I OSK 2604/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska (spr.), Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, Sędzia del. WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant starszy inspektor sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 4 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 5 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 100/16 w sprawie ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 5 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 100/16, oddalił skargę J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu powyższego wyroku zawarto następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną: Wójt Gminy Z. decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku J. B., na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2015 r. poz. 859, z późn. zm., dalej: "ustawa"), odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych A. R. świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 października 2008 r. do dnia 13 listopada 2013 r. na córki A. R. i N. R. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] kwietnia 2000 r., sygn. akt [...] orzeczono wobec wnioskodawcy o obowiązku zapłaty małoletnim dzieciom N. R. i A. R. alimentów w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie. Z uwagi na bezskuteczność przeprowadzonej egzekucji komorniczej, A. R. pobiera na córki od dnia 1 października 2008 r. świadczenie alimentacyjne w kwocie po [...] złotych miesięcznie. Odpowiednio decyzjami z dnia [...] września 2014 r. zobowiązano dłużnika alimentacyjnego do zwrotu wypłaconych świadczeń w okresie od dnia 1 października 2008 r. do dnia 30 września 2012 r. w kwotach po [...] zł wraz z odsetkami za każdy z okresów świadczeniowych. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2014 r. organ zobowiązał J. B. do zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od dnia 1 października 2012 r. do dnia 30 września 2013 r., a decyzją z dnia [...] marca 2015 r. za okres od dnia 1 października 2013 r. do dnia 30 września 2014 r. Łącznie należność z tytułu otrzymanych świadczeń alimentacyjnych w okresie od dnia 1 października 2008 r. do dnia 18 listopada 2013 r. wynosi [...] zł. Organ podniósł, że dłużnik alimentacyjny przebywa w Zakładzie Karnym od dnia [...] czerwca 2011 r., a planowany termin końca kary przypada na dzień [...] lipca 2017 r. Wskazał, że pozostaje w związku z E. P., z którą ma dwoje dzieci. Zobowiązany jest ponadto do alimentowania syna M. B. Organ wskazał, że obowiązek zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest konsekwencją wieloletniego niewywiązywania się przez J. B. z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci. Podkreślił, że umorzenie tych należności może mieć miejsce tylko w wyjątkowych przypadkach, tj. gdy sytuacja dochodowa strony będzie uniemożliwiała ponoszenie ciężaru spłaty należności w wyniku zaistnienia czynników obiektywnych, na które dłużnik nie ma wpływu. Zdaniem organu, sam pobyt w Zakładzie Karnym nie może być uznany za okoliczność obiektywną uzasadniającą umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. J. B. ma [...] lat, jest więc w wieku aktywności zawodowej, a jego stan zdrowia nie uniemożliwia mu wykonywania pracy zawodowej. W Zakładzie Karnym jest zatrudniony za wynagrodzeniem w [...]. Od powyższej decyzji J. B. wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego podczas przeprowadzonego postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Analizując zebrany w sprawie materiał dowodowy, organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji. Wskazał dodatkowo, że J. B. za pracę w [...] Zakładu Karnego otrzymuje [...] zł i na koncie ROR ma zgromadzoną kwotę [...] zł. Na podstawie dołączonego do akt sprawy rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] sierpnia 2015 r. wynika, że w Zakładzie Karnym przebywać będzie do dnia [...] stycznia 2017 r. Zameldowany jest czasowo u E. P. zamieszkałej w C. Od września 2015 r. zameldowanie będzie przedłużone, a po zakończeniu odbywania kary zamieszka u konkubiny. Ponadto zobowiązany jest do świadczenia alimentów na rzecz N. B. w kwocie [...] zł, K. B. w kwocie - [...] zł, A. R. w kwocie [...] zł i N. R. w kwocie [...] zł oraz do uregulowania zaległych alimentów na rzecz M. B. Z dołączonego do wywiadu oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że nie posiada on nieruchomości, jak i ruchomości oraz zasobów pieniężnych. Stosownie do art. 30 ust. 2 ustawy, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości albo w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Organ podkreślił, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego powinno zatem mieć miejsce wyjątkowo, tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Zdaniem organu, fakt przebywania J. B. w Zakładzie Karnym nie może stanowić przesłanki do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie jest to bowiem okoliczność obiektywna, której wystąpienie nie było zależne od skarżącego. Ponadto obowiązek alimentacyjny obciąża rodziców nie tylko wówczas, gdy ich sytuacja materialna jest dobra, ale także wówczas gdy są oni niezamożni. Niewątpliwie J. B. jest osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia, a zatem ma realne szanse na zatrudnienie w Zakładzie Karnym, a także po jego opuszczeniu. Tym samym nie występują szczególne, obiektywne okoliczności uniemożliwiające wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby występował on o obniżenie alimentów, bądź o zwolnienie z obowiązku alimentacyjnego z uwagi na niskie dochody i sytuację zdrowotną (art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). J. B. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, domagając się jej zmiany, zarzucając, że nie ustalono jego rzeczywistych możliwości spłaty zadłużenia. W jego ocenie, nie wzięto także pod uwagę warunków panujących na rynku pracy, długotrwałego przebywania w Zakładzie Karnym, trudnej sytuacji rodzinnej, choroby syna N. B. oraz konieczności spłaty innych zaległości alimentacyjnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał skargę za niezasadną i na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718, dalej: "ppsa") oddalił ją. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy słusznie uznały, iż instytucja umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy jest wyjątkowa. Oznacza to, że w sytuacji osoby występującej o podjęcie takiej decyzji muszą wystąpić szczególne okoliczności. Obowiązek alimentacyjny zgodnie z art. 128 i 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w przypadku rodziców w stosunku do ich dzieci ma charakter obligatoryjny. Zgodnie z zasadą pomocniczości, wyrażoną w preambule Konstytucji RP, system zabezpieczenia społecznego nie ma na celu zwolnienia w całości rodzica z ponoszenia kosztów utrzymania dzieci, bowiem Państwo ma wspierać, a nie zastępować w alimentacji osoby do tego zobowiązane. Zatem umorzenie należności powinno mieć miejsce, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jak trafnie wskazały organy obu instancji, nie uzasadnia pobyt w Zakładzie Karnym. Odbywanie kary pozbawienia wolności nie jest bowiem okolicznością obiektywnie wyjątkową, lecz stanowi efekt, zabronionych z punktu widzenia prawa, działań skarżącego. Nie uzasadnia też umorzenia sama tylko hipotetyczna możliwość nieznalezienia pracy po opuszczeniu Zakładu Karnego. Wprawdzie sytuacja skarżącego jest trudna, to jednak nie uniemożliwia mu dokonania zwrotu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego świadczeń. Skarżący jest w wieku aktywności zawodowej (lat [...]), a jego stan zdrowia jest dobry, co umożliwia mu wykonywanie pracy zawodowej. Posiada on wyuczony zawód [...] i jest aktualnie zatrudniony odpłatnie w [...] Zakładu Karnego. W tych okolicznościach organy obu instancji zasadnie uznały, że nie ma podstaw do umorzenia należności. Sąd pierwszej instancji podkreśli, że nie ma znaczenia dla rozpatrzenia wniosku skarżącego, okoliczność przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego dopiero po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Wskazał, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, uchybienie przepisom postępowania podlega uwzględnieniu tylko wówczas, gdy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Treść tego wywiadu została bowiem uwzględniona przez organ odwoławczy, natomiast akta sprawy zawierają wystarczający materiał dowodowy pozwalający na zajęcie stanowiska przez organ pierwszej instancji. Bez znaczenia natomiast pozostaje dla sprawy fakt wpisania skarżącego do rejestru dłużników niewypłacalnych, na co powoływał on w piśmie z dnia [...] lipca 2014 r. Jest to okoliczność wynikająca jedynie z faktu niewywiązywania się z nałożonych obowiązków, co w sprawie nie budzi żadnych wątpliwości. Złożenie wniosku nie wyklucza zaś wnioskowania przez skarżącego o rozłożenie spłaty należności na raty bądź odroczenie terminu jej płatności. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł J. B. Zaskarżając wyrok w całości, jako podstawy kasacyjne wskazał na naruszenie: 1. przepisów postępowania, mające istoty wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 77 i art. 80 kpa polegające na nieuchyleniu decyzji organu drugiej instancji utrzymującej w mocy decyzję o odmowie umorzenia należności jakie ciążą na skarżącym z tytułu zadłużeń z funduszu alimentacyjnego, która to decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 oraz art. 80 kpa przez wydanie zaskarżonej decyzji, mimo że zgromadzony materiał dowodowy potwierdzał, iż skarżącemu bezpodstawnie odmówiono umorzenia jego zobowiązań; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7 kpa polegające na nieuchyleniu decyzji organu drugiej instancji utrzymującej w mocy decyzję o odmowie umorzenia należności jakie ciążą na skarżącym z tytułu zadłużeń z funduszu alimentacyjnego, która to decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 kpa przez wydanie zaskarżonej decyzji, mimo iż w toku postępowania organ administracji publicznej nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do wyczerpującego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz ustalenia istotnych okoliczności sprawy; - art. 151 ppsa przez jego błędne zastosowanie, polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi w sytuacji, gdy na gruncie niniejszej sprawy zachodziły podstawy do jej uwzględnienia z uwagi na błędy poczynione na etapie postępowania przed organami administracji; 2. prawa materialnego, a to: art. 30 ust. 2 ustawy przez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące błędnym rozstrzygnięciem o nieumorzeniu jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono, że Sąd pierwszej instancji nie przeanalizował dokładnie możliwości zarobkowych i sytuacji majątkowej skarżącego, co skutkowało błędną oceną zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Skarżący nie posiada żadnych nieruchomości, jak też ruchomości oraz zasobów pieniężnych. Jego dotychczasowe doświadczenie zawodowe oraz wykształcenie nie dają podstaw do uznania, że po wyjściu z Zakładu Karnego będzie w stanie uregulować zaległe zobowiązania z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Brak jest także podstaw do uznania, aby skarżący, po zakończeniu odbywania kary, uzyskał pracę dającą mu takie uposażenie, dzięki któremu będzie w stanie zaspokoić bieżące potrzeby alimentacyjne i koszty utrzymania samego siebie. Tym bardziej nie będzie on w stanie spłacić swoich zaległości finansowych, których wysokość przekracza kwotę [...] zł. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ppsa), z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, ogólnie określonymi w art. 174 ppsa. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 ppsa), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez Sąd pierwszej instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Skargę kasacyjną oparto na podstawach przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 ppsa, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji podniesienia obu podstaw kasacyjnych, zasadą jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do kontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane przepisy prawa materialnego. W podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2 ppsa zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 kpa oraz art. 151 ppsa. Naruszenie tych przepisów może mieć taką samą postać jak naruszenie prawa materialnego, jednak stanowi ono podstawę kasacyjną, jeżeli uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu musi zachodzić związek przyczynowy. Chodzi o możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy, a więc ukształtowanego w nim stosunku administracyjnego materialnego lub procesowego. Stosownie do art. 77 § 1 kpa, na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego sprawy niezbędnego do jej wyjaśnienia. Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Następnie zgodnie z art. 80 kpa, organ dokonuje oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Realizując zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 kpa) organ jest zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Wbrew podniesionym zarzutom, Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że organy, pierwszej, jak i drugiej instancji dysponowały pełnym materiałem dowodowym oraz przeprowadziły postępowanie dowodowe w sposób odpowiadający opisanym wyżej zasadom procedury administracyjnej. Oznacza to, że niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia powołanych w podstawie kasacyjnej przepisów postępowania. Należy podkreślić, że wydanie decyzji przez organ właściwy wierzyciela na wniosek dłużnika alimentacyjnego w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy, musi zostać poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. Organ właściwy wierzyciela powinien więc rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniające zakres jej ewentualnego zastosowania, co następnie powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Decyzja organu wydawana w tym przedmiocie ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma możliwość, ale nie obowiązek umorzenia należności. Sądowa kontrola uznania administracyjnego ograniczona jest natomiast wyłącznie do oceny, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. Z przeprowadzonego w dniu [...] sierpnia 2015 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący od dnia [...] czerwca 2011 r. odbywa karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym i ma tam przebywać do dnia [...] stycznia 2017 r. Ma [...] lat i z zawodu jest [...]. Zatrudniony jest odpłatnie w [...] Zakładu Karnego, jako [...]. Zameldowany jest czasowo u swojej konkubiny (narzeczonej) E. P. w C. Oświadczył, że od września 2015 r. zameldowanie będzie przedłużone, a po zakończeniu odbywania kary tam zamieszka. J. B. zobowiązany jest do świadczenia alimentów na rzecz swoich dzieci: N. B. i K. B. w kwocie po [...] zł oraz A. R. i N. R. w kwocie po [...] zł. Ma również zaległe alimenty na rzecz syna M. B., ale nie pamięta w jakiej wysokości. Z dołączonego do wywiadu oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że nie posiada on nieruchomości, jak i ruchomości oraz zasobów pieniężnych. Swoją sytuację zdrowotną ocenił jako dobrą. Opisana powyżej sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego wskazuje, że jest on osobą zdolną, zarówno przez wzgląd na zdrowie, wiek, jak i wykształcenie zawodowe, do podjęcia zatrudnienia, o czym świadczy m.in. fakt, że wykonuje on pracę zarobkową w Zakładzie Karnym. Podniesiony natomiast przez niego zarzut, że będąc osobą z przeszłością związaną z pobytem w Zakładzie Karnym, jest on narażony na brak możliwości znalezienia jakiejkolwiek pracy po opuszczeniu tego Zakładu, nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem wyuczony przez niego zawód nie wymaga bycia osobą niekaralną w przeszłości, a co ważniejsze, bycie fachowcem z danej dziedziny jest bardzo pożądane na rynku pracy. Nie można zatem z całą stanowczością stwierdzić, że skarżący po odbyciu kary pozbawienia wolności nie będzie mógł znaleźć żadnego zatrudnienia. Ponadto twierdzenie jego, że nie jest w stanie uregulować istniejących zadłużeń finansowych z uwagi na swoją dramatyczną sytuację finansową, nie znajduje uzasadnienia w aktach sprawy, bowiem, jak słusznie wskazały organy, skarżący na żadnym etapie postępowania nie wnioskował o obniżenie alimentów, bądź o zwolnienie go z obowiązku alimentacyjnego z uwagi na niskie dochody i sytuację zdrowotną (art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Skoro zatem nie kwestionował wysokości nałożonych na niego alimentów, oznacza to, że uznał tę kwotę za adekwatną do swoich możliwości zarobkowych. Należy w tym miejscu podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie uzasadnia, zarówno sam fakt pobytu w Zakładzie Karnym, jak również ewentualne trudności w znalezieniu pracy po jego opuszczeniu. Okoliczność bowiem odbywania przez skarżącego kary pozbawienia wolności nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia jego wniosku, gdyż jest ona efektem zabronionych z punktu widzenia prawa jego działań. Nie można bowiem uznać takiej sytuacji za wyjątkową. W przeciwnym wypadku naganne działania dłużnika, sprzeczne z normami prawa karnego, byłyby premiowane umarzaniem zaległości z tytułu wypłacanych zaliczek alimentacyjnych, uprzednio spełnianych na koszt podatnika. Państwo obciążyło podatników ciężarem częściowego comiesięcznego utrzymywania dziecka skarżącego, a skarżący ma obowiązek wydatkowane kwoty zwrócić. Zabezpieczenie społeczne nie ma na celu przejmowanie w całości kosztów utrzymania dzieci z barków rodziców tychże dzieci, na barki podatników (por wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 22 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 2429/14; 20 października 2011 r., sygn. akt I OSK 881/11; 14 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1166/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić także należy, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu z wywiązania się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z całą pewnością pobyt w Zakładzie Karnym do takich przesłanek się nie zalicza. Wszelkiego zatem rodzaju zwolnienia z tego obowiązku mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający, bowiem obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, a alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie czy edukację. Dobro dziecka jest wartością najwyższą i podlega konstytucyjnej ochronie ze strony państwa (art. 72 Konstytucji RP). Fakt wypłaty przez państwo świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby małoletniej z tytułu zasądzonych alimentów, nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji wobec własnego dziecka. Każde natomiast umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych (por wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 611/16, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Umorzenie zatem należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, na podstawie art. 30 ust. 2 tej ustawy, powinno mieć miejsce w wyjątkowych okolicznościach, po dokonaniu szczegółowej analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. W przedmiotowej sprawie takie okoliczności nie zaistniały, bowiem, jak wskazano powyżej, sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego nie daje podstaw do wydania decyzji w tym przedmiocie. Biorąc powyższe rozważania pod uwagę, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji nie naruszył zatem podniesionego w podstawach kasacyjnych przepisu prawa materialnego, tj. art. 30 ust. 2 ustawy przez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem, kontrolując zaskarżoną decyzję dokonał właściwej subsumcji tego przepisu do ustalonego prawidłowo stanu faktycznego i słusznie w tym zakresie uznał, że organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, przyjmując, że sytuacja dochodowa i rodzinna skarżącego nie uzasadnia uwzględnienia jego wniosku o umorzenie należności. Mając zatem na uwadze, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku dotyczącego przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego, gdyż przepisy art. 209 i 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Należne natomiast od Skarbu Państwa wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 ppsa, po złożeniu przez pełnomocnika stosownego oświadczenia.