I SA/Wa 799/20

WyrokWSA w Warszawie2021-09-01

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Dorota Apostolidis, Elżbieta Lenart

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o uzupełnienie wyroku sądu administracyjnego jest zasadny, gdy sentencja wyroku nie obejmuje wszystkich stron skarżących, które brały udział w postępowaniu?
Ratio decidendi
Wniosek o uzupełnienie wyroku jest zasadny, gdy sąd nie orzekł o całości skargi lub nie zamieścił dodatkowego orzeczenia, które powinien był zamieścić z urzędu. W sytuacji, gdy w postępowaniu sądowym brały udział dwie strony skarżące, a wyrok obejmuje jedynie jedną z nich, istnieje podstawa do uzupełnienia wyroku w celu uwzględnienia wszystkich stron i ich skarg.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 799/20. Wyrok ten oddalił skargę J. L. na decyzję Ministra Rozwoju z lutego 2020 r. stwierdzającą nieważność decyzji z 1955 r. odmawiającej przyznania prawa własności czasowej do gruntu. W postępowaniu sądowym brała udział również Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]", której skarga została połączona do wspólnego rozpoznania. J. L. wniósł o uzupełnienie wyroku, wskazując, że sentencja nie obejmuje rozstrzygnięcia w stosunku do skargi Spółdzielni.
Rozstrzygnięcie
Uzupełniono wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 799/20 w ten sposób, że w jego komparycji po słowach "sprawy ze skargi J. L." dopisano "i ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...]", a w jego rozstrzygnięciu po słowach "oddala skargę" dopisano słowa "J. L. i skargę Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...]".

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Dorota Apostolidis, sędzia WSA Elżbieta Lenart, , po rozpoznaniu w dniu 1 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków J. L. z [...] i [...] marca 2021 r. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 799/20 w sprawie ze skarg J. L. i Spółdzielni [...] "[...]" w [...] na decyzję Ministra Rozwoju z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uzupełnia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 799/20 w ten sposób, że w jego komparycji po słowach "sprawy ze skargi J. L." dopisuje "i ze skargi Spółdzielni [...] "[...]" w [...]"; 2. uzupełnia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 799/20 w ten sposób, że w jego rozstrzygnięciu po słowach "oddala skargę" dopisuje słowa "J. L. i skargę Spółdzielni [...] "[...]" w [...]". Minister Rozwoju (dalej jako "organ" lub "Minister") decyzją z [...] lutego 2020 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku J. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...], utrzymał w mocy decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z [...] lipca 2019 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] kwietnia 1955 r. nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z [...] stycznia 1955 r. nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] lipca 2019 r., na skutek wniosku B. C., P. C., Z. C., K. K., E. G., P. G., H. L., H. N., P. S. i G. S., stwierdził nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] kwietnia 1955 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie z [...] stycznia 1955 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że organy dekretowe rozpatrując wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, rażąco naruszyły art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), powoływanego dalej jako "dekret", jak również zasady postępowania administracyjnego, bowiem odmówiły przyznania żądanego prawa mimo niewyjaśnienia, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z jego przeznaczeniem określonym planem, co stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności ww. orzeczeń. Minister stwierdził ponadto, że w niniejszej sprawie nie zaszły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a." Minister decyzją z [...] lutego 2020 r., po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku J. L. i skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...], utrzymał w mocy decyzję z [...] lipca 2019 r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie ze znajdującym się w aktach zaświadczeniem wydanym przez Sąd Grodzki w [...] Oddział Ksiąg Wieczystych w dniu [...] maja 1948 r. nr [...], tytuł własności ww. nieruchomości o pow. 2705 łokci kwadratowych uregulowany był jawnym wpisem na rzecz H. i Z. małż. M. W dniu 19 maja 1948 r. do Wydziału Gospodarki Gruntami Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie wpłynął wniosek H. i Z. małż. M. o przyznanie im za czynszem symbolicznym prawa własności czasowej do terenu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...]. Jak przy tym wynika z akt, małż. M. przywrócono posiadanie ww. nieruchomości na podstawie tytułu wykonawczego Sądu Grodzkiego w [...] z [...] lutego 1946 r. nr [...]. Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z 5 stycznia 1955 r. odmówiło wnioskodawcom przyznania prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości z uwagi na konieczność przejęcia posesji na cele publiczne. Od powyższego orzeczenia odwołanie, z upoważnienia właścicieli nieruchomości, w dniu 25 stycznia 1955 r. wniósł K. L. - administrator domu położonego w [...] przy ul. [...]. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z [...] kwietnia 1955 r. utrzymało w mocy orzeczenie z [...] stycznia 1955 r. Pismem z 23 czerwca 1958 r. Z. M. wniosła do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej skargę na ww. orzeczenia dekretowe. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej decyzją z [...] marca 1959 r. nr [...], po rozpatrzeniu ww. podania stwierdziło, że brak jest podstaw do zmiany decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] kwietnia 1955 r. Minister wskazał dalej, że aktualne pozostają ustalenia organu pierwszej instancji, co do stron postępowania, a także, że obecnie nieruchomość położona przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], stanowi dz. nr [...] z obrębu [...] (własność [...] - oddana w użytkowanie wieczyste). Minister ustalił, że przedmiotowa nieruchomość objęta została działaniem dekretu, a z dniem 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu, przeszła na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130). Dekret w art. 7 ust. 1 i ust. 2 określał reguły przyznawania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej. Wniesienie podania o przyznanie ww. prawa z zachowaniem 6-miesięcznego terminu liczonego od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, było jedną z przesłanek ustanowienia prawa własności czasowej i stanowiło minimum formalne, którego spełnienie było punktem wyjścia do ewentualnego przyznania tego prawa. Organ ustalił, że wniosek dekretowy złożony w dniu 19 maja 1948 r., został wniesiony przez osoby uprawnione, tj. dotychczasowych właścicieli ujawnionych w księdze hipotecznej i przed terminem określonym w art. 7 ust. 1 dekretu, bowiem nieruchomość została objęta w posiadanie przez Gminę [...] w dniu 16 sierpnia 1948 r. Jak zauważył przy tym organ, zgodnie z uchwałą składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 września 2003 r. sygn. akt OPK 3/03, wniosek dotychczasowego właściciela gruntu o przyznanie mu na tym gruncie prawa własności czasowej, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, zgłoszony przed objęciem gruntu w posiadanie, podlega rozpoznaniu. Tym samym w niniejszej sprawie spełniony został warunek określony w art. 7 ust. 1 dekretu, niezbędny do rozpoznania podania o własność czasową. Zgodnie z art. 7 ust. 2 dekretu gmina miała obowiązek uwzględnić wniosek o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy do gruntu nieruchomości warszawskiej, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (później planu zagospodarowania przestrzennego), a jeśli chodzi o osoby prawne - ponadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej. Z przepisu tego wynikał obowiązek organu rozpatrującego wniosek uzyskania informacji o przeznaczeniu określonej nieruchomości w planie zabudowy oraz obowiązek wnikliwego rozpatrzenia, czy istnieje możliwość realizowania przez dotychczasowych właścicieli funkcji określonej w tym planie dla tej nieruchomości. Minister ustalił, że przedmiotowa nieruchomość w dniu wydania odmownych decyzji dekretowych nie była objęta ani przedwojennym ani powojennym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatem należało przyjąć jej przeznaczenie zgodnie z "Ogólnym planem zabudowania" zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. wydanym na podstawie art. 23-28 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. z 1939 r. Nr 34, poz. 216), tj. teren strefy IV - zabudowa zwarta o wysokości 4 kondygnacji i 70% powierzchni zabudowania. Z kolei w latach 1951-1955 nie uchwalono żadnych planów zagospodarowania przestrzennego, a opracowywane plany dla tej nieruchomości, przewidywały zabudowę dla sektora prywatnego. Organ ustalił, że na przedmiotowym gruncie znajdował się budynek frontowy, murowany, 5-kondygnacyjny, podpiwniczony, mieszkalny, w toku odbudowy oraz oficyna prawa murowana, 5-kondygnacyjna, podpiwniczona, mieszkalna, w toku odbudowy, ponadto w budynku mieszkalnym czynna jest wodociągowa instalacja sieci miejskich. Zdaniem Ministra, organy dekretowe odmówiły przyznania prawa własności czasowej w oderwaniu od założeń planistycznych, powołując się na konieczność przejęcia posesji na cele publiczne, mimo że ani obowiązujące plany ani akta sprawy nie potwierdzają takiego przeznaczenia. Oznacza to, że organy te nie wywiązały się z obowiązku ustalenia funkcji ww. gruntu określonej w planie zagospodarowania terenu obowiązującym w dacie wydania orzeczeń. Minister podkreślił, że w dacie wydania kwestionowanych orzeczeń dekretowych nie obowiązywały żadne przepisy wykluczające możliwość realizacji budownictwa mieszkaniowego przez osoby prywatne. Przeciwnie, stosownie do rozwiązań przyjętych w ustawie z dnia 3 lipca 1947 r. o popieraniu budownictwa (Dz.U. nr 52, poz. 270), państwo popierało nowe, prywatne budownictwo mieszkaniowe tak zwarte, jak i luźne, realizowane m.in. przez właścicieli i użytkowników nieruchomości. Ponadto organ zwrócił uwagę, że Zarząd Miejski w [...] Wydział Inspekcji Budowlanej Zachód w dniu [...] września 1948 r. wydał H. M. pozwolenie na wykonanie robót budowlanych, polegających na odbudowie budynku frontowego i oficyny prawej na przedmiotowej nieruchomości. Organ wskazał również, że w odniesieniu do zabudowanej nieruchomości stanowiącej dz. nr [...] z obrębu [...] nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 K.p.a., bowiem sprzedaż budynku wraz z prawem użytkowania wieczystego gruntu na podstawie decyzji administracyjnej, w następstwie której zawarta została umowa cywilnoprawna w formie aktu notarialnego, nie stanowi nieodwracalnego skutku prawnego w rozumieniu ww. przepisu. W niniejszej sprawie późniejszy obrót przedmiotowym prawem użytkowania wieczystego jest konsekwencją decyzji Prezydium Rady Narodowej w m.st. [...] z [...] lutego 1961 r. nr [...], nie zaś decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] kwietnia 1955 r., czy też orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m.st. [...] z [...] stycznia 1955 r. Skargi na decyzję Ministra z [...] lutego 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. L. (skarga zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 799/20) oraz Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w [...] (skarga zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Wa 1319/20). We wniesionej skardze J. L. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 21 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz prawa materialnego w zakresie stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 13, art. 35, art. 75 oraz art. 77 K.p.a., jak również art. 75 ust. 3 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym w zakresie jego interpretacji. Skarżący zwrócił uwagę, że odbudowa budynku przy ul. [...] wymagała wyburzenia ścian nośnych do poziomu podłogi pierwszego piętra, aby gruz i ruiny nie stanowiły zagrożenia. Wskazał, że niezależne źródła wskazują na to, że budynek był rozebrany do poziomu parteru po 1945 r. Skarżący podkreślił, że budynek wybudowany został po 1945 r. ze środków własnych przyszłych spółdzielców. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w [...] w swojej skardze wniosła o uchylenie decyzji obu instancji w całości, zarzucając Ministrowi naruszenie: 1. przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska organu co do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 2019 r. oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy istotnych dla rozstrzygnięcia, na które wskazywała skarżąca, co uniemożliwiało prawidłową ocenę i weryfikację zaskarżonej decyzji i tym samym oznacza nierozpoznanie istoty sprawy; - art. 105 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie; - art. 156 § 2 in fine K.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z nieodwracalnymi skutkami prawnymi, wskutek czego nie doszło do zastosowania art. 158 § 2 K.p.a.; - art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnej analizy materiału dowodowego zebranego w sprawie; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 7 ust. 2 dekretu, poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] stycznia 1955 r. oraz decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] kwietnia 1955 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 20 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1319/20 połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 799/20 i I SA/Wa 1319/20 i postanowił prowadzić je pod sygn. akt I SA/Wa 799/20. Wyrokiem z 25 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 799/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. L. na decyzję Ministra Rozwoju z [...] lutego 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. J. L. pismami z 8 i 10 marca 2021 r. wniósł o uzupełnienie powyższego wyroku z 25 lutego 2021 r. o rozstrzygnięcie dotyczące rozpoznania skargi drugiej strony skarżącej, tj. Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...]. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że sentencja tego wyroku wskazuje na rozpoznanie jedynie skargi J. L., brak zaś oznaczenia drugiej strony skarżącej i orzeczenia odnośnie do jej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu – a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia – zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Instytucja uzupełnienia orzeczenia służy temu, aby w szczególnej sytuacji pominięcia przez sąd jakiejś kwestii, która winna być przedmiotem zapadłego rozstrzygnięcia, wydane orzeczenie uczynić kompletnym. Stosownie do art. 157 § 3 p.p.s.a. orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów. W wyroku z 25 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 lutego 2021 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Ministra Rozwoju z [...] lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddalił skargę. Jednocześnie z akt sprawy oraz uzasadnienia ww. wyroku bezspornie wynika, że rozpoznaniu w niniejszej sprawie podlegały dwie skargi, tj. zarówno skarga J. L., jak również skarga Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...]. W tej sytuacji rację ma skarżący J. L., że w sentencji wyroku z 25 lutego 2021 r. powinno zostać wskazane, że rozpoznana została nie tylko jego skarga, ale również druga z ww. skarg. Tym samym w sprawie zaistniała przesłanka do uzupełnienia, na podstawie art. 157 § 3 p.p.s.a., wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 799/20 w ten sposób, że w jego komparycji po słowach "sprawy ze skargi J. L." należało dopisać "i ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...]", natomiast w jego rozstrzygnięciu po słowach "oddala skargę" należało dopisać słowa "J. L. i skargę Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...]". Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy zauważyć należy, na co wskazał również Sąd w uzasadnieniu wyroku z 25 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 799/20, że obie skargi są niezasadne. Postępowanie nadzorcze dotyczyło decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] kwietnia 1955 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] stycznia 1955 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], wydanych w trybie dekretu. Na mocy art. 1 dekretu wszelkie grunty na obszarze Warszawy przeszły na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej - na własność Skarbu Państwa. Akt ten stanowił jednocześnie podstawę dla przepisania we właściwych księgach hipotecznych na rzecz gminy m.st. Warszawy (a po likwidacji gmin na rzecz Skarbu Państwa) tytułów własności gruntów określonych w art. 1 (art. 2 dekretu). Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące - uprawnieni byli w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa wieczystego użytkowania (dawniej prawa własności czasowej) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. W sprawie niniejszej nie budzi wątpliwości, że wniosek dekretowy H. i Z. małż. M., złożony przed datą objęcia w posiadanie przez gminę nieruchomości warszawskiej, skutecznie zainicjował postepowanie dekretowe. Jak słusznie wskazał przy tym organ, zgodnie z uchwałą składu pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 września 2003 r. sygn. akt OPK 3/03, wniosek dotychczasowego właściciela gruntu o przyznanie mu na tym gruncie prawa własności czasowej, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, zgłoszony przed objęciem gruntu w posiadanie, podlega rozpoznaniu. Natomiast materialnoprawną przesłankę warunkującą przyznanie przez organ prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy do gruntu nieruchomości warszawskiej wskazywał art. 7 ust. 2 dekretu. Zgodnie z jego brzmieniem, gmina miała obowiązek uwzględnić taki wniosek jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a jeśli chodzi o osoby prawne - nadto, gdy użytkowanie gruntu zgodnie z jego przeznaczeniem w myśl planu zabudowania nie pozostaje w sprzeczności z zadaniami ustawowymi lub statutowymi tej osoby prawnej. Z przepisu tego wynikał obowiązek organu administracji rozpatrującego wniosek uzyskania informacji o przeznaczeniu określonej nieruchomości w planie zabudowy oraz obowiązek wnikliwego rozpatrzenia, czy istniała możliwość realizowania przez dotychczasowych właścicieli funkcji określonej w tym planie dla danej nieruchomości. Jedynym kryterium, które winien mieć na uwadze organ rozpoznający wniosek byłego właściciela jest możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem tego gruntu według planu zagospodarowania przestrzennego. Dlatego też, jak słusznie wskazał organ, przed wydaniem orzeczenia rozstrzygającego o przyznaniu prawa własności czasowej organ dekretowy zobowiązany był dokonać ustaleń co do przeznaczenia nieruchomości według planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie wydania decyzji w tym przedmiocie. Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem administracyjnym z [...] stycznia 1955 r. odmówiło H. i Z. małż. M. przyznania prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości z uwagi na konieczność przejęcia posesji na cele publiczne. Z akt sprawy nie wynika jednak, by wydanie tego orzeczenia poprzedziło ustalenie, jakie było przeznaczenie tej nieruchomości w planie zabudowy oraz, czy istniała możliwość realizowania przez dotychczasowych właścicieli funkcji w planie określonej. Z kolei czynności podjęte przez Ministra wskazują, że planem, do którego należało odnieść się dokonując oceny możliwości pogodzenia korzystania z gruntu, był "Ogólny plan zabudowania" zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., który wskazywał, że omawiana nieruchomość leży na terenie strefy IV - zabudowa zwarta o wysokości 4 kondygnacji i 70% powierzchni zabudowania. Natomiast w latach 1951-1955 nie uchwalono żadnych planów zagospodarowania przestrzennego, a opracowywane plany dla tej nieruchomości, przewidywały zabudowę dla sektora prywatnego. Odmowa przyznania byłemu właścicielowi prawa do gruntu na podstawie art. 7 dekretu była dopuszczalna z kolei tylko wówczas, jeżeli organ orzekający w sprawie wyraźnie i jednoznacznie ustalił przeznaczenie gruntu na podstawie obowiązującego planu zabudowy (zagospodarowania przestrzennego) i jednocześnie stwierdził, że korzystanie z gruntu nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wynikającym z tego planu. Odmowa przyznania własności czasowej bez dokonania tych ustaleń musiałaby być traktowana, jako rażąco naruszająca prawo i orzeczenie zawierające takie rozstrzygnięcie powinno być ocenione, jako dotknięte wadą wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Samo powołanie się na obowiązujący w dniu orzekania plan zagospodarowania przestrzennego, przeznaczający przedmiotową nieruchomość pod użyteczność publiczną nie oznacza samo przez się, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela jest wyłączone z powodu niemożności pogodzenia tego korzystania z przeznaczeniem terenu. Tak więc w każdym przypadku powoływania się na przeszkodę w ustanowieniu własności czasowej z powodu przeznaczenia nieruchomości pod użyteczność publiczną, konieczne jest wykazanie, dlaczego dany "rodzaj" tej użyteczności wyłącza przyznanie własności czasowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12 listopada 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1780/07; https://cbois.nsa.gov.pl). Należy dodać, że art. 7 ust. 2 dekretu nie posługuje się pojęciem "cele publiczne". W przepisie tym mowa o możliwości pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a więc "cel publiczny" nie występuje jako przesłanka z tego przepisu. Zatem wszelkie ustalenia planów muszą być interpretowane w zgodzie z art. 7 ust. 2 dekretu. Podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, ustalonej art. 16 § 1 K.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się według przepisów art. 157-159 K.p.a. Celem tego postępowania jest weryfikacja określonego rozstrzygnięcia pod kątem kwalifikowanej niezgodności z prawem, o której mowa w art. 156 § 1 K.p.a. Organ orzeka więc wyłącznie co do nieważności decyzji albo jej niezgodności z prawem. Przedmiotem postępowania jest ustalenie, czy decyzja administracyjna poddana kontroli w trybie nadzorczym, jest dotknięta jedną z wad oraz czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art. 156 § 2 K.p.a. Przesłanki, których zaistnienie obliguje właściwy organ administracji publicznej do stwierdzenia nieważności decyzji zostały enumeratywnie wymienione w art. 156 § 1 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie analizowaną przesłanką nieważności było rażące naruszenie prawa, do którego odwołuje się art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Organy dekretowe, odmawiając wnioskodawcom prawa do gruntu na podstawie art. 7 dekretu, nie dokonały bowiem żadnych ustaleń w przedmiocie, czy korzystania z gruntu nie da się pogodzić z jego przeznaczeniem wynikającym z obowiązującego planu zabudowy (zagospodarowania przestrzennego), tym samym naruszyły w sposób rażący art. 7 ust. 2 dekretu. Należy ponadto przypomnieć, że art. 156 § 2 K.p.a. wprowadza ograniczenie zastosowania sankcji nieważności decyzji dotkniętej ciężkimi, kwalifikowanymi wadami wyliczonymi § 1 art. 156 K.p.a. w sytuacji, gdy decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne. Dla organu prowadzącego postępowanie nadzwyczajne, istnienie ww. przepisu oznacza obowiązek zbadania, czy decyzja dotknięta kwalifikowanymi wadami nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Ich ujawnienie nakazuje bowiem organowi odstąpić od stwierdzenia nieważności decyzji i orzeczenie zgodnie art. 158 § 2 K.p.a., tj. o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa. W efekcie, wadliwa decyzja pozostaje zatem w obrocie prawnym i utrzymane są skutki, które wywołała. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie Minister prawidłowo ocenił, że poddane kontroli nadzwyczajnej orzeczenia dekretowe nie wywołały nieodwracalnych skutków prawnych. Zgodzić należy się z organem, że późniejszy obrót przedmiotowym prawem użytkowania wieczystego jest konsekwencją decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1961 r. nr [...], w sprawie sprzedaży budynku mieszkalnego wraz z przynależną do niego działką na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowo-Budowlanej "[...]", a nie decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] kwietnia 1955 r., czy też orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] stycznia 1955 r. Ponadto przypomnieć należy, że na skutek stwierdzenia nieważności decyzji dekretowych odżywa wniosek dekretowy i organ rozpoznając taki wniosek bada, czy w obecnym stanie faktycznym i prawnym nie zaszły takie zmiany, które uniemożliwiają ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców byłych właścicieli. W konsekwencji uznać należało, że w okolicznościach niniejszej sprawy zarzuty obu skarg są niezasadne. Skarżący nie wykazali bowiem, że podnoszone przez nich uchybienia procesowe organu miały istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić należy, że w postępowaniu nieważnościowym organ ogranicza się do poszukiwania uchybień i wadliwości zastosowania prawa. Obowiązkiem organu w tym postępowaniu jest dokonanie oceny, czy w świetle zaistniałego stanu faktycznego w sposób prawidłowy znalazły zastosowanie obowiązujące normy prawne, czy też wydanie decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Organy nadzoru dokonały zaś oceny zgodności z prawem decyzji dekretowych, według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego i obowiązującego w dacie wydania kwestionowanych decyzji. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji sporządzone zostało w sposób umożliwiający zapoznanie się ze stanowiskiem organu, w sposób precyzyjny i jasny przedstawia stan faktyczny sprawy, jak również zawiera wszystkie niezbędne elementy określone w art. 107 K.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd w całości podtrzymuje argumentację wyartykułowaną w uzasadnieniu wyroku z 25 lutego 2021 r. oddalającego skargę J. L. Skarga Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] podlegała zaś oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. z tych samych powodów, tj. z uwagi na prawidłowe uznanie przez organy nadzoru, że wydane w niniejszej sprawie orzeczenia dekretowe rażąco naruszały art. 7 ust. 2 dekretu. Sąd nie dopatrzył się w sprawie zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku zobowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a brak jest możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Brak było jednocześnie możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło