I SA/Wa 823/15
WyrokWSA w Warszawie2015-12-08
Skład orzekający: Jolanta Dargas, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Bożena Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna wydana w trybie stwierdzenia nieważności (art. 156 k.p.a.) może zostać uchylona lub zmieniona w trybie nadzwyczajnym (art. 154 k.p.a.)?Ratio decidendi
Decyzja wydana w trybie stwierdzenia nieważności (art. 156 k.p.a.) ma charakter decyzji związanej i nie może być uchylona ani zmieniona w trybie art. 154 k.p.a., ponieważ tryb ten ma zastosowanie wyłącznie do decyzji uznaniowych. Postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. służy weryfikacji decyzji pod kątem interesu społecznego lub słusznego interesu strony, a nie ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy.Stan faktyczny
Skarżąca J. S. wniosła o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2015 r., która utrzymała w mocy decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...].08.2014 r. odmawiającą uchylenia w trybie art. 154 k.p.a. decyzji z dnia [...].10.2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].10.2010 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...].09.1986 r. umarzającej postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów k.p.a. i błędną wykładnię art. 156 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. D., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.
Decyzją z dnia [...] marca 2015r., Minister Infrastruktury i Rozwoju, po rozpatrzeniu wniosku J. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju nr [...] z dnia [...].08.2014 r. odmawiającą uchylenia w trybie art. 154 k.p.a. decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nr [...] z dnia [...].10.2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...].10.2010 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. nr [...] z dnia [...].09.1986 r. umarzającą postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy dawnej ul. [...], ozn. nr hip. [...], utrzymał wskazaną decyzję w mocy.
Orzeczenie zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Decyzją z dnia [...].10.2012r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpoznaniu odwołania J. S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].10.2010 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...].09.1986 r. nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...].
W dniu 09.09.2013 r. do Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wpłynął wniosek J. S. o uchylenie w trybie art. 154 k.p.a. decyzji Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...].10.2012r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].10.2010 r., nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...].09.1986 r. nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...].
W wyniku rozpatrzeniu wniosku Minister wskazał , że zgodnie z treścią art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Na podstawie art. 154 § 1 i 2 mogą być uchylane lub zmieniane decyzje tylko wówczas, gdy na jej mocy żadna ze stron nie nabyła prawa.
Powołując się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z dnia 21.10.2010 r., sygn. akt I SA/Wa 428/10, organ stwierdził, że możliwość zastosowania art. 155 k.p.a. w konkretnej sprawie można rozważać jedynie w świetle przepisów prawa materialnego i tylko wtedy, gdy daje on organowi administracji "pewną gamę rozstrzygnięć".
Podkreślił , że tryb stwierdzenia nieważności decyzji nie jest trybem, w którym możliwe jest zastosowanie przez organ administracji uznania administracyjnego lub który zakłada swoistego rodzaju "luz decyzyjny". Jeżeli organ stwierdzi, że wystąpiły przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, to orzeka on o wycofaniu decyzji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, albo jeżeli zachodzą przesłanki negatywne - rozstrzyga o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa. Decyzja podjęta przez organ administracji jest zatem orzeczeniem związanym.
Oznacza to, że rozstrzygnięcie wydane w oparciu o art. 156 k.p.a. nie może zostać zmienione w trybie art. 155 tej ustawy, bowiem stwierdzenie nieważności decyzji nie zawiera w sobie żadnego elementu uznaniowości organu.
Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy, organ podkreślił , że ostateczna decyzja Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...].10.2012r. nr [...] rozpoznająca odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...].10.2010 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...].09.1986 r. nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] została wydana w trybie art. 156 § 1 k.p.a. Tym samym nie jest możliwa zmiana ww. decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...].10.2012 r. w trybie art. 154 k.p.a., bowiem uchylenie decyzji nadzorczych Wojewody [...] i Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej jako decyzji związanych ustaleniami i okolicznościami istniejącymi w dniu ich wydania stanowiłoby obejście prawa umożliwiające kilkukrotną ocenę legalności decyzji oraz podważenie zasady stabilności decyzji administracyjnej i jako niedopuszczalna ingerencja w prawidłową decyzję administracyjną o charakterze związanym nie może mieć miejsca.
W dniu [...].08.2014 r. do Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju wpłynął wniosek J. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy .
Wnioskodawczym podniosła, że w jej opinii decyzja Naczelnika Dzielnicy W. nr [...] z dnia [...].09.1986 r. umarzająca postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy dawnej ul. [...], ozn. hip [...] zawiera kwalifikowaną wadę prawną o jakiej mowa w art. 156 k.p.a. gdyż przyjęty stan do wydania decyzji był odmienny od rzeczywistego, bowiem w opinii wnioskodawczyni nie zostało udowodnione, że nieruchomość była przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną. Ponadto J. S. przywołała wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn. akt SK 41/09, który w jej opinii sprawił, że wszystkie decyzje dotyczące kwestii odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] wydane przez różne organy stały się nieważne.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ wydał zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał , że postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej
Przepis ten ustanawia dwie przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, żeby można było wzruszyć decyzję ostateczną. Po pierwsze, weryfikowana decyzja nie tworzy praw nabytych dla żadnej ze stron postępowania, a po wtóre, za wzruszeniem tej decyzji muszą przemawiać względy interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
Odnosząc się do pierwszej z przesłanek Minister stwierdził , że na mocy decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nr [...] z dnia [...].10.2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...].10.2010 r. żadna ze stron nie nabyła prawa.
Natomiast w kwestii zaistnienia drugiej przesłanki, tj. ustalenia, czy za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony organ zauważył, że samo określenie słuszny interes strony wskazuje, że chodzi o interes zgodny z prawem oraz z zasadami współżycia społecznego. Natomiast subiektywne poczucie przez stronę, że wydana przez organ decyzja jest dla niej krzywdząca nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu przepisu art. 154 § 1 k.p.a., a tym samym nie stanowi przesłanki wzruszenia decyzji. Nie można też uznać za słuszny interes strony dążenia strony do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją. Brak jest również podstaw do twierdzenia, że za uchyleniem nadzorczej decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny. Interes społeczny w rozumieniu art. 154 k.p.a. nie może sprowadzać się do naruszania przepisów prawa - skoro warunkiem dopuszczalności wzruszenia decyzji w tym trybie jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem.
Ponadto organ podzielił stanowisko organu I instancji, że zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie przepis art. 154 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko w stosunku do decyzji uznaniowych, a nie do decyzji związanych, które zostały wydane w oparciu o przepisy nie dające organowi żadnego luzu decyzyjnego - żadnej innej możliwości rozstrzygnięcia w konkretnym stanie faktycznym .
W niniejszej sprawie Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...].10.2010 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. nr [...] z dnia [...].09.1986 r. umarzającej postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość warszawską położoną przy dawnej ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Następnie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją nr [...] z dnia [...].10.2012 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...].10.2010 r. podtrzymując motywy jej uzasadnienia. Organy nadzoru po przeprowadzeniu niezbędnego postępowania wyjaśniającego ustaliły, iż kwestionowana decyzja Naczelnika Dzielnicy W. nr [...] z dnia [...].09.1986 r. nie była obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Decyzja Naczelnika Dzielnicy W. nr [...] z dnia [...].09.1986 r. została wydana na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości ( Dz. U nr 22, poz. 99 ). Zgodnie z jej art. 90 ust. 2 Przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Skarbu Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Organy nadzoru prowadzące postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji Naczelnika Dzielnicy W. nr [...] z dnia [...].09.1986 r. związane były natomiast przesłankami wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Stwierdzenie nieważności decyzji jest bowiem instytucją nadzwyczajną, będącą odstępstwem od zasady stabilności decyzji i może być stosowane tylko wówczas, jeżeli pozostawanie w obiegu prawnym takiej decyzji kłóciłoby się z zasadą praworządności. Organy nadzoru ustaliły, że skoro nieruchomość położona przy ul. [...] nie zaliczała się do kategorii nieruchomości za które przysługiwało odszkodowanie na podstawie w/w ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości umorzenie postępowania w tym przedmiocie było prawidłowe. Nie ulega bowiem wątpliwości, że ustawodawca na podstawie powyższych przepisów ograniczył możliwość uzyskania odszkodowania tylko do określonych kategorii nieruchomości.
Decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania nie miała więc charakteru uznaniowego, gdyż została wydana w oparciu o przepis prawa, który jednoznacznie formułował przesłanki stwierdzenia nieważności.
Tym samym zmiana a tym bardziej uchylenie rozstrzygnięcia zgodnego i wynikającego z imperatywnych przepisów prawa nie może być uzasadniania słusznym interesem społecznym, a tym bardziej słusznym interesem strony.
Odnosząc się do powołanego przez J. S. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011 r. sygn. akt SK 41/09 , Minister zauważył, że w wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ) w zakresie, w jakim pomija stosowanie przepisów tej ustawy dotyczących odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości do nieruchomości, które przeszły na własność gminy W. lub państwa na podstawie dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 z późn. zm.). innych niż domy jednorodzinne, jeżeli przeszły one na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r. i działek, które przed dniem wejścia w życie powołanego dekretu mogły być przeznaczone pod budownictwo inne niż jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nimi po 5 kwietnia 1958 r., jest niezgodny z art. 2, art. 21, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 64 ust. 2 i art. 77 ust. 1 Konstytucji. Tym samym Trybunał Konstytucyjny orzekał o przepisie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przedmiotem jego oceny nie był natomiast przepis art. 90 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości na podstawie którego wydano decyzję Naczelnika Dzielnicy W. nr [...] z dnia [...].09.1986 r.
W rozpatrzonej sprawie Trybunał orzekł o tym, co zostało przez ustawodawcę pominięte, a zgodnie z Konstytucją powinno być unormowane. Skutkiem wyroku nie jest zatem utrata mocy obowiązującej treści, bo takiej mocy w ogóle ona nie posiada. Wyrok ten nie wywołuje samoistnie żadnych skutków prawotwórczych polegających na ustanowieniu nowej normy prawnej. Zobowiązuje on jedynie ustawodawcę do ustanowienia regulacji prawnych niezbędnych dla realizacji norm konstytucyjnych. Dla realizacji praw osób znajdujących się w opisanej sytuacji konieczna jest interwencja ustawodawcy.
Skargę na powyższą decyzję do tutejszego Sądu wniosła J. S.
Organowi zarzuciła :
1. naruszenie art. 7 i 8 k.p.a. poprzez nieustosunkowanie się do podniesionych przez skarżącą zarzutów, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla oceny legalności orzeczenia niedokonanie wyczerpującego ustalenia treści obowiązującego w 1986 prawa (zgodnie z zasadą tempus regit actum) w odniesieniu do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. poprzez nie wyjście poza granice postępowania nadzorczego i brak poszukiwania dodatkowych podstaw prawych pozbawienia mocy zaskarżonych decyzji, czyli ograniczenie się do wskazań wnioskodawczyni, kiedy tymczasem organ nie jest związany takim wskazaniem i winien sprawę rozpatrzeć zgodnie z przepisami obowiązującego prawa,
2. uwzględnienie natomiast przesłanek, które nie mają znaczenia dla prawidłowej oceny zgodności z prawem zaskarżonych orzeczeń nacjonalizacyjnych,
2. naruszenie art. 7, art. 8, art. 12, art. 77 i art. 80 k.p.a.,
3. naruszenie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 103 k.p.a, art. 105 k.p.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji braku przesłanek., oraz art. 89 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości ( Dz. U. 1985 Nr 22 poz. 990 w brzmieniu z dnia wydania skarżonej decyzji poprzez : błędne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w sytuacji, gdy decyzja Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...].09.1986 r znak [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa,
4. błędną wykładnię art. 156 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, że orzeczenie administracyjne Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...].09.1986 r znak [...] r. nie jest obarczone wadą prawną stanowiącą przesłankę stwierdzenia jej nieważności; naruszenie art. 156 k.p.a. poprzez zaniechanie dokonania oceny legalności orzeczenia administracyjnego r. oraz późniejszych decyzji Wojewody i Ministerstwa utrzymujące decyzję Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...].09.1986 r znak [...] r. w mocy,
5. nie zastosowanie przez organ możliwości skorzystania z art. 162 § 1. pkt 1 w przedmiocie nakazania wydania decyzji stwierdzającej jej wygaśnięcie, w czasie kiedy skarżąca złożyła wniosek o ustalenie odszkodowania, nie obowiązywała już podstawa prawna wydanej decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...].09.1986 r znak [...], w okolicznościach ustawodawca umożliwił składanie wniosku z art. 215 ugn.
Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] marca 2015 roku oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi obszernie omówiła i uzasadniła argumentację zarzutów w niej zawartych.
Organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku , że skarga złożona przez J. S., nie jest zasadna.
Jedną z ogólnych zasad postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji ostatecznej wyrażona w treści art. 16 § 1 k.p.a.. Trwałość decyzji ostatecznej oznacza, że sprawa administracyjna zakończona ostateczną decyzją nie może być przez organ administracyjny ponownie rozpoznawana. Jedynie w ściśle określonych przypadkach dopuszczalne jest uchylenie lub zmiana ostatecznej decyzji, stwierdzenie nieważności takiej decyzji lub wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego taką decyzją.
Przepis art. 154 §1 k.p.a. umożliwia uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeśli za wzruszeniem tego aktu przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Postępowanie prowadzone w trybie art. 154 k.p.a. stanowi zatem rodzaj postępowania nadzwyczajnego, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozpoznanie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej w sprawie decyzji ostatecznej z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy za jej zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony.
W doktrynie, a także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wyjaśniano, że postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a. ma za przedmiot ustalenie istnienia przesłanek wzruszenia obowiązującej decyzji, która może być prawidłowa pod względem prawnym albo też może być dotknięta wadami niekwalifikowanymi, a więc nie dającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (por.: B. Adamiak, K. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2008, s. 709 i nast., wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 1999 r. sygn. akt I SA 1999/98, publ. LEX nr 48660).
Wymienionego trybu nie można traktować jako służącego do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej już decyzją ostateczną niejako w kolejnej - trzeciej instancji. Przedmiotem postępowania w tym trybie jest, co do zasady, nie ponowne rozpatrzenie sprawy, ale byt prawny dotychczasowej decyzji (wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r., I OSK 586/06).
Istota postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym z art. 154 k.p.a. sprowadza się do zbadania czy w ustalonych okolicznościach faktycznych i prawnych dotychczasowej decyzji, zostały spełnione szczególne przesłanki wymienione w tym przepisie - tzn., czy interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiają za jej zmianą lub uchyleniem .
Ponadto tryb ten może mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji opartych o uznanie administracyjne. Ich zastosowanie w stosunku do decyzji związanych jest niedopuszczalne ( vide wyrok NSA z dnia 25.02.2011r. sygn.akt 607/10).Pogląd ten od wielu lat jest utrwalony w orzecznictwie jak i piśmiennictwie i sprowadza się do stwierdzenia, iż w trybie art. 154 k.p.a. nie mogą być uchylane lub zmieniane tzw. decyzje związane, przy wydaniu których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne uznanie i ta okoliczność powinna być brana pod uwagę w pierwszej kolejności. Interes społeczny lub słuszny interes strony, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., może przemawiać za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, tylko w przypadku decyzji uznaniowych, kiedy przy wydaniu ich organ nie jest ściśle związany przepisami prawa (glosa S. Jędrzejewskiego do wyroku NSA z dnia 21 marca 1995 r., SA/Po 2119/94, OSP 1996, nr 4, poz. 77).
Skarżąca J. S. domaga się weryfikacji , w trybie art.154 k.p.a., decyzji Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...].10.2012r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...].10.2010r. , odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...].09.1986r., umarzającej postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...].
Organy nadzoru ustaliły, że kontrolowana decyzja nie była dotknięta żadną z wad wymienionych w treści art. 156 § 1 k.p.a. Uznały , ze skoro nieruchomość przy ul. [...] nie zaliczała się do kategorii nieruchomości za, które przysługiwało odszkodowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, to umorzenie postępowania w tym przedmiocie było prawidłowe. Wydane decyzje zapadły w oparciu o analizę jednoznacznie sprecyzowanych przesłanek wymienionych w treści art. 156 § 1 k.p.a. i maja charakter decyzji związanych.
Jak wskazano wyżej , tryb stwierdzenia nieważności decyzji nie jest trybem, w którym możliwe jest zastosowanie przez organ administracji uznania administracyjnego . Konsekwencją procedowania w oparciu o przepis art. 156 § 1 k.p.a jest , że w przypadku stwierdzenia przez organ administracji, że wystąpiły przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, to orzeka on o wycofaniu decyzji z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, jeżeli natomiast zachodzą przesłanki negatywne – rozstrzyga o wydaniu decyzji z naruszeniem prawa. Tym samym decyzja podjęta przez organ w ramach postępowania nadzorczego jest orzeczeniem związanym.
Wskazane rozważania prowadzą do wniosku, że decyzja wydana w oparciu o art. 156 k.p.a. nie może zostać zmieniona lub uchylona w trybie art. 154 tej ustawy, bowiem stwierdzenie nieważności decyzji nie zawiera w sobie żadnego elementu uznaniowości organu.
Skoro natomiast decyzja nadzorcza nie może być zmieniona lub uchylona w trybie art.154 k.p.a. , rozważanie zarzutów zgłoszonych w skardze Sąd uznał za zbędne dla oceny prawidłowości rozstrzygnięcia dokonanego w niniejszej sprawie przez organy administracji.
Reasumując Sąd uznał, że skarga, na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło