I SA/Wa 756/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi E.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] odmawiającą przyznania pomocy finansowej. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] odmówiono E. W. przyznania pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup leków oraz leczenie. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że z przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskująca o pomoc prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem M.W. E.W. otrzymuje rentę inwalidzką z ZUS w wys. [...] zł - z której potrącane są wierzytelności komornicze w wys. [...] zł. Z kolei jej mąż prowadzi działalność gospodarczą i zgodnie z jego oświadczeniem nie osiąga z tego tytułu żadnych dochodów. Analizując przedstawioną sytuację organ stwierdził, iż M. W. odmówił złożenia stosownych dokumentów, wyjaśnień oraz odmówił zawarcia kontraktu socjalnego. Zgodnie z art. 4 ustawy o pomocy społecznej osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej zobowiązane są do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnych sytuacji życiowych. Ponadto z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej ewidentnie wynika, że brak współpracy osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej oraz odmowa zawarcia kontraktu socjalnego mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła E. W. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia [...] sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu orzeczenia Kolegium powtórzyło dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczyło treść przepisów ustawy o pomocy społecznej regulujących zagadnienie przyznawania zasiłku celowego. Organ odwoławczy przytoczył art. 4 i art. 11 podkreślając, że w ustawie określono również – jako dodatkową przesłankę – obowiązek współdziałania. Następnie Kolegium wskazało, iż z akt administracyjnych sprawy wynika, że ubiegająca się o pomoc prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Dochód rodziny stanowi renta inwalidzka wnioskodawczyni w kwocie [...] zł pomniejszona o zajęcie komornicze w kwocie [...] zł. Mąż wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wynajmie kwater robotnikom. Według jego twierdzeń, nie przynosi ona dochodów. Zdaniem Kolegium materiał zgromadzony w przedmiotowej sprawie potwierdza stanowisko organu I instancji, że odwołująca nie współpracowała z pracownikiem socjalnym. Organ I instancji wystąpił o dostarczenie dokumentów, w tym zaświadczenia z urzędu skarbowego o posiadanych dochodach oraz podpisania kontraktu socjalnego. Mąż odwołującej się odmówił złożenia wyjaśnień ,nie przedstawił też żądanych dokumentów. W świetle powyższego, zdaniem Kolegium, uzasadniona była odmowa udzielenia E. W. pomocy finansowej na zakup leków i leczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie można zarzucić naruszenia prawa. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy K. z dnia [...] sierpnia 2011 r. Tym ostatnim orzeczeniem Burmistrz odmówił E. W. przyznania pomocy finansowej z przeznaczeniem na zakup leków i leczenie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity, Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm., zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej), świadczenia z pomocy społecznej mają na celu zarówno umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, jak i zaspokajanie ich niezbędnych potrzeb i umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Celem pomocy społecznej jest więc częściowe i chwilowe ułatwienie przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych osób potrzebujących pomocy. Pomoc społeczna nie może natomiast, co najistotniejsze, stanowić stałego źródła dochodu. Istnienie potrzeby przyznania jakichkolwiek świadczeń z pomocy społecznej wymaga zbadania nie tylko posiadanych środków i dochodów, ale również całokształtu warunków życia osób chcących skorzystać z pomocy społecznej. W ustawie o pomocy społecznej określono zatem dodatkowo przesłankę obowiązku współdziałania (art. 4 ustawy), na którą zasadnie zwróciły uwagę organy. Współdziałanie osoby to gotowość podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym, gotowość skorzystania z jego rozsądnych propozycji pomagających osobie przezwyciężyć te trudności, w jakich się znalazła. Ocena współdziałania musi obejmować także i zachowanie osoby ubiegającej się o pomoc wobec czynności organu w celu ustalenia jej rzeczywistej sytuacji życiowej, zwłaszcza, że pomoc społeczna nie może sprowadzać się do prostego rozdawnictwa świadczeń. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organy powzięły wszelkie możliwe działania zmierzające do ustalenia faktyczną sytuacji życiowej skarżącej w związku ze zgłoszonymi przez nią żądaniami udzielenia mu pomocy finansowej na określone cele. Postawa skarżącej – prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe z mężem nie może być inaczej oceniona niż tak, jak dokonały tego organy, mianowicie - jako jeden z przejawów braku współdziałania skarżącego z pracownikami socjalnymi. Pismem z dnia 3 sierpnia 2011 r. (k. 86 akt administracyjnych) E. W. została wezwana do przedstawienia szeregu dokumentów, koniecznych do ustalenia sytuacji materialnej jej rodziny, których nie złożyła. Podstawą odmowy przyznania w niniejszej sprawie wnioskowanej pomocy stanowił m.in. art. 11 ust 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd, że uniemożliwienie organowi prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy przez ustalenie rzeczywistej sytuacji materialno – bytowej strony jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ups (wyrok NSA z: 17.11.2009 r., I OSK 554/09, Lex nr 588796; 26.6.2009 r., I OSK 1456/08, Lex nr 562329). Organy zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a także pozostałych przesłanek, których wystąpienie pozwala na odmowę przyznania świadczeń. Wyegzekwowanie od wnioskodawcy obowiązku współdziałania jest istotne z uwagi na fakt, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń. Wobec powyższego, w świetle art. 11 i art. 106 ups, bierna bądź roszczeniowa postawa wnioskodawczyni może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymania wypłaty świadczenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.