I SA/Wa 85/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Gabriela Nowak Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] września 2017 r., nr [...] Wójt Gminy [...] działając na podstawie art. 1a, art 2 pkt 4, pkt 5, pkt 5a, art 9 ust 2, art. 12 ust. 1, ust. 2, art 20 ust. 2, ust. 3, art 25 ustawy z dnia 7 września 2007 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2017 roku, poz. 489 ze zm.), art 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2016 roku, poz. 1518 ze zm.), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach w sprawach o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2017 roku, poz. 1467) i art. 41 § 1, § 2, art 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 roku, poz. 23 ze zm., dalej jako k.p.a.) odmówił przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną w wieku do 18 lat – S.M. oraz na osobę uprawnioną w wieku do 18 lat – S.J. z powodu niespełnienia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawczyni nie spełniła warunków określonych w ustawie z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, do przyznania świadczeń w tym zakresie. Organ podniósł, że zgodnie z art. 9 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725,00 zł., a na podstawie danych zawartych we wniosku z dnia [...] sierpnia 2017 roku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zgodnie z weryfikacją dochodów osiągniętych przez wnioskującą w 2016 roku, ustalono, że miesięczny dochód jej trzyosobowej rodziny, wyniósł [...], a w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w dniu [...] listopada 2017 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Pani M.S. od decyzji Wójta Gminy [...] na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 k.p.a., art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856, z późn. zm.), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że w dniu [...] sierpnia 2017 r. M.S. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bowiem egzekucja alimentów od ojca ww. dzieci B.S. okazała się bezskuteczna, co potwierdziło zaświadczenie z [...] sierpnia 2017 r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Organ podał, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 725,00 zł. Natomiast w roku 2016 dochód w rodzinie M.S. wyniósł w przeliczeniu na osobę [...], zatem przekroczył kryterium dochodowe. SKO podało, że analiza zebranego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego wykazała, że merytoryczne rozstrzygnięcie zawarte w decyzji organu I instancji nie budzi zastrzeżeń, ponieważ jest zgodne z regulacją zamieszczoną w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Ustawowe przesłanki warunkujące możliwość skutecznego ubiegania się przez uprawnionego o świadczenie z funduszu alimentacyjnego, wskazane zostały w treści przepisów art. 9 ust. 1 i 2 ustawy, które wskazują że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. SKO wywiodło z przytoczonych norm prawnych, że kwestią warunkującą przyznanie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest dochód rodziny w przeliczeniu na osobę. Definicja ustawowa "dochodu", zawarta jest w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. SKO wskazało, że ustalając prawo do świadczenia było zobowiązane do uwzględnienia dochodu rodziny uzyskanego w 2016 r., gdyż ten właśnie rok poprzedzał okres świadczeniowy 2017/2018. Materiał dowodowy w niniejszej sprawie wskazywał, że rodzina jest trzyosobowa i składa się z M.S. oraz synów: M. i J. S. Z przeprowadzonej analizy załączonych dokumentów tj: zaświadczenia o dochodach w systemie informatycznym, wynika że w roku kalendarzowym 2016 roku Pani M.S. uzyskała dochód w kwocie [...] po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne wys. [...], składek na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie [...] oraz doliczeniu kwoty zwrotu niewykorzystanej ulgi na dzieci w wys. [...], łączny dochód rodziny w 2016 r. wyniósł [...]. Po zsumowaniu dochodów uzyskanych przez Panią M.S. w roku bazowym 2016 i podzieleniu przez 12, następnie przez liczbę osób w rodzinie, miesięczny dochód rodziny wyniósł [...], co w przeliczeniu na osobę daje kwotę [...]. Kolegium za prawidłowe uznało zatem ustalenia organu I instancji, że w rodzinie skarżącej zostało przekroczone kryterium dochodowe. Organ stwierdził, że w tym stanie brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, gdyż nie zostały spełnione przesłanki wskazane w zacytowanym przepisie prawa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od powyższego rozstrzygnięcia wniosła M.S., która w uzasadnieniu skargi potwierdziła wysokość uzyskanego przez jej rodzinę dochodu w 2016 r. Skarżąca wskazała, że świadczenia alimentacyjne potrzebne jej są do leczenia i kształcenia dzieci oraz, że znajduje się w ciężkiej sytuacji i wnosi o wydanie sprawiedliwej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i potrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne poczynione przez organ dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując w tym aspekcie oceny legalności zaskarżonej, stwierdzić należało, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Utrzymaną w mocy przez SKO w [...] decyzją Wójta Gminy [...] odmówiono przyznania z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. i J. S. reprezentowanych przez skarżącą - będącą ich przedstawicielem ustawowym, świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Materialnoprawą podstawę tej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów . W ocenie Sądu prawidłowa jest ocena dokonana przez organy administracji w przedmiotowej sprawie, bowiem nie zaistniały podstawy do przyznania na rzecz dzieci skarżącej, wymienionych w sentencji decyzji, świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a to wobec braku spełniania przez nią kryterium, o którym mowa w art. 9 ust. 1 i 2 powołanej ustawy. Powyższe ustalenia stanu faktycznego znajdują potwierdzenie w zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy materiale dowodowym. Istota sporu sprowadza się bowiem do kwestii niespornego – wobec przyznania wysokości dochodu rodziny przez skarżącą w skardze – przekroczenia kryterium dochodowego uprawniającego do pobierania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Przepis art. 2 powołanej ustawy stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie- oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012, poz. 361 ze zm. - w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa o podatku dochodowym), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zatem ustawodawca wprowadził kryterium dochodowe, które uprawnia do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Wyjaśnić jednocześnie należy, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego jedynie zastępują środki, które wierzyciel alimentacyjny winien otrzymać tytułem wypłaty zasądzonych alimentów od dłużnika. Służą one wsparciu osób znajdujących się trudniej sytuacji materialnej, z powodu niemożności ich wyegzekwowania od osób zobowiązanych. Z tego względu dla wymiaru świadczenia prawnie obojętne są także, podnoszone przez skarżącą okoliczności związane z trudną sytuacji materialną i osobistą osoby uprawnionej, których co należy podkreślić ani organ, ani Sąd nie kwestionują. Nie można zatem skutecznie czynić zarzutu organom - Wójtowi Gminy [...] ani Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...], że odmawiając prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego postąpiły niezgodnie z prawem. Dla porządku zauważyć należy, że ww. ustawa uzależnia możliwość przyznania omawianego świadczenia w pierwszej kolejności od złożenia w tym przedmiocie wniosku przez osobę uprawnioną (art. 15 ust. 1 ustawy) który stanowi, że "ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego". Powyższe oznacza, że to od woli bądź to uprawnionego do alimentów, bądź jego przedstawiciela ustawowego zależy wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do przedmiotowego świadczenia. Z kolei w myśl art. 18 ust. 1 powołanej ustawy prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wspomniany wniosek wpłynął do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca jako przedstawiciel ustawowy synów złożyła wniosek o przyznanie świadczeń dnia [...] sierpnia 2017 r. W konsekwencji powyższego, w tej dacie doszło do wszczęcia w tym przedmiocie postępowania. Mając zaś na względzie to, że zgodnie z ww. regulacjami (organy bowiem w myśl art. 6 k.p.a. działają wyłącznie na podstawie i w granicach prawa), ustalając prawo do świadczenia organ był zobowiązany do uwzględnienia dochodu rodziny uzyskanego w 2016 r., gdyż ten właśnie rok poprzedzał okres świadczeniowy 2017/2018. Prawidłowe zsumowanie dochodów rodziny w roku 2016 i podzielenie ich przez 12 miesięcy i liczbę osób (3) spowodowało, że w przeliczeniu na osobę, przekroczył on kryterium dochodowe, wynoszące 725 zł, bowiem wyniósł [...]. Zatem odmawiając przyznania świadczenia Wójt Gminy [...], prawidłowo zastosował przepisy omawianej ustawy. Tym samym nie uchybiło im także Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], które decyzję Wójta Gminy [...] utrzymało w mocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowo administracyjnym zgodnie, z którym "przekroczenie kryterium oznacza, że organ nie może uwzględnić wniosku strony bez względu na wielkość tego przekroczenia czy też inne, towarzyszące sprawie okoliczności, jak chociażby sytuacja rodzinna czy zdrowotna strony." (vide wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt., II SA/Łd 153/2010). Sąd podkreśla, że organy administracji publicznej nie mogą dowolnie interpretować obowiązujących przepisów prawa zależnie od woli i żądania stron postępowania, a mają obowiązek stosować je wprost. Niespełnienie warunków wskazanych w ustawie skutkuje brakiem możliwości uwzględnienia wniosku strony. Sąd podkreśla, że decyzja o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie ma charakteru uznaniowego. Sąd nie dopatrzył się również w działaniach organów istotnych naruszeń prawa procesowego, które prowadzić by musiało do uchylenia zakwestionowanych decyzji. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.