I SA/Wa 856/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi A. M., D.O., G. B., I.O., J. G., K. G., M. G., M. G., R. G., S.G., T. B. i Z.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2016 r., nr [...] odmawiającą T. S., B. U., W. S., A. R., H. O., K. S., M. G., J. O., I. O., D. O., J. M., J. M., B. S., J. M., A. M., B. M., K. M., S. M., Z. W., E. S., E. C., I. W., J. W., F. G., S. W., R. W., M. K., T. W., A. G., W. R., P. M., B. M., K. M., T. M., M. M., D. M., M. K., J. W., B. W., D. K., R. W., P. C., W. W., E. G., C. B., M. G., G. B., O. B., J. O., J. O. i J. S. przyznania odszkodowania za grunt o powierzchni 5.252 m2, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego o powierzchni 36.870 m2, położony w [...],[...], w rejonie ulic; [...],[...],[...], pochodzący z nieruchomości niehipotekowanej "Osada zapisana w tabeli likwidacyjnej wsi [...]", działka nr [...], wchodzący obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...], w obrębie [...], będącej własnością Miasta [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Uprzednio wskazana działka [...] znajdowała się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1946 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie tego dekretu grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Nieruchomość ta stanowiła współwłasność I. R., A. S. i S. R., a obecnie wchodzi, m.in. w skład działki, nr [...], w obrębie [...], stanowiąc własność Miasta [...]. Wnioskiem z dnia [...] maja 2004 r. T. S. wystąpił o ustalenie odszkodowania za działkę nr [...]. Prezydent [...] decyzją z [...] stycznia 2016 r., nr [...] odmówił przyznania odszkodowania za grunt o powierzchni 5.252 m2, wchodzący obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...], w obrębie [...], będącej własnością Miasta [...]. Organ stwierdził, że przedmiotem niniejszej decyzji jest część gruntu, który wchodził w skład gospodarstwa rolnego i podniósł, iż kwestię odszkodowań za gospodarstwa rolne przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy reguluje obecnie art. 215 ust. 1 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym przepisy ustawy dotyczące odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do odszkodowania za gospodarstwo rolne na gruntach, które na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy przeszły na własność państwa, jeżeli ich poprzedni właściciele lub następcy prawni tych właścicieli, prowadzący gospodarstwo, zostali pozbawieni faktycznego władania wspomnianym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r. Podstawową przesłanką, warunkującą przyznanie odszkodowania w trybie powołanego art. 215 ust. 1, jest wykazanie, że w okresie od 21 listopada 1945 r. przynajmniej do 5 kwietnia 1958 r. nie pozbawiono właścicieli lub ich następców prawnych faktycznego władania gospodarstwem, istniejącym na gruncie objętym działaniem ww. dekretu z dnia 26 października 1945 r., a gospodarstwo to nieprzerwanie istniało. Przy czym za takie gospodarstwo uważa się grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego (art. 553 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny- Dz. U. z 2014 r. poz. 121). Jednocześnie drugą przesłanką ustalenia odszkodowania było prowadzenie gospodarstwa rolnego przez poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych. Ze znajdujących się w aktach dokumentów wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła grunt użytkowany rolniczo (m.in. z zaświadczenia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] września 2009 r. L.dz. [...], jak i z zaświadczenia Wydziału Finansowego Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...] z [...] kwietnia 1959 r., znak; [...], zgodnie z którym I. R. syn J. figurował w ewidencji podatników podatku gruntowego z tytułu posiadania gruntu, położonego w osadzie [...]), a poszczególne części istnmejącego gospodarstwa były prowadzone przez dawnych właścicieli lub ich następców prawnych do czasu przejęcia tych gruntów przez inwestorów. Część działki nr [...], wchodząca obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...], objęta została zaświadczeniem lokalizacyjnym z dnia [...] listopada 1952 r., nr [...], którym Prezydium Rady Narodowej w [...] wyraziło zgodę na lokalizację szczegółową ogródków działkowych na terenie położonym na [...], na zachód od ulicy [...]. Zgodnie z adnotacją umieszczoną na szkicu, stanowiącym załącznik do ww. decyzji lokalizacyjnej, cały teren był przeznaczony do realizacji w 1953 r. W dniu [...] grudnia 1952 r. Prezydium Rady Narodowej w [...], Wydział Gospodarki Mieszkaniowej i Terenów przekazało Radzie Związków Zawodowych [...] teren objęty ww. decyzją lokalizacyjną z przeznaczeniem na stały pracowniczy ogród działkowy. Pismem z [...] grudnia 1953 r., L.dz. [...][...] Rada Związków Zawodowych przekazała teren położony przy ul. [...] Radzie Zakładowej przy Związkach Zawodowych Kolejarzy pod przyzakładowy ogród działkowy, zobowiązując ich jednocześnie do przeprowadzenia wyborów władz Pracowniczego Ogrodu Przyzakładowego. Z pisma Polskiego Związku Działkowców, Zarządu Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" z [...] listopada 2007 r. wynika, że przedmiotowy teren stanowi część Pracowniczego Ogrodu Działkowego (obecnie Rodzinnego Ogrodu Działkowego) "[...]", będącego ogrodem stałym. Zagospodarowanie ogrodu, w tym powołanie Zarządu, ogrodzenie zewnętrzne, przydział działek pracowniczych itp. nastąpiło na przełomie 1953/1954 r. Z powyższego wynika więc, że byli właściciele działki nr [...] zostali pozbawieni faktycznego władania opisaną wyżej częścią gospodarstwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a zatem jedna ze wskazanych powyżej przesłanek ustalenia odszkodowania za gospodarstwo rolne w odniesieniu do tego gruntu nie została spełniona. W tej sytuacji odszkodowanie za przedmiotowy grunt nie może być przyznane. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia wnieśli T. S., F. G., O. B., B. M., J. M., S. M., S. G., K. G., R. G., J. G., C. B., M. G. oraz G. B.. Wnieśli oni o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i w tym zakresie orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie odwołujących zakwestionowana decyzja w szczególności narusza: - art. 215 ust. 2 ugn, poprzez brak stwierdzenia przesłanek do zastosowania tego przepisu, wynikający z błędnych ustaleń faktycznych organu pierwszej instancji, że byli właściciele i ich następcy prawni zostali pozbawieni władztwa faktycznego nad przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., - art. 7 w zw. z art. 77§ 1 kpa, poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz zaniechanie wszechstronnego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego. Decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję orzeczenie Prezydenta [...] z [...] stycznia 2016 r. Po rozpoznaniu skargi na powyższe rozstrzygnięcie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1052/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2016 r. ze względu na fakt, iż została ona skierowana do osoby zmarłej. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2018 r., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] stycznia 2016 r. Organ stwierdził, że z przepisu art. 215 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wynika, iż podstawową przesłanką, warunkującą przyznanie uprawnionemu odszkodowania w tym trybie jest wyjaśnienie, czy w okresie od 21 listopada 1945 r. do dnia pozbawienia poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych faktycznego władania gospodarstwem (po dniu 5 kwietnia 1958 r.) na gruncie objętym .działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. nieprzerwanie istniało gospodarstwo rolne (np. ogrodnicze, warzywnicze, sadownicze), przy czym gospodarstwo to musiało istnieć przynajmniej do dnia 5 kwietnia 1958 r. Ustalenie, czy nieruchomość o powierzchni 5252 m2 będąca częścią gospodarstwa, wchodzącego obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...], w obrębie [...], stanowiła grunt rolny, ma zatem dla niniejszej sprawy kluczowe znaczenie. Nie można bowiem mówić, o gospodarstwie rolnym, jeżeli grunt tej nieruchomości (podstawowy i konieczny składnik zorganizowanej całości, jaką jest gospodarstwo rolne) miał inne przeznaczenie, niż rolne a był tylko wykorzystywany rolniczo (por. wyrok NSA z 23 listopada 2006r., sygn. akt I OSK 132/06, LEX nr 291425). Zdaniem Wojewody [...] organ I instancji prawidłowo dokonał interpretacji ww. przesłanki, przytaczając dokumenty, z których wynika, że nieruchomość na [...] stanowiła grunt użytkowany rolniczo. Wynika to zarówno ze znajdujących się w aktach sprawy pism stron postępowania, jak i z zaświadczenia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] września 2009 r. L.dz. [...]. Odnosząc się do drugiej z koniecznych przesłanek, warunkujących przyznanie odszkodowania z art. 215 ugn, tj. utraty faktycznej możliwości władania, stwierdził, iż znajdująca się w aktach sprawy dokumentacja, potwierdza utratę przez byłych właścicieli ww. działki nr [...] faktycznej możliwości władania nią przed 5 kwietnia 1958r. "Faktyczna możliwość władania nieruchomością", o jakiej mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku. Chodzi zatem o taką sytuację, w której poprzedni właściciele zostają definitywnie pozbawieni możliwości jakiegokolwiek korzystania z działki, co następowało zazwyczaj w chwili jej rzeczywistego zajęcia w związku z realizacją inwestycji państwowych. Słusznie więc Prezydent [...] powołał się na zaświadczenie lokalizacyjne z [...] listopada 1952 r., nr [...], obejmujące część działki nr [...], wchodzącej obecnie w skład dziatki ewidencyjnej nr [...], którym Prezydium Rady Narodowej w [...] wyraziło zgodę na lokalizację szczegółową ogródków działkowych. Przy czym zgodnie z adnotacją umieszczoną na szkicu stanowiącym załącznik do ww. decyzji lokalizacyjnej teren był przeznaczony do realizacji w 1953 r. Ponadto przywołał pismo z [...] grudnia 1952 r., którym Prezydium Rady Narodowej w [...], Wydział Gospodarki Mieszkaniowej i Terenów przekazało Radzie Związków Zawodowych [...] teren objęty ww. decyzją lokalizacyjną z przeznaczeniem na stały pracowniczy ogród działkowy oraz pismo z [...] grudnia 1953 r., którym [...] Rada Związków Zawodowych przekazała ten teren Radzie Zakładowej przy Związkach Zawodowych Kolejarzy pod przyzakładowy ogród działkowy. Fakty te zostały też potwierdzone w piśmie Polskiego Związku Działkowców Zarządu Rodzinnego Ogrodu Działkowego [...] z [...] listopada 2007 r., z którego wynika, że zagospodarowanie ogrodu, w tym powołanie Zarządu, ogrodzenie zewnętrzne i przydział działek pracowniczych nastąpiło na przełomie 1953/1954 r. W opinii organu odwoławczego wskazane dokumenty stanowią wystarczające dowody na poparcie tezy o utracie faktycznego władania nieruchomością przez poprzednich właścicieli przed [...] kwietnia 1958 r.. Powyższe rozstrzygnięcie zaskarżyli w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: C. B., S. G. K. G., R. G., J. G., M. G., G. B., A. M., I. O., D. O. i M. G. Powyższej decyzji zarzucili naruszenie: - przepisów postępowania, tj. art. 7 oraz art. 77 kpa., poprzez brak przeprowadzenia wyczerpującego postępowania dowodowego, pominięcie dowodów zgłoszonych w odwołaniu i wynikający z tego brak zebrania pełnego materiału dowodowego w zakresie ustalenia kiedy byli właściciele zostali pozbawieni władztwa faktycznego nad przedmiotową nieruchomością, - przepisów prawa materialnego, tj. art. 215 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 115, poz. 741), poprzez brak stwierdzenia przesłanek do zastosowania tego przepisu, wynikający z błędnych ustaleń faktycznych, że byli właściciele i ich następcy prawni zostali pozbawieni władztwa faktycznego nad przedmiotową nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. oraz iż na przełomie lat 1953 i 1954 został na niej urządzony ogród działkowy, podczas gdy z Ortofotomapy [...] wynika, że jeszcze w 1977 r. ogród działkowy nie istniał w tym miejscu, jak również przeczą temu ustalenia faktyczne, dokonane przez Prezydium Rady Narodowej w [...] w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] lutego 1972 r., nr [...], którą organ ten przyznał odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Formułując powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości orzeczenia Wojewody [...] oraz w całości poprzedzającego go rozstrzygnięcia Prezydenta [...]. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. wystąpili o dopuszczenie dowodów z wydruków z Ortofotomapy [...] z lat 1976-1977, z lat 1990-1994 i z roku 2015 - na okoliczność, że byli właściciele i ich następcy prawni nie zostali pozbawieni władztwa faktycznego nad przedmiotową nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 30 maja 2018 r. T. S. wskazał, że istnieje prawdopodobieństwo, że zaświadczenie o tymczasowej lokalizacji ZOD odnosi się do innego terenu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii o charakterze proceduralnym. W aktach sprawy znajduje się zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], której egzemplarz nie został podpisany przez osobę upoważnioną przez Wojewodę. W orzecznictwie prezentowane jest następujące stanowisko - brak podpisu oznacza, że nie nastąpiło oświadczenie woli organu administracji publicznej, a tym samym nie może być też mowy o istnieniu decyzji w sensie prawnym. Brak podpisu pod decyzją jest w swych skutkach związany z brakiem istnienia decyzji w ogóle. Taki akt administracyjny nie istnieje (non exist), choćby spełniał wszelkie inne wymagania określone w art. 107 § 1 kpa. Jednak zdaniem sądu tego poglądu nie można przenieść automatycznie na stan faktyczny niniejszej sprawy. Podczas rozprawy pełnomocnik skarżących okazał odpis decyzji, która została mu przesłana. Na tym odpisie widniał podpis osoby upoważnionej przez Wojewodę do wydania decyzji. Należało zatem uznać, że zaskarżona decyzja weszła do obrotu prawnego, a w tej sytuacji brak podpisu osoby upoważnionej pod decyzją znajdującą się w aktach sprawy, należy uznać za naruszenie przepisów postępowania, ale ma on charakter marginalny i nie wpływa na ważność tego aktu. Przechodząc następnie do oceny merytorycznej zaskarżonej należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.), dalej ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając według tych kryteriów zaskarżoną decyzję, należy uznać że organy obydwu instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego. W sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją Wojewody [...] odmówiono przyznania odszkodowania za grunt o pow. 5252 m2, pochodzący z nieruchomości oznaczonej jako " Osada zapisana w tabeli likwidacyjnej wsi [...] Nr [...] działka nr [...]" wchodzący obecnie w skład działki nr [...], będącej własnością Miasta [...]. Materialnoprawną podstawę tej decyzji stanowił art. 215 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2260 ze zm.); przywoływanej dalej jako: "u.g.n.", zgodnie z którym do otrzymania odszkodowania za gospodarstwo rolne, o którym mowa w tym przepisie, konieczne jest spełnienie kilku przesłanek: - gospodarstwo miało być położone na gruntach, które na podstawie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy przeszły na własność państwa, - poprzedni właściciele tych gruntów lub następcy prawni tych właścicieli zostali pozbawieni faktycznego władania wspomnianym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958r., - poprzedni właściciele lub ich następcy prawni prowadzili to gospodarstwo. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, który sąd w składzie orzekającym w całości podziela, iż art. 215 u.g.n. ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w tej ustawie. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje zaś jego ścisłą wykładnię. Omawiany przepis w aktualnym brzmieniu przesądza zatem, że chodzi o zaspokojenie roszczeń tylko tych poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, którzy spełniają wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki. Niespełnienie zaś którejkolwiek z nich powoduje brak podstaw do odszkodowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1421/16, wyrok WSA w Warszawie z 18 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1041/07, www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Zaakceptować należy wnioski organów odnośnie istnienia gospodarstwa rolnego na przedmiotowej nieruchomości, co wynika z zaświadczenia Sądu Rejonowego dla [...] z [...] września 2009 r. L. Dz. [...], i zaświadczenia Wydziału Finansowego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] kwietnia 1959 r. Okoliczność, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiła gospodarstwo rolne była niesporna również dla skarżących, co wynika z pism składanych w trakcie postępowania. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje także to, że nieruchomość, za którą skarżący dochodzą odszkodowania, objęta była działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. nr 50 poz. 279) i była wykorzystywana rolniczo. Ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie poczynione przez organy nie budzą także wątpliwości Sądu i znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w aktach sprawy. Spór w sprawie dotyczy natomiast tego, czy byli współwłaściciele nieruchomości warszawskiej zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania tą nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., gdyż to na tę okoliczność powołują się organy odmawiając ustalenia odszkodowania, z czym z kolei nie zgadzają się skarżący. Wyjaśnić zatem trzeba, że użyte w art. 215 ust. 1 u.g.n. pojęcie "faktyczne władanie" odnosi się do stanu faktycznego, a nie prawnego. Obejmuje ono zatem sytuacje, gdy poprzedni właściciel lub jego następca prawny mógł realnie korzystać z nieruchomości. Przy tym, nie chodzi w tym wypadku jedynie o efektywne z niej korzystanie, czyli czynienie użytku z gruntu, ale istnienie samej obiektywnej możliwości tego rodzaju korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku. Po analizie zebranej w sprawie dokumentacji Sąd podzielił ocenę organów, iż w odniesieniu do gruntu nieruchomości położonej w [...], wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], takiej realnej możliwości korzystania z gruntu byli współwłaściciele zostali pozbawieni przed wspomnianą datą. Jak bowiem wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, przedmiotowy teren objęty został zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z [...] listopada 1952 r., którym Prezydium Rady Narodowej w [...] wyraziło zgodę na lokalizację szczegółową ogródków działkowych na terenie położonym na [...], na zachód od ulicy [...]. Zgodnie z adnotacją umieszczoną na szkicu stanowiącym załącznik do ww. decyzji lokalizacyjnej cały teren był przeznaczony do realizacji w 1953 r. Ponadto pismem z [...] listopada 1953 r. [...] Rada Związków Zawodowych przekazała teren położony przy ul. [...] Radzie Zakładowej przy Związkach Zawodowych Kolejarzy na przyzakładowy ogród działkowy, ponadto z pisma Polskiego Związku Działkowców z [...] listopada 2007 r. wynika , że przedmiotowy teren stanowi część Pracowniczego Ogrodu Działkowego "[...]", a przydział działek nastąpił na przełomie 1953/1954 r. Co więcej, na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2019 r. uczestnik postępowania T. S. oświadczył, że na przedmiotowym terenie w 1958r. " kolejarze grzebali na tym polu". Sposób wywodzenia wniosków, które legły u podstaw rozstrzygnięcia jest zatem logiczny i został przedstawiony w czytelny sposób w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, których uzasadnienie obrazuje zarówno przebieg postępowania, jak i przyjętą argumentację. Podkreślić przy tym należy, że ocena materiału dowodowego została zastrzeżona organom w ramach swobodnej oceny dowodów uwzględniającej ocenę faktów mających znaczenie prawne, zasady logiki, doświadczenia życiowego, reguł logicznego wnioskowania. Organy obu instancji sprostały tym wymogom. Tym samym nie mogły odnieść zarzuty skarżących, które sprowadzają się do negowania stanowiska organu. Należy zauważyć, że przedmiotowa sprawa jest wielowątkowa, bardzo złożona pod względem prawnym i faktycznym. Na powyższą złożoność składają się przede wszystkim następujące elementy: brak urządzonej hipoteki dla nieruchomości oznaczonej jako " Osada Nr [...]", wielokrotne zmiany własnościowe przedmiotowej nieruchomości, objęcie części niniejszej nieruchomości wywłaszczeniem na rzecz wielu podmiotów (przed wybuchem II wojny światowej, a następnie w latach 50 i 60 ubiegłego wieku), wydanie wielu decyzji odszkodowawczych dotyczących przedmiotowej nieruchomości. W tej sytuacji organ musiał odnieść się do obowiązujących przepisów i zachowanych dokumentów dotyczących przedmiotowej nieruchomości, Natomiast skarżący kwestionują stanowisko organu opierając się na własnych spostrzeżeniach i doświadczeniach. Zdaniem sądu pamięć ludzka ( zwłaszcza po ponad 60 latach) jest bardzo niepewnym i zawodnym instrumentem rejestrowania danych dotyczących zdarzeń, które miały miejsce w przeszłości. Często na opis zdarzenia wpływ mają różne okoliczności, takie jak np. emocjonalny stosunek do sprawy. Zapamiętywane i przedstawiane zdarzenia i fakty nie są z tego względu wierną kopią rzeczywistości. Z tych powodów ocena dowodów, wbrew twierdzeniom skarżących, została dokonana w sposób obiektywny, czyli zgodny z zasadami ogólnymi postępowania. Odnosząc się do zarzutów skargi oraz podniesionych na rozprawie należy podnieść: stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości wynikający z ortofotomap sporządzonych w latach 70 ubiegłego wieku, w latach 90 ubiegłego wieku oraz w 2015 r. nie może zakwestionować stanowiska organu, bo wydruki te z lat 70 są bardzo nieczytelne, trudno określić co obrazują, ponadto odnoszą się do okresu, który nie ma znaczenia w sprawie; decyzja Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] lutego 1972 r. wznowiła jedynie postępowanie na żądanie S. R. w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] bez nr – tabela likwidacyjna wsi [...] nr [...] działka [...], zakończone decyzją ostateczną Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] marca 1971 r. Nie można zatem mówić, że decyzja z 1972 r. ma istotne znaczenie w sprawie, ponieważ "przesądzała" o prawie do odszkodowania za przedmiotową nieruchomość; umowa dzierżawy zawarta w 1960 r. przez A. O. nie może doprowadzić do zakwestionowania stanowiska organu co do daty utraty faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością, gdyż z umowy tej nie wynika, jaki konkretnie teren był jej przedmiotem, a należy zauważyć, że działka nr [...] miała obszar o pow. 36 870 m2. Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności - z mocy art. 151 ppsa Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 10