I SA/Wa 744/06
WyrokWSA w Warszawie2006-05-31
Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Gabriela Nowak, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spadkobiercy poprzedniego właściciela nieruchomości, nabytej przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli, mogą skutecznie dochodzić jej zwrotu na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r.? Czy w przypadku braku faktycznego zagospodarowania nieruchomości przez Skarb Państwa, istnieje możliwość dochodzenia jej zwrotu przed sądem powszechnym na innej podstawie prawnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość nabyta przez Skarb Państwa na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. nie podlega zwrotowi na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r., ponieważ art. 216 tej ustawy wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości nabytych na podstawie innych ustaw niż wymienione w tym przepisie. Niemniej jednak, sąd wskazał, że spadkobiercy poprzedniego właściciela mają otwartą drogę do dochodzenia zasiedzenia przedmiotowej działki gruntu przed sądem powszechnym, jeśli nieruchomość nie została faktycznie przejęta i zagospodarowana przez Skarb Państwa.Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu nieruchomości przejętej przez Skarb Państwa na podstawie aktu notarialnego z 1966 r., sporządzonego w nawiązaniu do ustawy z 1948 r. o podziale nieruchomości. Organ administracji utrzymał w mocy decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu, wskazując, że nieruchomości nabyte na podstawie ustawy z 1948 r. nie podlegają zwrotowi zgodnie z art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. Skarżący podnosili, że nieruchomość nie została zagospodarowana przez Skarb Państwa i stanowi całość z ich innymi działkami, a także, że nabyli ją przez zasiedzenie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Gabriela Nowak /spr./ Asesor WSA Joanna Skiba Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2006 r. sprawy ze skargi K. W. i A. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o zwrot nieruchomości oddala skargę
I SA/WA 744/06
UZASADNIENIE
Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] lipca 2000 roku nr [...] po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...].06.2000r.,nr [...] orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w R. przy ul.[...], ozn. jako działka Nr [...] o pow. [...] m kw., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta R.
W toku postępowania administracyjnego ustalono, iż nieruchomość stanowiąca niezabudowaną działkę gruntu położona w R. przy ul.[...], oznaczona nr [...] o pow. [...]m kw., przejęta została bezpłatnie przez Skarb Państwa z przeznaczeniem pod ulicę aktem notarialnym Rep "[...]" [...] z dnia [...].05.1966r., sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym w R.
Z wnioskiem o zwrot przedmiotowej działki gruntu wystąpili M. i S. W.
Decyzją z dnia[...].06.2000r., nr [...] Prezydent Miasta R. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu powyższej nieruchomości, w uzasadnieniu stwierdzając, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta aktem notarialnym - "umową darowizny", który został sporządzony w nawiązaniu do ustawy z dnia 25.06.1948r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. Nr 35, poz.240) i dlatego też nie przysługuje roszczenie o jej zwrot.
S. i M. małżonkowie W. nie zgadzając się z decyzją Prezydenta Miasta R. złożyli odwołanie, w którym podtrzymali swoje roszczenie o zwrot nieruchomości.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz.741 z późno zm.) określa, iż przedmiotem roszczenia o zwrot mogą być nieruchomości, które zostały wywłaszczone w drodze decyzji administracyjnej lub aktu notarialnego sporządzonego na podstawie aktu prawnego określającego zasady i tryb wywłaszczenia. Ponadto ustawa rozszerza katalog nieruchomości mogących być przedmiotem zwrotu o nieruchomości nabyte przez Skarb Państwa na podstawie wymienionych wart. 216 ustawy aktów prawnych.
Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że akt notarialny z dnia [...].05.1966r. został sporządzony w czasie obowiązywania ustawy z dnia 25.06.1948r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli. Nieruchomości nabyte zgodnie z tą ustawą nie podlegają zwrotowi. Art. 216 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami, ściśle wylicza ustawy dopuszczające prowadzenie postępowania o zwrot w przypadkach przejęcia lub nabycia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, wyklucza możliwość zastosowania zwrotu nieruchomości w przypadku nabywania nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych ustaw, a w szczególności na podstawie ustawy z dnia 25.06.1948r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli.
Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2000 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli M. i S. małżonkowie W.
W skardze podnosili, że przedmiotowa działka nr [...] stanowi jedną działkę łącznie z należącymi do nich działkami nr [...] i [...], oraz że bez chwili przerwy jest przez nich użytkowana. Natomiast władze państwowe ogóle nie zagospodarowały działki nr[...].
Podnieśli, że przedmiotowa działka stanowi już ich własność z tytułu zasiedzenia, które następuje po 30 latach.
Pominięcie ustawy z 25 czerwca 1948 r. w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami świadczy o brakoróbstwie legislacyjnym Parlamentu, gdyż ustawa z 1948 r. - uchwalona za życia J.Stalina - powinna być ujęta na pierwszym miejscu art. 216 ustawy z 1997 r. gdyż legalizowała grabież majątków.
Podnieśli, że art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 21 sierpnia 1997 roku jest sprzeczny z art. 2 Konstytucji.
Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
M. W., zmarła w dniu [...] .08.2002 roku, a spadek po niej nabyli mąż S. W. i synowie A. W. i K. W.
S. W. zmarł w dniu [...].01.2003 roku, a spadek po nim nabyli synowie A.W. i K.W.
A. W. i K. W. w pismach z dnia 9 kwietnia 2006 roku podtrzymali skargę.
W myśl art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity z 2004 r. Dz. U. Nr 261 poz. 2603 z późno zm. ) poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części , jeżeli stosownie do przepisu art. 137 w/w ustawy stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Stosownie do art. 216 powołanej ustawy Przepisy rozdziału 6 działu III niniejszej ustawy stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 31, poz. 138, z 1961 r. Nr 7, poz. 47 i Nr 32, poz. 159 oraz z 1972 r. Nr 27, poz. 192), ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz. U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r. Nr 49, poz. 312 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego.
Z akt administracyjnych wynika w sposób nie budzący wątpliwości akt notarialny Rep " [...] " Nr [...] z dnia [...].05.1966r, na mocy którego S.D. oddał bezpłatnie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość stanowiącą działkę gruntu nr [...]przeznaczoną pod ulicę, o powierzchni [...] mtr.kw., został sporządzony w nawiązaniu do ustawy z dnia 25 czerwca 1948r o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz.UR.P Nr 35 poz. 240).
Art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 roku wyklucza możliwość zwrotu nieruchomości przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw nie wymienionych w art 216, a do takich należy ustawa z dnia 25 czerwca 1948 roku o podziale nieruchomości na obszarze miast i niektórych osiedli.
Oznacza to, że wywłaszczenie nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie innych przepisów niż wymienione w art., 216 ustawy o gospodarce nieruchomości nie legitymuje byłych właścicieli lub ich spadkobierców do skutecznego zgłaszania roszczeń o zwrot przejętych nieruchomości.
Taka właśnie sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedmiotowa nieruchomość została przejęta przez Skarb Państwa na podstawie powołanej ustawy z dnia 25 czerwca 1948 roku o podziale nieruchomości na obszarze miast i niektórych osiedli, a art. 216 cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje możliwości zwrotu nieruchomości przejętej w tym trybie.
Jednakże z zawartych w skardze twierdzeń małżonków W. wynika, że przedmiotowa działka gruntu nigdy nie została faktycznie przejęta i zagospodarowana przez Skarb Państwa. Stanowiła całość działkami [...] i [...] i bez żadnej przerwy była w posiadaniu i użytkowaniu małżonków W.
Oznacza to, że skarżący – spadkobiercy małżonków W., mają otwartą drogę domagania się przed sądem powszechnym zasiedzenia przedmiotowej działki gruntu.
Skarga jest nieuzasadniona i należało ją oddalić na podstawie artykułu 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło