I SA/Wa 807/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) NSA Marek Stojanowski Protokolant referendarz sądowy Przemysław Żmich po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2005 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącego A. S. kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 807/04 U z a s a d n i e n i e Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2004 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty K. z dnia [...] listopada 2001 r., nr [...], orzekającej o uprawnieniu A. S. do realizacji różnicy wartości ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione w m. [...] w związku z wojną 1939 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda przedstawił następujący stan sprawy. A. S. w dniu 2 grudnia 2003 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty K. z dnia [...] listopada 2001 r. podnosząc, że przedmiotowa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa i jest niezgodna ze stanem faktycznym. Pismem z 2 listopada 2001 r. zainteresowany wniósł o wydanie decyzji określającej pozostałą do realizacji różnicę wartości ekwiwalentu za mienie pozostawione poza granicami Państwa w związku z wojną 1939 r. i przedstawił operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym wartość pozostawionego mienia (budynku [...] o powierzchni [...] m²) określona została na kwotę[...] złotych. Na podstawie testamentu z dnia [...] grudnia 1939 r. prawo do przedmiotowej nieruchomości nabyli A. S. i I. S. w udziale po [...] każdy. Sąd Najwyższy w uchwale z 10 kwietnia 1991 r., sygn. III CZP 84/90 (OSNC 1991/8-9/97) stwierdził, że prawo do zaliczenia wartości mienia nieruchomego pozostawionego na terenach niewchodzących w skład obecnego obszaru Państwa przysługuje obywatelom polskim, którzy w dniu 1 września 1939 r. zamieszkiwali na tych terenach, a po tym dniu opuścili je w związku z wojną i obecnie zamieszkują w Polsce. Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że I. S. na skutek okoliczności zaistniałych po wojnie wyjechała z Polski i na stałe zamieszkała w [...]. Wobec tego w myśl uchwały Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1993 r., sygn. III AZP 39/92 (OSNC 1993/7-8/128) nie nabyła uprawnień do ekwiwalentu za pozostawione mienie, mimo że w okresie 1939 r. do około 1950 r. mieszkała w Polsce. Skoro I. S. nie ma uprawnień do ekwiwalentu, to nie ma przedmiotowego prawa, którego wartość mogłaby być zaliczona na rzecz skarżącego w trybie art. 212 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543). Osoba, której nie przysługuje uprawnienie do ekwiwalentu nie może wskazać innej osoby do zaliczenia wartości mienia nieruchomego i nie może także dokonać cesji takiego uprawnienia. Dołączona do akt cesja majątku I. S., dokonana w dniu [...] lipca 1980 r. w Konsulacie Generalnym PRL w M. na rzecz brata A. S., nie może odnieść skutku w sprawie w aktualnym stanie prawnym. Wobec powyższego do realizacji ekwiwalentu za mienie pozostawione poza granicami Polski w związku z wojną 1939 r. przyjmuje się wartość ½ części nieruchomości położonej w [...] przypadającą A. S. – osobie zamieszkałej w kraju. W odwołaniu od powyższej decyzji A. S. podniósł m.in., że w prawomocnej decyzji Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] sierpnia 1992 r., [...], ustalono, że wartość pozostawionego mienia uzyskanego w postępowaniu spadkowym wynosi [...] złotych. Z tej kwoty wykorzystane zostało [...] złotych. W tym stanie rzeczy do wykorzystania pozostaje [...] złote. Decyzja ta jest wiążąca. Decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r. jako podstawę prawną powołuje tylko Kodeks postępowania administracyjnego, który nie może być podstawą rozstrzygnięcia tej sprawy, ponieważ dotyczy on postępowania, a nie stanowi podstawy prawa materialnego. W uzasadnieniu tej decyzji powołuje się ustawę o gospodarce nieruchomościami, jednak nie uwzględnia się ustalenia wartości mienia dokonanego już w 1992 r. Nie mogą być podstawą decyzji powołane uchwały Sądu Najwyższego, ponieważ sprawy te dotyczą stanu prawnego określonego ustawą z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz.74 ze zm.). Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r., nr o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty K. z dnia [...] listopada 2001 r., nr [...], w przedmiocie uprawnień do realizacji różnicy ekwiwalentu za mienie nieruchome pozostawione w [...] w związku z wojną 1939 r. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury wskazał, że wnioskiem z dnia 2 listopada 2001 r. A. S. wystąpił do Starosty K. o wydanie decyzji określającej pozostałą do realizacji różnicę wartości ekwiwalentu za mienie nieruchome poza granicami Państwa w związku z wojną 1939 r. Starosta K. działając na podstawie § 1 pkt 2a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 2001 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 90, poz. 999) w związku z art. 212 ust. 1, 2 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia o gospodarce nieruchomościami nie uznał A. S. za osobę uprawnioną do realizacji całości uprawnień wynikających z tej ustawy, gdyż I. S. nie jest uprawniona do ekwiwalentu z powodu wyjazdu z Polski i zamieszkania w [...]. W związku z tym zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 1993 r., sygn. III AZP 39/92, I. S. nie posiada uprawnień do ekwiwalentu za pozostawione mienia. Nie można też uznać cesji majątku I. S. dokonanej w dniu [...] lipca 1980 r. na rzecz swojego brata A. S. Wobec tego rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego jest uzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. S. podniósł, że I. S. była uprawniona do scedowania uprawnień do ekwiwalentu na A. S. mieszkającego wówczas w P. Ten stan rzeczy stał się stanem prawnym, na który powołują się organy wydające decyzje z 2001 r. Niezasadne jest powoływanie się na ustawę z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Urząd Rejonowy w K. wnikliwie rozpoznał stan sprawy i decyzją z dnia [...] sierpnia 1992 r. uznał uprawnienia i ustalił wartość pozostawionego za granicą mienia, podając równocześnie kwotę do wykorzystania . Ta decyzja nie została przez nikogo uchylona i wiąże wszystkie organy. Ten aspekt nie został w ogóle rozpatrzony przez Ministra Infrastruktury. W zaskarżonej decyzji nie rozpoznano zarzutów odwołania, powtórzono tylko poprzednie uzasadnienie Wojewody [...]. Odpowiadając na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podnosząc, że nie przedstawia ona nowych okoliczności, które nie byłyby uwzględnione w postępowaniu odwoławczym, a stanowią jedynie powtórzenie zarzutów, do których organ ustosunkował się w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadnione, choć nie wszystkie jej zarzuty Sąd podzielił. W niniejszej sprawie treść żądania A. S. z dnia 2 grudnia 2003 r. wyznacza przedmiot postępowania w sprawie. Z powołanego pisma wynika, że skarżący wniósł o ocenę decyzji Starosty K. z dnia [...] listopada 2001 r., [...] w przedmiocie ekwiwalentu za mienie pozostawiona w [...] w związku z wojną 1939 r. Skarżący stwierdzając w tym wniosku, że powyższa decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa i jest niezgodna ze stanem faktycznym oraz powołując decyzję z [...] sierpnia 1992 r. potwierdzającą, że wartość mienia pozostawionego poza granicami wynosi [...] złotych, mimo iż tego nie przedstawił w formie odrębnego wniosku – wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty K. z [...] listopada 2001 r. Tak też ten wniosek ocenił Wojewoda [...] w decyzji z [...] lutego 2004 r., czemu dał wyraz powołując art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. Jednak poza wskazanymi przepisami decyzja ta nie zawiera żadnych rozważań odnoszących się do wniosku A. S. w kwestii legalności decyzji Starosty K. z dnia [...] listopada 2001 r. w związku z tym, że istnieje w obrocie prawnym decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] sierpnia 1992 r., [...], na co wskazywał skarżący w swoim wniosku z dnia 2 grudnia 2003 r. Okoliczność, że w sprawie ekwiwalentu wydana została decyzja z dnia [...] sierpnia 1992 r. Kierownika UR w K. i jest wiążąca podniósł skarżący także w odwołaniu od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2004 r. Minister Infrastruktury w swojej decyzji z [...] kwietnia 2004 r. także nie odniósł się do tego zarzutu, powtórzył tylko w uzasadnienia ustalenia organu pierwszej instancji. W tej sytuacji należało przyjąć, że decyzje Wojewody [...] i Ministra Infrastruktury wydane zostały z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).