I SA/Wa 818/21

Dnia 16 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu 16 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 818/21 wydanego w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 grudnia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 818/21; 2. oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów sądowych. 2 grudnia 2021 r. sporządzono na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym wyrok w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 30 sierpnia 2020 r. nr KOC/3775/Zs/20. Wyrok ten został jednak podpisany tylko przez jednego sędziego. Mimo tego, wyrok został przesłany stronom. Podpisanie sentencji orzeczenia przez cały skład orzekający jest wymogiem bezwzględnie obowiązującym jako stanowiącym wolę składu orzekającego. Brak podpisu pod orzeczeniem stwarza domniemanie, że orzeczenie zapadło bez udziału sędziego który nie podpisał się pod wyrokiem (por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 1981 r. IV PR 238/91 i z 18 kwietnia 1979 r. III CRN 60/76, postanowienie NSA z 14 lutego 2012, II GZ 26&12 (w bazie Lex). W związku z powyższym powyższe uchybienie mieści się w dyspozycji art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. 2019, poz. 2325), dalej "ppsa". Z tych względów i na podstawie art. 179a ppsa sąd uchylił zaskarżony wyrok i ponownie rozpoznał sprawę. Przedmiotem zaskarżenia było postanowienie z 20 sierpnia 2020 r. nr KOC/3775/Zs/20 Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej też jako organ/kolegium), którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako organ I instancji) z 7 lipca 2020 r. nr UD-IV-WNI-G.6826.10125.2020(2.ESZ.UD.IV.WNI) w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o przekształceniu z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2019 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o pow. 0,9659 ha, uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] w prawo własności tej nieruchomości, w trybie art. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 2040, dalej jako ustawa). W uzasadnieniu postanowienia kolegium wskazało, że jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawy, z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Zgodnie z ust. 2 cyt. przepisu, przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe uważa się nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi (pkt 1), budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne (pkt 2), lub budynkami o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych (pkt 3). Ponadto art. 1a ustawy przewiduje, że jej przepisy mają zastosowanie także do gruntów na których oprócz budynków o których mowa w art. 1 ust. 2 znajdują się także inne budynki, obiekty budowlane lub urządzenia budowlane, o ile łączna powierzchnia użytkowa budynków innych niż określone w art. 1 ust. 2 nie przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na gruncie. Zgodnie z art. 4 ustawy, podstawę do ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków stanowi zaświadczenie, wydawane w przypadku nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), zarząd powiatu lub zarząd województwa. W ocenie kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił, że według ewidencji gruntów i budynków oraz treści księgi wieczystej przedmiotowa nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni zabudowy 174 m2, budynkiem niemieszkalnym o powierzchni zabudowy 12 m2 oraz dwoma budynkami o funkcji produkcyjnej, usługowej i gospodarczej dla rolnictwa, jeden o powierzchni zabudowy 171 m2 a drugi o powierzchni zabudowy 1171 m2. Tym samym nie został spełniony warunek z art. 1a ustawy, albowiem powierzchnia użytkowa budynków o funkcji niemieszkalnej przekracza o więcej niż 30% powierzchnię użytkową wszystkich budynków na gruncie, przez co nie jest możliwe wydanie zaświadczenia w trybie art. 4 ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. (dalej jako skarżący) wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie oraz zasądzenie kosztów sądowych, a także o rozważenie uchylenia postanowienia wydanego w pierwszej instancji. Skarżący wskazał, że w wyroku z 17 września 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 1906/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nieruchomość przy ul. [...] podlega pod przepisy ustawy, zaś zgodnie z art. 171 ppsa zapadły wyrok wiąże nie tylko sąd który go wydał, ale także inne sądy i organy. W dalszej kolejności skarżący podniósł, że przekształcenie następuje z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2019 r., a zaświadczenie wydawane przez organ nie kreuje żadnego stosunku prawnego, a jedynie potwierdza istniejące fakty, organ nie miał zatem prowadzić żadnego postępowania wyjaśniającego, a jedynie wydać zaświadczenie o żądanej treści. Ponadto w ocenie skarżącego przy wykładni pojęć zawartych w ustawie należy odwołać się do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.), co prowadzi do wniosku, że warunek z art. 1a ustawy dotyczy 30% powierzchni w jednym budynku, a nie całości zabudowy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Tryb wydawania zaświadczeń określony jest w art. 217-220 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako kpa). Zgodnie z art. 218 § 1 kpa zaświadczenie ma na celu potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Stosowanie zaś do art. 218 § 2 kpa, organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Postępowanie to ma jedynie charakter pomocniczy, uproszczony i odformalizowany, nie podlega rygorom pełnego postępowania dowodowego (zob. wyrok WSA w Krakowie z 16 listopada 2017 r., III SA/Kr 620/17). Z powyższych przepisów wynika zatem, że w postępowaniu o wydanie zaświadczenia nie prowadzi się w pełnym zakresie postępowania dowodowego, nie gromadzi się dowodów ani nie ustala stanu faktycznego sprawy, nie dokonuje się również subsumpcji ustaleń faktycznych do przepisów prawa materialnego. W postępowaniu tym ustala się jedynie, czy na podstawie informacji którymi organ już dysponuje można potwierdzić fakty lub stan prawny. Organy na podstawie ewidencji gruntów i budynków oraz treści księgi wieczystej prawidłowo ustaliły, że na przedmiotowej nieruchomości znajdują się cztery budynki, z czego jeden o funkcji mieszkalnej a trzy o funkcji niemieszkalnej, zaś powierzchnia użytkowa budynków niemieszkalnych stanowi więcej niż 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na gruncie. Okoliczność ta nie była w sprawie kwestionowana. Nie ulega zatem wątpliwości, że w takiej sytuacji warunek opisany w art. 1a ustawy nie został spełniony. Odnosząc się do zarzutów skargi w pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że w powołanym przez skarżącego wyroku nie stwierdzono, aby doszło do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w prawo własności na podstawie przepisów ustawy. Wyrokiem tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 8 lipca 2019 r. nr KOC/6907/Go/17, umarzającą postępowanie administracyjne w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W., przy ul. [...], oznaczonej jako dz. nr [...] w obrębie [...] o pow. 0,9659 ha, prowadzone na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. z 2012 r. poz. 83 ze zm.). Umorzenie postępowania w powyższej sprawie było konsekwencją zmiany stanu prawnego, tj. wejścia w życie z dniem 5 października 2018 r. ustawy z 20 lipca 2018 r., która w art. 26 przewiduje, że postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe, w rozumieniu art. 1 ust. 2, wszczęte na podstawie ustawy z 29 lipca 2005 r. niezakończone decyzją ostateczną do 31 grudnia 2018 r., umarza się, jeżeli użytkownik wieczysty lub współużytkownicy wieczyści, których suma udziałów wynosi co najmniej połowę, nie złożą do 31 marca 2019 r. oświadczenia o prowadzeniu dalszego postępowania na podstawie ustawy z 29 lipca 2005 r. Oddalając skargę na decyzję umarzającą postępowanie prowadzone na podstawie ustawy z 29 lipca 2005 r. Sąd stwierdził jedynie, że decyzja ta nie naruszała prawa, tj. że zaistniały przesłanki do umorzenia tego postępowania na podstawie art. 26 ustawy z 20 lipca 2018 r. Kwestia tego, czy prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości zostało przekształcone w prawo jej własności z dniem 1 stycznia 2019 r. na podstawie przepisów ustawy z 20 lipca 2018 r. w ogóle nie była przedmiotem rozważań Sądu w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 1906/19, przez co w niniejszej sprawie nie zachodzi związanie wyrokiem na podstawie art. 170 ppsa. Rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania administracyjnego ma bowiem wyłącznie charakter formalny, co oznacza że organ nie badał w tym postępowaniu przesłanek uzasadniających przekształcenie. Skarżący prawidłowo wywiódł, że przekształcenie następuje z mocy prawa, zaś zaświadczenie wydawane przez organ jedynie potwierdza ten fakt i nie kreuje żadnego stosunku prawnego, jak również trafnie podniósł, że w postępowaniu o wydanie zaświadczenia nie prowadzi się pełnego postępowania wyjaśniającego w rozumieniu przepisów kpa. Z powyższego wyprowadza jednak błędny wniosek, że organ w ogóle nie prowadzi żadnego postępowania w sprawie o wydanie zaświadczenia i ma obowiązek zawsze je wydać. Tymczasem jak wskazano powyżej, w postępowaniu o wydanie zaświadczenia organ ma obowiązek ustalić, czy na podstawie przepisów ustawy i posiadanych przez siebie informacji jest możliwe potwierdzenie danego faktu lub stanu prawnego. W niniejszej sprawie nie było to możliwe z uwagi na treść art. 1a ustawy, zaś ustalenie tej okoliczności nie wymagało od organu gromadzenia dowodów, a jedynie porównania treści ewidencji gruntów i budynków oraz księgi wieczystej z wnioskiem skarżącego. Nie jest również prawidłowe stanowisko skarżącego w zakresie wykładni art. 1a ustawy. Wykładnia językowa powyższego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości i prowadzi do jednoznacznego wniosku, że opisany w nim warunek dotyczy 30% powierzchni wszystkich budynków położonych na gruncie. Skarżący prawidłowo podniósł, że przekształcenie może nastąpić również w sytuacji, gdy budynek znajdujący się na gruncie jest częściowo wykorzystywany na cele inne niż mieszkalne, ale nie w sytuacji, gdy łączna powierzchnia użytkowa budynków niemieszkalnych przekracza 30% powierzchni wszystkich budynków znajdujących się na nieruchomości, gdyż stanowiłoby to naruszenie art. 1a ustawy, a taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu organy prawidłowo odmówiły wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo jej własności a zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Dlatego na podstawie art. 151 ppsa orzeczono jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 ppsa. Z uwagi na wydanie wyroku w trybie art. 179a ppsa i stwierdzoną z urzędu nieważność postępowania Sąd odstąpił od zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego.