I SA/Wa 805/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania i umieszczenia w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. M., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 600 (sześćset) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 138 (sto trzydzieści osiem 20/100) złotych. I. Stan faktyczny 1. Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] sierpnia 2011 r., nr [...], odmówił skierowania B. K. (dalej powoływana jako: "skarżąca") do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku oraz odmówił umieszczenia jej w Domu Pomocy Społecznej im. "[...]" w [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na treść art. 54 ust. 1 i 56 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm. – dalej powoływana jako: "ups") i wyjaśnił, że z uwagi na stan zdrowia i zgodnie z zaświadczeniem lekarskim brak jest podstaw do skierowania skarżącej do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku i umieszczenia w żądanej placówce, która nie jest przeznaczona dla osób psychicznie chorych. 2. W odwołaniu skarżąca żądała umieszczenia jej w wybranej placówce kwestionując istnienie choroby psychicznej. 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...], o odmowie skierowania B. K. do domu pomocy społecznej dla osób w podeszłym wieku oraz odmowie umieszczenia jej w Domu Pomocy Społecznej im. "[...]" przy ul. [...] w [...]. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 43/12, oddalił skargę B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy skierowania i umieszczenia w domu pomocy społecznej. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. 5. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 439/13, uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, że rację ma skarżąca twierdząc, że sam fakt korzystania z Poradni Zdrowia Psychicznego nie świadczy o chorobie psychicznej, niemniej jednak w przypadku skarżącej podstawą wyboru określonego typu domu pomocy społecznej nie była wyłącznie okoliczność korzystania z tej Poradni, lecz zaświadczenie lekarskie wystawione w oparciu o dokumentację leczenia. Zaświadczenie to dostatecznie uprawniało organy do przyjęcia, że właściwym dla skarżącej typem domu pomocy społecznej z wymienionych w art. 56 ups jest ten przeznaczony dla osób przewlekle psychicznie chorych. Organy oraz Sąd I instancji przyjęły jednak, że wobec braku zgody skarżącej na umieszczenie jej w wybranym dla niej typie domu istniały podstawy do odmowy przyznania jej tego świadczenia. Tymczasem skarżąca oponowała umieszczeniu jej w domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych, ale nadal żądała umieszczenia jej w wybranej przez nią placówce. Skoro zatem organy uznały zaistnienie przesłanek z art. 54 ust. 1 ups z wyjątkiem braku zgody skarżącej na odpowiedni typ domu, to nie powinny były odmawiać jej tego świadczenia, ale obowiązane były rozważyć możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 54 ust. 4 ups i przepisach art. 38 i 39 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2011 r., Nr 231, poz. 1375 – dalej powoływana jako: "uozp"). Z akt sprawy nie wynika, aby organ rozważał możliwość uzyskania zgody sądu, bądź zawiadamiał prokuratora. W sytuacji gdy podstawą ubiegania się o skierowanie do domu pomocy społecznej jest choroba i jak wynika z zaświadczenia lekarskiego jest to choroba psychiczna, to brak zgody osoby wymagającej pomocy na umieszczenie w domu dla osób przewlekle psychicznie chorych nie powinien skutkować odmową przyznania tego świadczenia. Taki przypadek wymaga szczególnego i wnikliwego potraktowania odpowiednio do wyżej przytoczonych przepisów art. 54 ust. 4 ups oraz art. 38 i 39 uozp. Należy wyjaśnić, że powiadomienie sądu opiekuńczego o konieczności skierowania danej osoby do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych nie oznacza, że wymagana zgoda sądu zostanie udzielona. W takiej sytuacji to sąd powszechny bada spełnienie ustawowych kryteriów umieszczenia w domu pomocy społecznej wbrew woli osoby wymagającej takiej formy pomocy, a rola organów administracji sprowadza się do wykonania tego orzeczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2009 r. o sygn. akt I OSK 1188/08 dostępny na https://cbois.nsa.gov.pl). NSA uznało zasadność naruszeń wskazanych w skardze kasacyjnej odnoszących się do art. 77 § 1 Kpa oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 ups w związku z art. 151 Ppsa, wskazując, iż organy administracji nie oceniły prawidłowo przesłanki wymaganej zgody osoby kierowanej do domu pomocy społecznej w kontekście całego zebranego materiału dowodowego, który obligował je do skorzystania z trybu przewidzianego w art. 54 ust. 4 ups przy uwzględnieniu art. 38 i 39 uozp. II. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. 1. Sąd dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej powoływana jako: "Ppsa") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. W przedmiotowej sprawie zgodnie z art. 190 Ppsa Sąd jest związany oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2014 r. 2. W uzasadnieniu tego wyroku zostało jednoznacznie przesądzone, że Sąd I instancji błędnie uznał, że organy nie naruszyły art. 77 § 1 Kpa oraz art. 54 ust. 1 i ust. 2 ups. Tym samym uznać należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzającą ją decyzja Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2011 r. została wydana z naruszeniem tych przepisów. Naruszenie to polegało na nie rozważeniu możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 54 ust. 4 ups i przepisach art. 38 i 39 uozp. W ponownym postępowaniu organ uwzględni te wytyczne i zastosuje tryb określony w art. 54 ust. 4 ups. Z przedstawionych powyżej względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 135 i art. 152 Ppsa, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie wynagrodzenia adwokata za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu, orzeczono w oparciu o art. 250 Ppsa oraz § 2 ust. 2 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 461).