I SA/Wa 852/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. E. J., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...]października 2013 r., nr [...] Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Prezydent W. decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej: K. O., K. O. i M. O. na okres świadczeniowy od 1 października 2012 r, do dnia 30 września 2013 r. w wysokości po [...] zł miesięcznie na każde dziecko. Prezydent W. uprzednio wskazaną decyzją z dnia [...] października 2013 r. orzekł o zwrocie świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w oparciu o decyzję z dnia [...] września 2012 r. w wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia 20 października 2012 r. do całkowitej spłaty należności. Organ podniósł, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone zostały w łącznej wysokości [...] zł. Przy czym dłużnik wpłacił kwotę [...], która została zaliczona na spłatę należności głównej. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł R. O. Wskazał, że zaświadczenie komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. wykazuje wpłatę na fundusz w kwocie [...] zł. Organ nie uwzględnił zatem kwoty [...] zł. Ponadto Sąd Okręgowy dla W. w W. obniżył od marca 2013 r. alimenty z kwoty [...] zł na [...] zł na każde dziecko - a mimo tego nadal jest naliczana kwota po [...] zł na każde dziecko. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2013 r. Uzasadniło, że decyzja organu I instancji jest zasadna, bowiem zgodnie z art. 27 ust. 1 z dnia 7 września 2007 r. o pomocy uprawnionym do alimentów (Dz. U z 2012 r., poz. 1228) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Zwrot następuje na mocy wydanej decyzji, po zakończeniu okresu świadczeniowego art. 27 ust. 2 lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzja dotycząca zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Organ ustala jedynie, czy decyzja o przyznaniu świadczenia została wydana, co powoduje konieczność wydania orzeczenia nakazującego zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych świadczeń. Podniósł, że dopiero po dostarczeniu od komornika sądowego tytułu wykonawczego organ będzie mógł wszcząć postępowanie wobec wierzycielki i orzec o nienależnie pobranych świadczeniach z funduszu alimentacyjnego. Następnie po uzyskaniu przez to ostatnie orzeczenie waloru prawomocności możliwe stanie się postępowanie w sprawie zmiany decyzji z dnia [...] października 2013 r. Kolegium wyjaśniło ponadto, że wskazaną w odwołaniu kwotę [...] zł zaliczono na spłatę świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wypłaconego za okres od dnia 1 maja 2012 r. do dnia 30 września 2012 r., zgodnie z decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...]. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. O. Stwierdził w niej, że w aktach sprawy rozwodowej w Sądzie Okręgowym W. w W. sygn. akt [...] są niezbite dowody dobrowolnych wpłat na rzecz dzieci. Dowody te są także w aktach sprawy o sygn. [...], dotyczącej zmniejszenia wysokości alimentów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, bowiem jest ona nieuzasadniona, a stronie została wyjaśniona podstawa prawna i motywy podjętego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzające ją orzeczenie nie naruszają przepisów obowiązującego prawa. Zakwestionowaną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2013 r. Tym ostatnim orzeczeniem organ zobowiązał, w trybie art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), dalej jako: "p.o.u.a.", R. O. do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, wraz z należnymi odsetkami, przyznanych na rzecz K., K. i M. O., na okres świadczeniowy od 1 października 2012 r, do dnia 30 września 2013 r., w wysokości po [...] zł miesięcznie na każde dziecko. Przedmiotowe świadczenia z funduszu alimentacyjnego zostały wypłacone na podstawie decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2012 r. Na wstępie podnieść należy, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego, jest świadczeniem wypłacanym przez Państwo zamiast alimentów, w sytuacji gdy osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny nie wywiązuje się z tego zobowiązania. Jest to świadczenie zwrotne, które co do zasady obciąża dłużnika alimentacyjnego. Na mocy przepisu art. 27 ust. 1 p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Decyzję w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego (ust. 2 ww. art.). Jak wynika z powyższych norm postępowanie wyjaśniające w sprawie nałożenia na dłużnika alimentacyjnego obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń – co też jest podzielane w orzecznictwie sądów administracyjnych - sprowadza się w istocie do ustalenia, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy określone w niej świadczenia zostały osobie uprawnionej wypłacone (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II SA/Po 491/10 - LEX nr 754443). W przypadku zaś poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń organ ma obowiązek wydać decyzję, nakazującą dłużnikowi alimentacyjnemu zwrot wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń wraz ustawowymi odsetkami. Taka właśnie sytuacja zaistniała właśnie w niniejszej sprawie. Okolicznością niesporną jest bowiem, że decyzją z dnia [...] września 2012 r. przyznane zostały świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej K., K. i M. O. na okres świadczeniowy od dnia 1 października 2012 r, do dnia 30 września 2013 r. w wysokości po [...] zł miesięcznie oraz, że świadczenia te zostały uprawnionym wypłacone w kwocie [...] zł. Natomiast dłużnik alimentacyjny wpłacił kwotę [...] zł, co w rezultacie pomniejsza wypłacone z funduszu należności do kwoty [...] zł ([...] zł). Skarżący zarówno w odwołaniu oraz w skardze do Sądu wskazał, że wpłacił kwotę [...] zł, co potwierdza zaświadczenie komornika. Odnosząc się zatem do tego zarzutu Sąd wskazuje, że kwota [...] zł została zaliczona na poczet alimentów wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionych na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 2012 r., obejmujących okres od dnia 1 maja 2012 r. do dnia 30 września 2012 r. – czyli na spłatę wcześniejszych zobowiązań wobec funduszu alimentacyjnego. Odnosząc się z kolei do twierdzenia strony dotyczącego obniżenia przez Sąd powszechny alimentów na dzieci z [...] zł na [...] zł, wskazać należy, iż strona ma rację, że alimenty zostały obniżone, bowiem jak wynika z akt administracyjnych sprawy postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., sygn. akt [...] Sąd Apelacyjny w W. I Wydział Cywilny zmienił prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego W. w W. z dnia [...] lutego 2011 r., w ten sposób, że obniżył kwoty świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletnich dzieci: K., K. i M. O. do kwot po [...] zł miesięcznie na każde z nich. Nie oznacza to jednak, że natychmiast po wydaniu tego orzeczenia organ wydający decyzję był zobowiązany wziąć to orzeczenie pod uwagę. Sytuację, w której nastąpiło obniżenie alimentów reguluje bowiem art. 29 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym zmiany w wysokości świadczeń z funduszu alimentacyjnego na skutek zmiany wysokości zasądzonych alimentów dokonuje się po wpływie tytułu wykonawczego do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne od miesiąca, w którym nastąpiła zmiana wysokości zasądzonych alimentów. Jak wynika z materiału dokumentacyjnego sprawy do dnia wydania przez Kolegium zaskarżonej decyzji nie wpłynął jednak do komornika tytuł wykonawczy, dokonujący zmiany postanowienia sądu. Tymczasem dopiero po jego dostarczeniu organ będzie mógł rozstrzygnąć o nienależnie wypłaconych świadczeniach z funduszu alimentacyjnego, a następnie po uzyskaniu przez takie orzeczenie waloru prawomocności, dokonać stosownej zmiany decyzji z dnia [...] października 2013 r. Resumując, uznać zatem należy, że Kolegium nie miało podstaw prawnych, aby orzec w odmienny sposób lub zupełnie odstąpić od orzekania w tym zakresie, gdyż przepis art. 27 p.o.u.a. nie pozostawia żadnej swobody, czy też dowolności lub uznaniowości. Organy obu instancji rozpatrzyły całokształt materiału dowodowego i w sytuacji poczynienia pozytywnych ustaleń zaistnienia przesłanek wynikających z art. 27 ust. 2 p.o.u.a. nakazały dłużnikowi zwrot wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko, w sposób spełniający wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji