I SA/Wa 782/13

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi B. Z., A. R. oraz M. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej skarżący B. Z. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. Ze złożonego wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Oboje są osobami w podeszłym wieku (83 i 82 lata), utrzymującymi się ze świadczenia emerytalno-rentowego wraz z zapomogą w łącznej wysokości [...] zł (netto). Skarżący zamieszkuje w mieszkaniu o powierzchni [...] m². Nie posiada, według przedstawionego oświadczenia, żadnych oszczędności. Deklarowane wydatki konieczne gospodarstwa domowego, według przedstawionego szczegółowego wyliczenia, wynoszą [...] zł. Skarżący wskazał dodatkowo, że jego majątek obciążają niespłacone kredyty bankowe w wysokości [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W rozpoznawanej sprawie, według przedstawionej we wniosku o przyznanie prawa pomocy oceny, skarżący ma nie dysponować środkami finansowymi wystarczającymi do pokrycia kosztów wpisu sądowego od skargi na decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. Mając na uwadze przyjęte w sprawie ustalenia, sformułowane przez skarżącego żądanie nie znajduje jednakże wystarczającego uzasadnienia. Ocena wniosku nie pozwala bowiem przyjąć, że sytuacja materialna skarżącego jest na tyle zła, iż w sposób obiektywny uniemożliwia stronie partycypowanie w kosztach postępowania sądowego. W pierwszym rzędzie wymaga uwzględnienia to, że skarżący jest zobowiązany w niniejszej sprawie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (200 zł) solidarnie z córką, co oznacza, że ciężar ekonomiczny zobowiązania wynikającego z zainicjowania postępowania sądowego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jaki spoczywa na skarżącym, nie pozostaje równoważny wskazanej kwocie opłaty sądowej. W niniejszym postępowaniu nie można przesądzić, jaka część wymaganych kosztów sądowych przypadać będzie na skarżącego, a jaka część na jego córkę, albowiem uzależnione jest to od wzajemnych ustaleń osób zobowiązanych do pokrycia tychże kosztów. Mieć na uwadze jednakże trzeba, że skarżąca A. R. nie wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych, które uzasadnione byłoby brakiem możliwości pokrycia wskazanego wydatku w ramach własnego majątku. Na tej podstawie domniemywać należy, że opłata sądowa, jaką uiścić ma faktycznie wnioskodawca, zostanie pokryta w sposób zakładający, że jej koszty będą podlegać równemu podziałowi (opartemu o liczbę osób działających w postępowaniu jako skarżący, zobowiązanych do poniesienia kosztów sądowych) lub innemu podziałowi odmiennemu do wskazanego, niemniej odpowiadającemu szczegółowej sytuacji materialnej członków rodziny. Po uiszczeniu wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem (ok. [...] zł) kwota środków pozostających w dyspozycji skarżącego jest niewielka, jednakże nie pozostaje ona niższa od wysokości opłaty sądowej (jej części), jaką skarżący zobowiązany jest uiścić w związku ze swoim udziałem w postępowaniu sądowym. W tych warunkach, co nie powinno budzić wątpliwości, skarżący ma zapewnioną realną możliwość wygospodarowania środków na uiszczenie wpisu sądowego. Taki sposób rozważenia podstawowych wydatków gospodarstwa domowego oraz osiąganych stałych dochodów ([...] zł) pozwala na zaspokojenie elementarnych potrzeb bytowych skarżącego oraz osób pozostających na jego utrzymaniu (żona), co pozwala uznać, że zobowiązanie skarżącego do pokrycia kosztów wpisu sądowego od skargi (solidarnie z córką) nie narusza zasad, w oparciu o które formułowana jest ocena zasadności wniosku o prawo pomocy (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W odniesieniu do posiadanego zadłużenia zwrócenia uwagi wymaga to, że skarżący nie przedstawił jakiejkolwiek informacji, która wskazywałaby, że zaciągnięty kredyt bankowy uniemożliwia ponoszenie wydatków innych aniżeli konieczne. Przedstawione we wniosku szczegółowe rozliczenie wydatków rodziny nie daje wprawdzie podstaw, by stwierdzić, że dokonywane przez wnioskodawcę płatności mają charakter istotnie nieodpowiadający sytuacji materialnej, w jakiej skarżący, według przedstawionej deklaracji, ma się znajdować. Wskazać jednakże należy, że część wydatków skarżący może ograniczyć, przynajmniej czasowo. Odnosi się to przede wszystkim do wydatków o charakterze okolicznościowym, które w zakresie swojej wysokości, jak wynika z wniosku, odpowiadają wysokości opłaty sądowej, do której poniesienia zobowiązany jest wnioskodawca. Nie można zakładać, że osoba, którą obciąża zobowiązanie o charakterze publicznoprawnym, do jakich należy zaliczyć opłatę sądową, może uchylić się od jego spełnienia wskutek wykazania, że comiesięcznie ponosi wydatki związane z zakupem prezentów dla dzieci, czy też z innymi celami, które wprawdzie nie mają charakteru koniecznego, gdyż nie są związane z zapewnieniem i zabezpieczeniem środków na egzystencję, niemniej strona uważa je subiektywnie za ważne i konieczne. W orzecznictwie wskazuje się, że częściowe zwolnienie od kosztów sądowych jest możliwe wyjątkowo w przypadku osób żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Pozostawanie przez osobę składającą wniosek o przyznanie prawa pomocy w stanie ubóstwa nie jest zatem uzależnione od subiektywnego nastawienia wnioskodawcy do swojej sytuacji majątkowej, ale od przyjętej w postępowaniu sądowym oceny tejże sytuacji, która rozważana być musi wyłącznie w oparciu o zobiektywizowane kryteria (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2013 r. sygn. I OZ 1131/13). W tych warunkach wniosek skarżącego podlegał oddaleniu, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.