I SA/Wa 808/11
WyrokWSA w Warszawie2011-11-25
Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Emilia Lewandowska, Gabriela Nowak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na cele wojskowe, a faktycznie wykorzystywana na cele mieszkaniowe dla osób niezwiązanych z wojskiem, może zostać zwrócona byłym właścicielom na podstawie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość wywłaszczona na cele wojskowe (zakwaterowanie oddziałów wojsk lotniczych i szkolenie) nie została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem, gdyż faktycznie służyła jako lokale mieszkalne dla osób niezwiązanych z wojskiem. W związku z tym, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, nieruchomość stała się zbędna, co uzasadnia jej zwrot byłym właścicielom na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarga organu administracji publicznej została oddalona.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w 1953 r. na rzecz Skarbu Państwa na cele związane z budową lotniska wojskowego i zakwaterowaniem oddziałów wojskowych. Organy administracji orzekły o zwrocie nieruchomości na rzecz następców prawnych byłych właścicieli, uznając, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a nieruchomość stała się zbędna. Prezydent W. zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący organ twierdził, że cel gospodarczy nie był ograniczony jedynie do budowy lotniska, a nieruchomości mogły być wykorzystane na organizację i zakwaterowanie związane z lotniskiem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Prezydenta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] orzekającą o zwrocie na rzecz B. B. i T. P. nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako dz. ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha i zobowiązującą ww. osoby do zwrotu na rzecz W. zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia w wysokości [...] zł.
Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem z dnia [...] marca 1953 r., nr [...] wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa ww. nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (obecnie [...]). W uzasadnieniu wskazano, że wywłaszczenie nastąpiło na wniosek Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1952 r. dla realizacji narodowych planów gospodarczych, po przeprowadzeniu w dniu [...] marca 1953 r. rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej. Jednocześnie byłej właścicielce – M. P. przyznano odszkodowanie w kwocie [...] zł.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 1983 r., znak: [...] Naczelnik W. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości i wskazał, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem domniemani byli właściciele nie podjęli w latach 1979-1982 czynności niezbędnych do rozpatrzenia sprawy zwrotu, nie złożyli stosownego wniosku i nie przedstawili dokumentu potwierdzającego prawo własności do nieruchomości w dniu wywłaszczenia.
W dniu 19 lutego 1991 r. z wnioskiem o zwrot ww. gruntu wystąpił były współwłaściciel nieruchomości – W. P. oraz B. B. - następca prawny byłej współwłaścicielki M. P.
W dniu 25 listopada 2002 r. wniosek o zwrot złożył następca prawny W. P. – T. P.
Starosta [...] decyzją z dnia [...] października 2007 r., nr [...] orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawców ww. nieruchomości i zobowiązał ww. osoby do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...].
Na skutek skargi M. S. i W., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1159/08 uchylił decyzje z dnia [...] czerwca 2008 r. i z dnia [...] października 2007 r. W uzasadnieniu wskazał, że organy nie wyjaśniły, na jaki cel działka nr [...] została wywłaszczona. Nie wiadomo zatem, czy celem wywłaszczenia była budowa lotniska, czy też potrzeby związane z zakwaterowaniem wojska. Tym samym, zdaniem Sądu, organy nie dokonały oceny przesłanki zbędności, pod kątem wymogów z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 261, poz. 2603 ze zm., powoływana dalej jako "ugn"). Nie zostało bowiem wyjaśnione, kiedy faktycznie rozpoczęto realizację inwestycji, czy zabudowana działka nr [...] była położona w granicach inwestycji i czy miała być, a jeżeli tak, to jakim elementem infrastruktury lotniska (brak planu sytuacyjnego Nr [...]), jakie konkretnie prace na tym gruncie miały być wykonane, kiedy faktycznie zakończono realizację inwestycji i co na przedmiotowym gruncie, z tego co miało być wykonane, zrealizowano.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Starosta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. ponownie orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz następców prawnych byłych właścicieli i zobowiązał ich do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu wywłaszczenia w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu wskazał, że skoro orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1953 r. nie precyzowało celu wywłaszczenia, określonego ogólnie jako realizacja narodowych planów gospodarczych, cel ten należało ustalić w oparciu o dokumentację zgromadzoną w postępowaniu poprzedzającym wywłaszczenie. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że w dniu [...] kwietnia 1946 r., na skutek wniosku Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 1946 r. l. dz. [...], Rada Ministrów Rządu Jedności Narodowej podjęła uchwałę dotyczącą budowy nowego lotniska wojskowego na terenie [...]. Uchwała ta anulowana została uchwałą Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 1946 r., którą jednocześnie postanowiono o wybudowaniu w okresie [...] r. nowego lotniska [...], na terenach państwowych położonych w rejonie [...] i osiedla [...]. Budowa została powierzona Ministerstwu Obrony Narodowej. Ministrowi Odbudowy Kraju zlecono uwzględnienie w planie generalnym odbudowy W. terenu pod lotnisko i ograniczenia zabudowania terenów do niego przylegających, natomiast Ministrowi Administracji Publicznej zlecono przeprowadzenie dodatkowego wywłaszczenia gruntów pod lotnisko według wskazówek Ministerstwa Obrony Narodowej. W dniu [...] grudnia 1950 r. podjęto uchwałę w sprawie administrowania osiedlem [...], stanowiącą uzupełnienie ww. uchwały z dnia [...] lipca 1946 r. W jej uzasadnieniu wskazano, że do przyszłego lotniska przylega osiedle [...] (uprzednio [...]) i [...], stanowiąca własność przedsiębiorstwa państwowego "[...]". Część nieruchomości położonych w tym rejonie stanowi własność prywatną pracowników [...] i innych osób. Charakter przyszłego lotniska i konieczność zabezpieczenia tajemnicy państwowej ze względu na obronę Państwa, nie pozwalają na pozostawienie w osiedlu [...] ludności cywilnej nie należącej do obsługi lotniska. Osiedle to przewidziane jest ponadto na zakwaterowanie oddziałów wojsk lotniczych przeznaczonych do obsługi lotniska. W związku z powyższym zachodzi konieczność nabycia i przekazania nieruchomości znajdujących się na osiedlu [...] wraz ze znajdującymi się tam budowlami pod zarząd Ministerstwa Obrony Narodowej, pod którego zarządem będzie się znajdowało się lotnisko. Organ wskazał ponadto, że jak wynika z pisma Dowódcy Wojsk Lotniczych z dnia [...] czerwca 1949 r. na terenie osiedla [...] miał zostać rozmieszczony [...]. Dodatkowo w aktach znajdujących się w Archiwum Państwowym W. odnaleziono kopię planu "[...]", zatwierdzonego Uchwałą Prezydium Rządu PRL z dnia [...] lipca 1956 r., zgodnie z którym osiedle [...] przeznaczone zostało pod tzw. "zabudowę rozproszoną". Od strony północnej, wschodniej i południowej ww. osiedle sąsiaduje z terenem oznaczonym jako "[...]", natomiast od strony zachodniej – "[...]". Mając powyższe na uwadze organ uznał, że szczegółowym celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, w związku z budową nowego lotniska [...], było zakwaterowanie oddziałów wojsk lotniczych przeznaczonych do obsługi lotniska i przechodzących przeszkolenie lotnicze, co wiązało się z ochroną tajemnicy państwowej. Starosta wskazał, że w trakcie przeprowadzonych w dniu 18 listopada 2005 r. oględzin stwierdzono, że na terenie działki nr [...] znajduje się budynek mieszkalny z urządzonym dookoła ogródkiem oraz [...]. Organ podał, że jak wynika z zeznań świadków przedmiotowa nieruchomość cały czas wykorzystywana była na cele mieszkaniowe. Ustalono, że już w grudniu 1961 r. funkcjonowało lotnisko [...], a wojsko wycofało się [...] w 1982 r. Był to [...]. Dodatkowo, z uzyskanych ksiąg meldunkowych oraz innych dokumentów zgromadzonych w postępowaniu, organ ustalił że od dnia wywłaszczenia, tj. [...] marca 1953 r. przedmiotowa nieruchomość wykorzystywana była jedynie jako nieruchomość mieszkaniowa, a w budynku na niej się znajdującym zakwaterowane były osoby w żaden sposób nie związane z budową nowego [...] lotniska [...]. Tym samym organ uznał, że cel wynikający z dokumentacji wywłaszczeniowej nie został zrealizowany i nastąpiła przesłanka zbędności określona w art. 136 ust. 3 ugn. Wysokość odszkodowania podlegającego zwrotowi ustalono natomiast na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego z dnia [...] czerwca 2010 r. przez rzeczoznawcę majątkowego A. S.
Po rozpatrzeniu odwołań M. S. i Prezydenta W., decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Wojewoda [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji prawidłowo sprecyzował cel wywłaszczenia, którym okazało się w świetle zgromadzonych dokumentów "zakwaterowanie oddziałów wojsk lotniczych przeznaczonych do obsługi lotniska i przechodzących szkolenie lotnicze, co wiązało się również z ochroną tajemnicy wojskowej". Mimo iż na przedmiotowej nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny z ogrodem, to nie służyły one realizacji celu wywłaszczenia, gdyż nie używały ich osoby związane z siłami powietrznymi, choćby szeroko rozumianymi. Ponadto ostatni [...] wycofano z [...] w 1982 r. Dlatego też obecni najemcy budynku nie mogli pracować w wojskach lotniczych. Dotyczy to zwłaszcza M. i M. S., których rodzina otrzymała przydział lokalowy w zwracanym budynku już w 1969 r., a oni sami najemcami zostali dopiero [...] listopada 1998 r. Ponadto w budynku tym zakwaterowane były uprzednio osoby w żaden sposób nie związane z budową lotniska. Z kolei brak realizacji celu wywłaszczenia obligował Starostę do zwrotu nieruchomości. Wojewoda za bezzasadny uznał, podniesiony w odwołaniu M. S. zarzut, że umowa najmu zawarta została przez jej męża już w dniu [...] kwietnia 1991 r. i podał, iż dla zwrotu nieruchomości nieistotna jest długotrwałość stosunku najmu, ani rodzaj umowy kreującej ten stosunek prawny. Wojewoda wskazał ponadto, że ustalenia dotyczące aktywności zawodowej najemców wykazują, że osoby te nie były związane z wojskami lotniczymi. Nawet jeśli niektórzy z nich byli pracownikami [...], to nie byli żołnierzami wojsk lotniczych. Nieruchomość nie mogła być dla nich miejscem zakwaterowania, realizującym konkretny cel pomocniczy wobec budowy lotniska. Ponadto zaledwie niektórzy lokatorzy pracowali w [...], i to na stanowiskach pomocniczych. Tym samym zamieszkiwanie tych osób nie mogło realizować celu wywłaszczenia. Dokumenty dowodzą bowiem, że zwracanej działki nie uczyniono zapleczem mieszkaniowym dla lotniska wojskowego. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, że cel wywłaszczenia nie wiązał się z zakwaterowaniem pracowników [...], a [...] nie była funkcjonalnie sprzężona z budową i obsługą lotniska [...]. Jak bowiem wynika z pisma Ministerstwa Spraw Wewnętrznych [...] z dnia [...] marca 1956 r. nieruchomości były użytkowane na mieszkania rodzin wojskowych, a administrował nimi Zarząd Lotniskowy Dowództwa Wojsk Lotniczych, bo osiedle [...] położone było w centrum terenu użytkowanego właśnie przez wojska lotnicze. Także rygor tajemnicy wojskowej, który wymusił usunięcie kilkuset osób cywilnych jako postronnych z ich domów na osiedlu [...] zaprzecza, aby tak drastyczny środek zastosowano dla zakwaterowania pracowników [...]. Nadto masowe zwroty wywłaszczonych nieruchomości z końca lat 50-tych, czy propozycja zwrotu skierowana do M. P. w 1979 r. nastąpiły mimo, że [...] nadal się rozwijała. Organ wskazał również, że wyraźne jest powiązanie restytucji działek wywłaszczonych na [...] z sukcesywnym wycofywaniem wojsk powietrznych z wbudowanego lotniska. Odnosząc się do zarzutu wygaśnięcia roszczenia o zwrot organ podał, że umorzenie w 1983 r. postępowania zwrotowego nie ma wpływu na niniejsze postępowanie, bowiem nie mogło doprowadzić do skutku korzystnego dla uprawnionych. Zawiadomienie bowiem o możliwości zwrotu w 1983 r. było prawnie nieskuteczne (niewykonalne) toteż nie wygasiło roszczenia zwrotowego. Zdaniem organu nie zachodzi tożsamość obu spraw, która wykluczałaby współczesne postępowanie zwrotowe.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Prezydent W. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie art. 137 ust. 1 ugn poprzez przyjęcie, iż istnieją przesłanki uzasadniające uznanie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia oraz art. 7 i 77 kpa poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego skutkujące oceną, iż w sprawie zachodzą przesłanki wymienione w art. 137 ugn. W uzasadnieniu wskazano, że w pkt 9 uchwały Prezydium Rządu z dnia [...] grudnia 1950 r. w sprawie administrowania osiedlem [...], nabyte na terenie osiedla [...] nieruchomości Minister Gospodarki Komunalnej miał przekazać w zarząd i użytkowanie Ministrowi Obrony Narodowej. Tym samym, zdaniem skarżącego, brak było podstaw do ograniczenia celu gospodarczego jedynie do wybudowania lotniska. W powadzonym postępowaniu nie uwzględniono faktu, iż na terenie, którego administrowanie przejął Minister Obrony Narodowej została utworzona [...]. Minister realizując zatem przydzielone mu zadania w ramach narodowych planów gospodarczych doprowadził do powstania lotniska [...] i zorganizowania [...]. Organizacja z kolei tych przedsięwzięć wiązała się z koniecznością zapewnienia odpowiedniej ilości mieszkań i na ten właśnie cel wykorzystano nieruchomości osiedla [...]. I tak budynek przy ul. [...] (wcześniej [...]) zamieszkiwały osoby będące pracownikami [...]. Wojsko było użytkownikiem tej nieruchomości od 1969 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Dokonując pod tym kątem oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzja ta, jak również decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływana dalej jako "P.p.s.a.") ocena prawna i wskazania do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
W niniejszej sprawie prawomocnym wyrokiem z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1159/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. oraz poprzedzającą ja decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2007 r. orzekającą o zwrocie przedmiotowej nieruchomości. Sąd uznał za konieczne wyjaśnienie, na jaki cel działka nr [...] została wywłaszczona, czy celem tym była budowa lotniska, czy też potrzeby związane z zakwaterowaniem wojska. Tym samym, zdaniem Sądu, niezbędnym było dokonanie oceny przesłanki zbędności, pod kątem wymogów z art. 137 ust. 1 ugn.
Po zapoznaniu się z sentencją i treścią uzasadnienia decyzji I i II instancji oraz materiałem zebranym w przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż naruszono przedstawioną zasadę związania organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania. Starosta [...], do którego przedmiotowa sprawa trafiła do ponownego rozpatrzenia, zgodnie z wytycznymi zawartymi w ww. wyroku, uzupełnił materiał dowodowy o niezbędną dokumentację i na jej podstawie ustalił cel na jaki działka nr [...] została wywłaszczona i uznając, że stała się ona zbędna na ten cel wydał decyzję o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz następców prawnych byłych właścicieli.
Dokonując oceny rozstrzygnięcia organów I i II instancji wskazać należy, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ugn poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie natomiast do treści art. 137 ust. 1, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Dla oceny zbędności nieruchomości, determinującej dokonanie jej zwrotu byłemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu, konieczne jest ustalenie faktycznego sposobu jej użytkowania w aspekcie zgodności z celem, na jaki nieruchomość została wywłaszczona.
Jak wynika z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w niniejszej sprawie uchwałą Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] lipca 1946 r. postanowiono o wybudowaniu w okresie od [...] r. nowego lotniska [...], na terenach państwowych położonych w rejonie [...] i osiedla [...]. Budowa została powierzona Ministerstwu Obrony Narodowej, natomiast Ministrowi Odbudowy Kraju zlecono uwzględnienie w planie generalnym odbudowy W. terenu pod lotnisko i ograniczenia zabudowania terenów do niego przylegających. Z kolei Ministrowi Administracji Publicznej zlecono przeprowadzenie dodatkowego wywłaszczenia gruntów pod lotnisko według wskazówek Ministerstwa Obrony Narodowej. W dniu [...] grudnia 1950 r. podjęto uchwałę w sprawie administrowania osiedlem [...], stanowiącą uzupełnienie ww. uchwały z dnia [...] lipca 1946 r. W pkt 8 tej uchwały zobowiązano Ministra Gospodarki Komunalnej do nabycia, w trybie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. R.P. Nr 27, poz. 197 i Nr 55, poz. 438), wskazanych przez Ministra Obrony Narodowej nieruchomości, położonych na trenie osiedla [...], stanowiących własność osób fizycznych, nie będących wykonawcami narodowych planów gospodarczych. Z kolei w pkt 9 uchwały wskazano, że nabyte nieruchomości Minister Gospodarki Komunalnej przekaże, w trybie powołanego dekretu, w zarząd i użytkowanie Ministrowi Obrony Narodowej. W uzasadnieniu natomiast uchwały podano, że "część nieruchomości położonych na tym osiedlu stanowi własność prywatną pracowników [...] i innych osób. Charakter przyszłego lotniska i konieczność zabezpieczenia tajemnicy państwowej ze względu na obronę Państwa, nie pozwalają na pozostawienie w osiedlu [...] ludności cywilnej nie należącej do obsługi lotniska. Ponadto całe osiedle [...], ze względu na jego położenie, przewidziane jest na zakwaterowanie oddziałów wojsk lotniczych przeznaczonych do obsługi lotniska i przechodzących przeszkolenie lotnicze. W związku z powyższym zachodzi konieczność nabycia i przekazania położonych w osiedlu [...] nieruchomości wraz ze znajdującymi się na nich budowlami pod zarząd Ministerstwa Obrony Narodowej, pod którego zarządem będzie się znajdowało się lotnisko".
W oparciu o powyższe orzeczeniem z dnia [...] marca 1953 r. Prezydium Rady Narodowej w W. wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (obecnie [...]), z przeznaczeniem na realizację narodowych planów gospodarczych.
Rację należy przyznać organowi, że powołane wyżej uchwały z dnia [...] lipca 1946 r. i z dnia [...] grudnia 1950 r. poprzedzające wydanie decyzji wywłaszczeniowej wskazywały szczegółowy cel wywłaszczenia w niniejszej sprawie, którym w związku z budową nowego lotniska [...], było niewątpliwie zakwaterowanie oddziałów wojsk lotniczych przeznaczonych do obsługi lotniska i przechodzących przeszkolenie lotnicze, co wiązało się z ochroną tajemnicy państwowej. Jak dodatkowo wynika z pisma Dowódcy Wojsk Lotniczych z dnia [...] czerwca 1949 r. na terenie osiedla [...], po dokonaniu wywłaszczenia, miał zostać rozmieszczony [...].
Po rozpatrzeniu wniosku następców prawnych byłych właścicieli o zwrot przedmiotowej nieruchomości oraz przeanalizowaniu materiału dokumentacyjnego zebranego w sprawie, organy stanęły na stanowisku, że na ww. nieruchomości cel wywłaszczenia nie został zrealizowany i nastąpiła przesłanka zbędności określona w art. 136 ust. 3 ugn.
Sąd podziela stanowisko organu, iż przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem z dnia [...] marca 1953 r. nie została wykorzystana na cel, dla którego nastąpiło jej wywłaszczenie tj. zakwaterowanie oddziałów wojsk lotniczych przeznaczonych do obsługi lotniska i przechodzących przeszkolenie lotnicze. Powyższe znajduje potwierdzenie w materiale zgromadzonym na potrzeby niniejszego postępowania. I tak z ksiąg meldunkowych przesłanych do Starostwa Powiatowego [...] przez Urząd W. [...] w dniu 21 października 2009 r. oraz z szeregu innych dokumentów np. Protokołu z rozprawy administracyjnej z dnia [...] maja 2006 r., czy też z Protokołu z przesłuchania świadków z dnia [...] października 2009 r. nr [...] wynika, że w budynku znajdującym się na przedmiotowej nieruchomości od dnia wywłaszczenia zameldowanych było szereg osób, z których część była pracownikami [...] (również cywilnymi), natomiast co do pozostałych [...] nie potwierdził zatrudnienia w [...]. Tym samym zasadnie organ uznał, że osoby zamieszkujące przedmiotową nieruchomość w żaden sposób nie były związane z budową nowego [...] lotniska [...], czy też z obsługą tego lotniska. Osoby te nie były nawet związane z siłami powietrznymi.
Powyższe ustalenia uzasadniają z kolei uznanie przedmiotowej nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia, jakim było zakwaterowanie oddziałów wojsk lotniczych przeznaczonych do obsługi lotniska i przechodzących przeszkolenie lotnicze. Organy trafnie zatem uznały, że niezrealizowanie celu, na który przejęto przedmiotową nieruchomość stanowi na podstawie art. 137 ust. 1 ugn podstawę do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz byłych właścicieli, jako zbędnej na ten cel.
Za takim stanowiskiem, jak słusznie wskazał organ, przemawia również fakt dokonywania w latach 50-tych zwrotów wywłaszczonych na ww. cel nieruchomości. W aktach znajduje się również m. in. uchwała Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] lutego 1959 r. w sprawie ostatecznego uregulowania sprawy zwrotu byłym właścicielom nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa położonych w W., a znajdujących się pod zarządem Ministerstwa Obrony Narodowej.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że faktycznie w pkt 9 uchwały Prezydium Rządu z dnia [...] grudnia 1950 r. w sprawie administrowania osiedlem [...], wskazano, iż nabyte na terenie osiedla [...] nieruchomości Minister Gospodarki Komunalnej miał przekazać w zarząd i użytkowanie Ministrowi Obrony Narodowej. Nie sposób jednak z powyższego wywodzić, że Minister mógł realizować na wywłaszczonych nieruchomościach każde bez wyjątku zadanie przydzielone mu w ramach narodowych planów gospodarczych. Treści podjętej uchwały nie można bowiem odczytywać w oderwaniu od jej uzasadnienia, z którego, zdaniem Sądu, jasno wynikał cel na jaki dokonano wywłaszczenia, a którym z pewnością nie była organizacja [...] i kwaterowanie w budynku na niej posadowionym osób niezwiązanych z budową lotniska i jego obsługą.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło