I SA/Wa 76/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu w 24 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. B. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 549/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej M. B. sumę pieniężną w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 549/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku M. B. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W dniu [...] kwietnia 2015 r. akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu. Zatem termin załatwienia sprawy upływał z dniem [...] czerwca 2015 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 549/14. Następnie prawomocnymi wyrokami z 2 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 24/17, 11 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 160/18, 3 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1314/20 oraz 28 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 267/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości odpowiednio 2000 zł, 5000 zł, 6000 zł i 3000 zł za niewykonanie wyroku z 5 grudnia 2014 r. Następnie M. B. pismem z [...] września 2021 r. wezwała organ do wykonania wskazanego wyroku sądu o sygn. akt I SAB/Wa 549/14. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, opatrzonej datą [...] października 2021 r. M. B. zarzuciła Prezydentowi [...] niewykonanie wyroku z 5 grudnia 2014 r. i wniosła o wymierzenie organowi grzywny w wysokości 10.000 zł w oparciu o art. 156 § 1 p.p.s.a., przyznanie na swoją rzecz sumy pieniężnej w kwocie 6.000 zł, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie kosztów postępowania sądowego oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pomimo upływu terminu wyznaczonego przez Sąd w sprawie I SAB/Wa 549/14, kilkukrotnego wezwania organu do wykonania wyroku oraz czterokrotnego wymierzenia grzywny z tytułu niewykonania ww. wyroku organ nadal nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Dodała, że po wydaniu przez sąd wyroku z 28 lipca 2021 r. wymierzającego organowi kolejną grzywnę organ nie skierował do skarżącej ani jednego pisma, w którym podałby przyczynę zwłoki i wyznaczył nowy termin rozpatrzenia sprawy. W skardze podniesiono również, że w niniejszej sprawie zasadne jest zasądzenie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej we wnioskowanej wysokości, która powinna podziałać na organ dyscyplinująco, a dla skarżącej spełni adekwatną funkcję odszkodowawczą. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że w toku postępowania gromadził materiał dowodowy potwierdzający prawo własności do przedmiotowej nieruchomości na dzień [...] listopada 1945 r., tj. na dzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., a strona uzupełniła brakujący materiał dowodowy w dniu [...] kwietnia 2019 r. Organ podniósł również, że w aktach sprawy znajdowały się wnioski o zwrot przedmiotowej nieruchomości, a decyzją z [...] lipca 2019 r. organ odmówił przyznania użytkowania wieczystego do dawnej nieruchomości stanowiącej obecne działki ewid. nr [...] z obrębu [...]. Końcowo Prezydent wskazał, że całość akt przekazał do sądu administracyjnego wraz ze skargą na niewykonanie wyroku. Wyrokiem z 3 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1314/20, Sąd uznał skargą za uzasadnioną, jednakże do tej pory nie wpłynął do organu prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy. Zatem z uwagi na brak akt sprawy oraz odpisu prawomocnego wyroku Sądu organ nie ma możliwości jego wykonania i zakończenia przedmiotowego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: "p.p.s.a."), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Uwzględniając skargę sąd, w myśl art. 154 § 7 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd mógł wymierzyć organowi administracji publicznej grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym w oparciu o art. 149 p.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś strona, przed wniesieniem skargi, musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania prawomocnego wyroku. W rozpoznawanej sprawie wyrokiem z 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 549/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku M. B. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu [...] kwietnia 2015 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 45 verte akt sądowych w sprawie I SAB/Wa 549/14) i od tej daty rozpoczął bieg termin wyznaczony wyrokiem, w jakim sprawa powinna być rozpoznana. W konsekwencji termin ten upłynął [...] czerwca 2015 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z 2 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 24/17, 11 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 160/18, 3 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1314/20 oraz 28 lipca 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 267/21 ukarał organ grzywnami odpowiednio w wysokości 2000 zł, 5000 zł, 6000 zł i 3000 zł. Skarżąca ponownie wezwała Prezydenta do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I SAB/Wa 549/14. Wezwanie pozostało bezskuteczne, a organ do dnia dzisiejszego nie wykonał wyroku Sądu i nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania. Wobec powyższego, Sąd uznał, że obie ustawowe przesłanki, o których mowa powyżej, w niniejszej sprawie zostały spełnione, a skarga na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku sądu jest zasadna. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w przedmiotowym stanie faktycznym na organie administracji ciążył obowiązek wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość warszawską. Nie zostało ono jednak wydane w przepisanym terminie, a okoliczności powoływane przez organ nie mogą zostać uznane za uzasadniające bezczynność w sprawie. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem sądu z 5 grudnia 2014 r. oraz okoliczność, że organ do dnia wyrokowania nie rozpoznał wniosku o ustalenie odszkodowania Sąd uznał, że grzywna w wysokości 4000 złotych będzie adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku Sądu. Przy czym w wymiarze nałożonej grzywny Sąd uwzględnił możliwość jej wielokrotnego stosowania oraz fakt jej uprzedniego nałożenia. Przy ustalaniu wysokości grzywny Sąd wziął również pod uwagę okoliczność, że po wydaniu wyroku WSA w Warszawie z 28 lipca 2021 r. w przedmiocie wymierzenia grzywny, akta administracyjne przesłano do organu dopiero w dniu [...] listopada 2021 r., zaś od stycznia 2022 r. ponownie znajdują się one w Sądzie i do dnia dzisiejszego nie zostały zwrócone. W konsekwencji organ od wielu miesięcy nie dysponuje oryginałami akt administracyjnych, co utrudnia podejmowanie dalszych czynności w sprawie. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 549/14, przybrała w okolicznościach rozpoznawanej sprawy charakter rażącego naruszenia prawa. Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów i to niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że "pod pojęciem rażącego naruszenia prawa rozumie się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której naruszenie jest oczywiste. Przy czym jest to naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne." (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3043/18). Oceniając w niniejszej sprawie charakter bezczynności Prezydenta [...] Sąd wziął pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, zapadłe uprzednio w sprawie wyroki w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, a w rezultacie nierespektowanie kilku orzeczeń sądu. Sąd uwzględnił również zawarty w skardze wniosek o przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, aczkolwiek w innej od oczekiwanej przez nią wysokości, co skutkowało przyznaniem tej sumy w kwocie 2000 złotych. Sąd uznał, że dla zaprzestania bezczynności organu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny i rację ma skarżąca wskazując na konieczność zasądzenia od organu sumy pieniężnej. To, że jej przyznanie ma charakter kompensacyjny nie podważa bowiem stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy jest to potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność tj. zwalczenia bezczynności i zdyscyplinowania organu. Określając wymiar sumy pieniężnej Sąd uwzględnił okres zwłoki w wykonaniu wyroku w przedmiocie bezczynności organu. Przy ustalaniu wysokości wskazanej sumy, podobnie jak przy ustalaniu wysokości grzywny, Sąd wziął również pod uwagę okoliczność, że po wydaniu wyroku WSA w Warszawie z 28 lipca 2021 r. w przedmiocie wymierzenia grzywny, akta administracyjne przesłano do organu dopiero w dniu [...] listopada 2021 r., zaś od stycznia 2022 r. ponownie znajdują się one w Sądzie i do dnia dzisiejszego nie zostały zwrócone. W rezultacie organ od wielu miesięcy nie dysponuje oryginałami akt administracyjnych, co utrudnia podejmowanie dalszych czynności w sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.,