I SA/Wa 82/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2018 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zwrotu z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] grudnia 2017 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania R. K., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] października 2017 r., nr [...] o odmowie częściowego umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego. W związku z wypłaconym przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] , w zastępstwie zobowiązanego do alimentów R. K., w okresie od września 2011 r. do stycznia 2013 r., świadczeniami z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionego, na rachunku dłużnika alimentacyjnego powstało zadłużenie, które stosownie do 27 ust. 1 ustawy dnia 7 września 2007 r. - o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2017 r. poz. 489 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "u.p.o.u.a.", obowiązany jest on zwrócić organowi właściwemu wierzyciela. Pismem z [...] kwietnia 2017 r. R.K. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o częściowe umorzenie zadłużenia wskazując, że po potrąceniu komorniczym, pozostaje mu kwota (ok.[...] złotych), która nie wystarcza na normalne utrzymanie. Sprawa była dwukrotnie rozpoznawana. Pierwszą decyzją Burmistrza Miasta [...] z [...] lipca 2017 r., uchyliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] sierpnia 2017 r. i skierowało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Rozpoznając obecnie sprawę ustalono, że na dzień [...] października 2017 r. kwota obciążającego wnioskodawcę zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynosiła łącznie [...] złotych (z czego kwota główna wynosiła [...]złotych, a odsetki [...] złotych). Ustalono nadto, że dłużnik nie jest osobą legitymująca się orzeczenie o niepełnosprawności. Ma [...] lata. Jest zatrudniony na umowę o prace w firmie [...] na czas określony do [...] grudnia 2017 r. Z tego tytułu (po uwzględnieniu potrąceń danin publicznoprawnych, składek, oraz zajęcia komorniczego tytułem alimentów), uzyskiwał w miesiącach maj-lipiec 2017 r. dochód w wysokości odp.: [...] złotych. Dłużnik podawał jednocześnie, że poza długiem alimentacyjnym posiada także inne zadłużenie, objęte postępowaniem komorniczym na kwotę [...] złotych, a jego rachunek bankowy został zablokowany na kwotę [...] złotych. Ponoszone przezeń stałe miesięczne wydatki obejmują: czynsz od wynajmowanego mieszkania – [...] złotych, opłaty – [...] złotych, koszty leczenia wątroby - ok. [...] złotych oraz wydatki na żywność - ok. [...] złotych, co łącznie daje kwotę [...] złotych. Wedle oświadczenia nie posiada on żadnego majątku i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zważywszy na te ustalenia, Burmistrz Miasta [...] decyzją z [...] października 2017 r. utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] grudnia 2017 r., działając na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., odmówił Radosławowi Komosińskiemu częściowego umorzenia kwoty zadłużenia. W motywach tych decyzji organy podnosiły, że wnioskodawca posiada stabilny dochód, który nawet po uwzględnieniu potrąceń komorniczych wynosi średnio ponad [...] złotych miesięcznie i jest wyższy zarówno od kryterium uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej jak też minimum socjalnego, które w roku 2016 dla jednoosobowego gospodarstwa domowego wynosiło [...] złotych. Jego sytuacja nie cechuje się przy tym nadzwyczajnością, wskazującą na zaistnienie jakichś szczególnych okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie ciążących na nim należności z tytułu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń. Organ odwoławczy wskazywał przy tym, że dłużnik jest w wieku aktywności zawodowej i w sytuacji gdy w jego ocenie stan materialny uniemożliwia mu zaspokojenie podstawowych potrzeb i regulacji zobowiązań płatniczych winien starać się pozyskać środki finansowe z innych źródeł, np. prac dorywczych. Mając zatem na względzie młody wiek dłużnika, czy brak niepełnosprawności, Kolegium uznało, że nie zachodzą w sprawie przesłanki do chociażby częściowego umorzenia należności, w tym odsetek. W krańcowej części uzasadnienia zwracało uwagę na ciążący bezwzględnie na każdym z rodziców obowiązku alimentacyjnym, jak też zauważało, że każde umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie kosztów utrzymania dziecka na całe społeczeństwo. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] R.K.wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. Zarzucił decyzji, że w żadnym jej akapicie nie ustosunkowuje się ona do dokumentów złożonych w odwołaniu, dotyczących jego trudnej sytuacji życiowej. Organy błędne także jego zdaniem ustaliły wymiar opłat bieżących, które w rzeczywistości są wyższe niż [...] złotych, a tym samym przekraczają kwotę jaką dysponuje po blokadzie rachunku. Zarzucał nadto Miejskiemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w [...], że prowadził postępowanie w sposób lekceważący, na co wskazuje pierwsza wydana w sprawie decyzja, uchylona następnie przez Kolegium. Oceniał takie działania jako ukierunkowane na doprowadzenie do spłaty przez niego całości zadłużenia do końca roku. A to wobec faktu, że w lutym wpłynie na poczet zadłużenia ostatnia transza. Podnosił nadto argument,, ze przy rozpoznawaniu sprawy urzędnicy nie wzięli pod uwagę, że przez ten cały czas pracował jedynie o "chlebie i herbacie", gdyż na nic więcej nie było go stać. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w decyzji. Przy piśmie procesowym z [...] września 2018 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, w postaci zaleceń od internisty z 24 kwietnia 2018 r. i 28 czerwca 2018 r., zwolnienia lekarskiego w okresie od [...] czerwca 2018 r. do [...] lipca 2018 r. oraz skierowania na badanie tomografii komputerowej z [...] sierpnia 2018 r. Dokumenty te maja zdaniem skarżącego zasadniczy wpływ na prawidłowość poczynionych przez organy ustaleń co do jego sytuacji życiowej i zdrowotnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest niezasadna. W pierwszej kolejności, wobec zawartego w piśmie procesowym z 15 września 2018 r. wniosku o przeprowadzenie dowodów z załączonych doń dokumentów wytworzonych po wydaniu kwestionowanej decyzji, wyjaśnić należy, że zgodnie z regułą ustanowioną w art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a"., sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Powyższe implikuje wniosek, że rozpatrując sprawę, sąd czyni to na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Jedynie w drodze wyjątku, zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., może on przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów. Nie jest natomiast jego rolą uzupełnianie materiału dowodowego, zwłaszcza o takie dowody, które odnoszą się do okoliczności zaistniałych po wydaniu decyzji. Takich zaś elementów stanu faktycznego w istocie dotyczą przedkładane przez skarżącego dowody. Z tych przyczyn wniosek ten nie mógł być uwzględniony. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2016 r. poz. 169 ze zm.) dalej: "u.p.o.u.a.", zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Samo umorzenie należności następuje, stosownie do art. 30 ust. 3 u.p.o.u.a., w drodze decyzji administracyjnej. Przewidziane ww. przepisem umorzenie ciążącego na dłużniku alimentacyjnym zadłużenia z tytułu wypłaconych na rzecz uprawnionego świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do zwrotu których jest on zobligowany z mocy art. 27 ust. 1 tej ustawy, stanowi bez wątpienie najdalej idącą formę ulgi w ich spłacie, jakiej organ właściwy wierzyciela może temu dłużnikowi udzielić. Ma ono - jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych - charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności, sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (por. wyrok NSA z 4 września 2018 r. I OSK 2604/16, Lex nr 2567304).Taką wyjątkowością nie cechuje się jednak ani fakt uzyskiwania stosunkowo niskich dochodów netto przez dłużnika alimentacyjnego, ani tym bardziej to, że własnym postępowaniem doprowadził on do zadłużenia się z różnego rodzaju tytułów u innych podmiotów, w konsekwencji czego prowadzone jest względem niego szereg postępowań egzekucyjnych, co rzutuje na aktualną jego sytuację ekonomiczną. Udzielenie tej ulgi uwarunkowane być winno bowiem przede wszystkim zaistnieniem splotu niezależnych od dłużnika zdarzeń i okoliczności, które powodują z jednej strony, że nie jest on w stanie spłacać zadłużenia, a z drugiej, że rokowania co do możliwości wywiązania się z tego obowiązku w przyszłości są co najmniej znikome. Taka sytuacja w rozpoznawanej nie zachodzi. Poza sporem jest, że skarżący, jako osoba stosunkowo młoda ([...] lata), jest w tzw. wieku produkcyjnym. Nie legitymuje się także orzeczeniem o niepełnosprawności, co utrudniałoby mu możliwość zarobkowania. W dacie składania wniosku o częściowe umorzenie ciążącego na nim zadłużenia oraz podejmowania w jego przedmiocie rozstrzygnięcia pozostawał w stanie zatrudnienie, z czego po uwzględnieniu potrąceń kwot zajętych na poczet alimentów oraz składek i zaliczek na podatek, uzyskiwał dochód na poziomie wynoszącym średnio ok. [...] złotych miesięcznie. Jeśli przy tym uwzględnić, że na datę wydania decyzji pierwszoinstancyjnej łączna kwota zadłużenia z tytułu wymienionych świadczeń wynosiła [...] złotych (vide informacja o długu k. 54) nie sposób uznać, by jej całkowita spłata pozostawała poza jego zasięgiem. Na możliwość spłaty owego zadłużenia wskazuje skądinąd sam skarżący, zarzucając organom, że swoimi działaniami taki rezultat chcą one osiągnąć. To natomiast, że pozostawione do jego dyspozycji środki finansowe (jako wolne od egzekucji), nie są wystarczające dla zabezpieczenie wszystkich potrzeb – czego organy, ani Sąd nie kwestionuje - nie może być wystarczającym uzasadnieniem dla udzielenia mu wnioskowanej ulgi. Co do zasady wszak, każdy dłużnik alimentacyjny, wobec którego okazała się bezskuteczna egzekucja, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo zatem uzyskiwanie niskich dochodów, nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle innych dłużników alimentacyjnych, a tylko taka może być podstawą do umorzenia obciążającego go zadłużenia w całości lub części. Podejmując w tych okolicznościach faktycznych decyzję o odmowie częściowego umorzenia przypisanej do zwrotu kwoty z tytułu wypłaconych na rzecz uprawnionego świadczeń z funduszu alimentacyjnego, Burmistrz Miasta [...] nie naruszył prawa. W konsekwencji także nie narusza prawa utrzymująca jego decyzję w mocy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Nie może zmieniać tej oceny sam brak szczegółowego odniesienia się przez Kolegium do załączonych do odwołania dokumentów związanych z prowadzonymi względem skarżącego postępowania egzekucyjnymi. Jak już bowiem wspomniano to, że w efekcie własnych działań popadł on w zadłużenie u innych podmiotów, nie jest okolicznością relewantną przy podejmowaniu rozstrzygnięcia na gruncie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.