowy wszczęcia postępowania stanowił przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.). Przepis ten, obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r. i został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18). Instytucja wyłączenia podmiotów stosujących prawo od załatwiania indywidualnych spraw administracyjnych w Kodeksie postępowania administracyjnego została uregulowana w dziale I rozdziału 5. Ustawodawca przewidział tam instytucje wyłączenia pracownika organu administracji publicznej (art. 24 K.p.a.). organu administracji publicznej (art. 25 K.p.a.), wyłączenia członka organu kolegialnego (art. 27 § 1 K.p.a.) i wyłączenia całego organu kolegialnego (art. 27 § 2 K.p.a.). Instytucja wyłączenia pracownika w postępowaniu administracyjnym nie jest natomiast "sprawą" w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji, której rozpatrzenia przez sąd może żądać strona postępowania administracyjnego. Instytucja wyłączenie może mieć zastosowanie tylko w konkretnej sprawie toczącej się przed organami administracji. Wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu jest kwestią incydentalną przy rozstrzyganiu indywidualnej sprawy w postępowaniu administracyjnym. Natomiast postępowanie administracyjne w doktrynie jest definiowane jako określony tryb działań organów administracji publicznej w sprawach dotyczących praw i obowiązków niepodporządkowanych im służbowo konkretnych podmiotów bądź też jako uporządkowany ciąg czynności procesowych, dokonywanych przez organ administracji publicznej i inne podmioty tego postępowania, zmierzających do załatwienia sprawy indywidualnej w drodze decyzji administracyjnej( tak: Robert Kędziora, Ogólne postępowanie administracyjne, Wyd. C.H. Beck, Warszawa 2008). Organ naczelny w drodze postanowienia odmówił wszczęcia postępowania o wyłączenie Wojewody [...] wskazując, że w przedmiotowej sprawie Wojewoda [...] nie prowadzi obecnie żadnego postępowania w zakresie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. L. nieruchomości poza obecnymi granicami R.P. Jednak jak wyżej wskazano, art. 61 a kpa może mieć zastosowań tylko do odmowy wszczęcia postępowań administracyjnych, nie można natomiast stosować tego przepisu przy kwestiach incydentalnych jaką to kwestią jest wniosek jest wniosek o wyłączenie organu czy też pracownika. Zatem wniosek skarżącej o wyłączenie organu nie mógł być rozpoznany na podstawie art. 61 a kpa. Rozpoznanie żądania J. P. nastąpiło wobec tego bez podstawy prawnej, co wypełnia przesłankę wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., obowiązany był stwierdzić nieważność zaskarżonego postanowienia oraz na podstawie art. 135 ppsa postanowienia z dnia [...] stycznia 2015 r. . Jednocześnie podkreślić wymaga, że stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia z naprowadzonych powyższej powodów czyni bezprzedmiotowym odniesienie się do zarzutów skargi. W związku z wejściem w życie 15 sierpnia 2015 r. ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) Sąd zastosował art. 152 § 1 P.p.s.a. wprowadzony tą ustawą, który w przypadku uwzględnienia skargi przewiduje z mocy prawa brak wywołania skutków prawnych przez objęty skargą akt do chwili uprawomocnienia się wyroku i nie wymaga wskazania tej okoliczności w sentencji wyroku, jak było dotychczas. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa.