I SA/Wa 748/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Marta Kołtun - Kulik Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako organ/SKO) działając na podstawie art. 1, art. 2, art. 18 ust. 1 i art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 1659 ze zm.) oraz art. 104 i 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. dalej jako kpa) utrzymało w mocy decyzję administracyjną Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] Nr [...] z dnia [...] lutego 2017r. odmawiającą przyznania E. M. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na córkę S. M. ur. [...].04.1992 r. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z dnia 23 stycznia 2017 r. E. M. (dalej jako skarżąca) wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku opieką nad córką ur. [...] kwietnia 1992 r. Z akt sprawy wynika, że S. M. została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, niepełnosprawność istnieje od 6-roku życia, orzeczenie wydano na stałe (symbol przyczyny niepełnosprawności to 05-R 04-0). Wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. sygn. akt [...] stwierdzono ponadto, że w przypadku S. M. zachodzi konieczność stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Gdy chodzi o stan prawny organ wyjaśnił, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje matce lub ojcu jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności wraz ze wskazaniami : 1) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz 2) konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W nawiązaniu do tej regulacji organ wyjaśnił, że córka skarżącej posiada obecnie orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i wskazanie co do konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; nie posiada jednak orzeczenia wskazującego na konieczność stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skutkowało to odmową przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. W skardze skierowanej do tut. Sądu skarżąca zarzuciła, że art. 3 ust 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych - o niepełnosprawnym dziecku, wskazujący na to, iż chodzi o dziecko w wieku do ukończenia 16 roku życia jest niezgodny z Konstytucją, gdyż wiek "dziecka" nie jest ograniczony. Odnośnie zaś wskazań z pkt. 8 i 9 co do konieczności sprawowania pomocy w procesie rehabilitacji i edukacji skarżąca podniosła, że w tej sprawie została złożona apelacja do Sądu Okręgowego w [...], IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i sprawa jest w toku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Jak zasadnie wskazał organ świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem opiekuńczym, którego zasadniczym celem jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest rekompensatą swoistym wynagrodzeniem przez Państwo dla osób stale opiekujących się członkami rodziny, gdyż w innym wypadku musiałoby ono wywiązać się z obowiązku opieki nad swoimi obywatelami. W myśl art. 17 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2016, poz. 1518 ze zm.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Jak z powyższego wynika, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia rehabilitacji i edukacji. Przywołany przez organ art. 17 ustawy rozróżnia dwa niezależne od siebie stany: 1. pierwszy gdy osoba legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności 2. drugi gdy osoba legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami : konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Warunkiem niezbędnym do otrzymania wnioskowanego świadczenia jest posiadanie przez dziecko tj. osobę do ukończenia 16 roku życia orzeczenia o niepełnosprawności łącznie z ww. wskazaniami. Wg organu brzmienie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych a zwłaszcza użyty w nim zwrot "łącznie ze wskazaniami", a także spójnik "oraz" umieszczony pomiędzy wyliczeniem pierwszego i drugiego ze wskazań - nie pozostawia wątpliwości co do tego, że do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne uprawnia tylko takie orzeczenie o niepełnosprawności, które zawiera równocześnie (łącznie, kumulatywnie) oba wskazania, określone odpowiednio w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych ( Dz.U. z 2016 r. poz. 2046 ze zm.). Ww stanowisko organu jest prawidłowe, a zatem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Analiza akt wskazuje, że jakkolwiek S. M. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wraz z dodanym przez Sąd Rejonowy w [...] wskazaniem, iż w jej przypadku zachodzi konieczność stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, to jednak, jak zasadnie przyjął organ, brak wskazania co do konieczności pomocy opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji – wyklucza przyznanie jej matce ww świadczenia. Jeśli chodzi o wiek córki skarżącej, to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 lutego 2017 r. w sprawie I UK 73/16 wskazał, iż "orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności osobie niepełnosprawnej, która ukończyła 16 rok życia, powinno zawierać pozytywne bądź negatywne wskazanie o konieczności stałego współudziału na co dzień "opiekuna dziecka" w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, o którym mowa w art. 6b ust. 3 pkt 8 ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych". Wg Sądu Najwyższego, do którego stanowiska tut. Sąd się przychyla, w przypadku opieki rodzicielskiej ww przepis art. 6b ust. 3 pkt 8 ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej (...) obejmuje nie tylko okres podlegania powszechnemu obowiązkowi szkolnemu do ukończenia 18 roku życia, ale także dalszy okres sprawowania "edukacyjnej" opieki w okresie kontynuowania przez niepełnosprawne dziecko nauki w szkole lub na studiach wyższych aż do ukończenia edukacji, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia, albo do zakończenia studiów, jeżeli dziecko osiągnęło ten wiek będąc na ostatnim roku studiów. Nawiązując do powyższego należy podkreślić, że ani w dacie wydawania orzeczenia o niepełnosprawności ani w dacie orzekania w tej sprawie przez organ I czy przez organ II instancji S. M. (jakkolwiek miała ukończone 16 lat) - nie ukończyła jeszcze 25 roku życia. Oznacza to, że świadczenie, o które mogłaby ubiegać się jej matka (skarżąca w niniejszej sprawie) mogłoby w ww okresie być przyznane jedynie wówczas gdyby orzeczenie o niepełnosprawności wskazywało także na konieczność współpracy opiekuna w procesie leczenia i edukacji. Samo zaś wskazanie określone w punkcie 7 (dotyczące konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji) - nie daje podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. Legalność decyzji organu Sąd ocenia biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny zaistniały w dacie jej wydawania. Ewentualna zmiana orzeczenie o stopniu niepełnosprawności przez sąd powszechny będzie stanowiła podstawę do wznowienia postępowania jako nowa okoliczność, nie stanowi zaś podstawy do zawieszenia postępowania sądowoadmnistracyjnego w niniejszej sprawie. W sprawie istotna jest też inna okoliczność, której organ nie analizował, a która w ocenie Sądu ma wpływ na wynik sprawy. Otóż w ocenie Sądu nie każdy rodzic czy opiekun osoby niepełnosprawnej ma prawo do ww świadczenia nawet w przypadku gdy osoba niepełnosprawna legitymuje się wszystkimi wymaganymi przez ustawę dokumentami potwierdzającymi jej stopień niepełnosprawności czy konieczność opieki. Wnioskowane przez skarżącą świadczenie przysługuje osobie, która z powodu konieczności sprawowania opieki nad "dzieckiem" faktycznie rezygnuje z pracy bądź jej nie podejmuje z powodu konieczności świadczenia "na co dzień" stałej pomocy osobie niepełnosprawnej. Z akt sprawy administracyjnej wynika natomiast, że S. M. jest aktualnie studentką Uniwersytetu [...] i na co dzień przez 5 dni w tygodniu mieszka w [...] w akademiku. Skarżąca natomiast na co dzień mieszka w miejscowości oddalonej od [...] o 80 km i zapytana podczas rozprawy sądowoadministracyjnej czy pomaga córce podczas jej pobytu w [...] – zaprzeczyła aby mieszkała w [...] czy regularnie tu przyjeżdżała. Powyższe w ocenie Sądu wyklucza przyznanie skarżącej w ww terminie świadczenia, o które wnosi, gdyż aktualna faktyczna sytuacja życiowa jej, jak i jej córki, nie wskazuje na to aby musiała ona w tygodniu pracy (5 dni roboczych gdy córka przebywa na studiach w [...]) rezygnować z zatrudnienia, skoro w rzeczywistości na co dzień nie pomaga jej w procesie edukacji czy leczenia. Powyższe skutkowało oddaleniem skargi w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369).