I SA/Wa 858/22
WyrokWSA w Warszawie2022-06-22
Skład orzekający: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli wysokość renty jest niższa od świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosowanie wykładni językowej tego przepisu, która prowadzi do całkowitego pozbawienia świadczenia pielęgnacyjnego osoby pobierającej rentę o niższej wysokości, narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. Sąd orzekł, że świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać w całości, a osoba uprawniona powinna mieć możliwość wyboru świadczenia korzystniejszego, np. poprzez zawieszenie prawa do renty.Stan faktyczny
D. M. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką, jednocześnie pobierając rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie pobierającej rentę. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię tego przepisu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie i zasądził od Kolegium na rzecz D. M. kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz D. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z 16 lutego 2022 r., nr KOC/404/Sr/22, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 28 grudnia 2021 r., nr 004015/SP/2021, o odmowie przyznania D. M. świadczenia pielęgnacyjnego.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym;
Wnioskiem z 2 lipca 2021 r. D. M. wystąpiła o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.
Decyzją z 28 grudnia 2021 r. Prezydent m. st. Warszawy odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując na niespełnienie przez wnioskodawczynię przesłanek ustawowych do jego przyznania wynikających z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych..
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła D. M. .
Decyzją z 16 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 28 grudnia 2021 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kolegium podniosło, że zgodnie z ustaleniami organu pierwszej instancji, wnioskodawczyni pobiera świadczenie rentowe w wysokości 1088,12 zł w okresie od 10 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. z powodu częściowej niezdolności do pracy, a także opiekuje się niepełnosprawną matką, która legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS nr [...] z 23 maja 2019 r. wskazującym na trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji. Ponadto, rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, a z synami nie utrzymuje ona kontaktu. Kolegium wskazało również, że podczas przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że matka wnioskodawczyni mieszka sama, a córka sprawuje opiekę jedynie przez kilka godzin dziennie, a w pozostałym zakresie monitoruje stan matki poprzez system monitoringu zainstalowany w jej mieszkaniu. Ponadto, organ pierwszej instancji zauważył, że niepełnosprawność matki wnioskodawczyni powstała w wieku dorosłym.
Kolegium uznało, powołując się na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, że w niniejszej sprawie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, ponieważ wnioskodawczyni pobiera rentę. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy przywołał uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., I OSK 1334/20, gdzie wskazano, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie posiadającej ustalone prawo do emerytury. Świadczy o tym nie tylko wynik wykładni językowej, ale również rezultaty wykładni funkcjonalnej i celowościowej. Świadczenie pielęgnacyjne jest skierowane do tej grupy osób, która jest aktywna zawodowo i pozostaje w tak zwanym wieku przedemerytalnym (wypracowywującym jeszcze swoje świadczenie emerytalne). Okoliczności zatem, dla których osoba będąca już na emeryturze nie podejmuje dodatkowego zatrudnienia (czy ze względów zdrowotnych, czy z racji wieku lub ze względu na konieczność opieki nad innym członkiem rodziny) są z punktu widzenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych obojętne. Treść tego przepisu, a zwłaszcza przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, przemawiają za tym, że ustawodawca świadomie z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego wykluczył te osoby, które mają już ustalone prawo do emerytury. Z zatrudnienia bowiem zrezygnować mogą (odpowiednio go nie podejmować) tylko osoby aktywne zawodowo (w wieku przedemerytalnym), dla których praca, a nie emerytura, jest głównym źródłem utrzymania. Osoby mające ustalone prawo do emerytury "zrezygnowały" z zatrudnienia lub odpowiednio go nie podejmują nie ze względu na opiekę nad inną osobą, lecz z uwagi na nabycie prawa do emerytury, które to prawo jest dużo silniejsze (pewniejsze i stabilniejsze) od prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność, że świadczenie emerytalne pewnej grupy osób, mającej ustalone prawo do emerytury, jest kwotowo niższe od świadczenia pielęgnacyjnego nie uprawnia do stosowania takich zabiegów interpretacyjnych w odniesieniu do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy które przeczą jego treści. Kolegium wskazało, że powyższe stanowisko znalazło również potwierdzenie w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2021 r., I OSK 2918/20 i 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20
W ocenie Kolegium, pomimo, że powyższe wyroki zapadły na tle innego stanu faktycznego, tj. osób, które pobierają emeryturę, to znajdą zastosowanie w niniejszej sprawie. Zarówno renta jak i emerytura są bowiem świadczeniami wymienionymi w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Brak jest zatem podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy wnioskodawczyni pobiera rentę.
Organ dodał, że stanowisko zajęte przez Prezydenta w zakresie różnicowania sytuacji osób, których niepełnosprawność powstała w wieku dorosłym z osobami, których niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18 roku życia czyni bezcelowym uchylanie zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wobec tego zagadnienie to może rozstrzygnąć jedynie orzeczenie sądu administracyjnego wydane w niniejszej sprawie, które będzie wiążące dla organów orzekających w sprawie (art. 153 p.p.s.a).
Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła D. M. zarzucając tej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez opiekuna renty stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Powołując się na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta m. st. Warszawy i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organy poprzestały na literalnym brzmieniu art. 17 ust 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjęły, że skoro skarżąca ma ustalone prawo do renty, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne. Zdaniem skarżącej, choć poprzestanie na wykładni językowej normy zawartej w dyspozycji powołanego przepisu może prowadzić do takiego wniosku, to jednak zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz wykładni funkcjonalnej i celowościowej prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo renty, gdy uprawniony przy zbiegu uprawnień do tych świadczeń nie złoży oświadczenia o rezygnacji z prawa do renty. Skarżąca podniosła, że w orzecznictwie i piśmiennictwie zgodnie wskazuje się na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej wynikami wykładni systemowej i funkcjonalnej. Utrwalone jest stanowisko, że choć proces wykładni zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie może się do nich ograniczać. Bez względu na wynik tej wykładni, proces egzegezy tekstu prawnego powinien być kontynuowany. Zastosowanie bowiem dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej nawet w sytuacjach, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów (por. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09). Wykładnia językowa ogranicza się bowiem tylko do interpretacji tekstu prawnego zgodnie z prawidłami i znaczeniem języka etnicznego, w którym został on sporządzony. Zdaniem skarżącej, tekst prawa powinien być jednak tak interpretowany aby wynik interpretacji nie był sprzeczny z innymi obowiązującymi normami systemu prawa (wykładnia systemowa) oraz aby ustalenie znaczenia przepisu uwzględniało cel i rolę społeczną tego przepisu (wykładnia funkcjonalna).
Skarżąca przywołała następnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1546/19, zgodnie z którym zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne stałoby w sprzeczności z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), zasadami sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) oraz udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji).
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegała decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 28 grudnia 2021 r. o odmowie przyznania D. M. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką.
Jako przeszkodę do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia organ pierwszej instancji wskazał na okoliczność, że są inne niż skarżąca osoby, tj. synowie osoby wymagającej opieki (G. M. i K. M.), na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki. Ponadto, zdaniem Prezydenta, brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją skarżącej z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką oraz niemożnością podejmowania przez skarżącą dodatkowego zatrudnienia. Prezydent uznał również, że sprawowana przez skarżącą opieka nie jest opieką całodobową wykluczającą jakąkolwiek aktywność zawodową. Ponadto, podniósł, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w wieku dorosłym.
Powyższą decyzję Kolegium utrzymało w mocy wskazując jednak na inną przeszkodę do przyznania wnioskowanego świadczenia, niż podniesione w decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy, stosując wykładnię literalną art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U z 2020 r., poz. 111, ze zm., dalej zwanej "ustawą" lub "ustawą z 28 listopada 2003 r."), przyjął, że skarżąca nie spełnia ustawowych wymogów do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na matkę, bowiem ma ustalone prawo do renty, co wyklucza możliwość uzyskania ww. świadczenia.
Sąd powyższego stanowiska organu odwoławczego nie podziela.
W ocenie Sądu, zważywszy na rezultaty innych sposobów wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, a także stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny oraz sądy administracyjne w podobnych sprawach, uzasadnienie zaskarżonej decyzji, a co za tym idzie, zawarte w niej rozstrzygnięcie, nie zasługuje na aprobatę.
Świadczenie pielęgnacyjne, o przyznanie którego wniosła skarżąca, wynosi 1971 zł miesięcznie (kwota podana zgodnie z obwieszczeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 4 listopada 2020 r. w sprawie wysokości świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2021, M.P. z 2020 r., poz. 1031). Natomiast wysokość przysługującej skarżącej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, wynosi 1088,12 zł (decyzja ZUS z 26 lipca 2021 r., nr [...]). Zatem świadczenie rentowe jest znacznie niższe od wysokości ewentualnego świadczenia pielęgnacyjnego.
Skoro więc istnieje możliwość, że w konkretnym przypadku wysokość świadczenia pielęgnacyjnego może przewyższać świadczenie rentowe i jednocześnie wykluczać osobę spełniającą warunki do jego uzyskania w świetle przesłanek określonych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, to uznać należy, że przepis ten ma charakter dyskryminujący i prowadzi do nieuzasadnionego zróżnicowania osób dysponujących publicznym prawem podmiotowym do tego świadczenia.
Problem ten dostrzegł Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, stwierdził niekonstytucyjność art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, w zakresie w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wskazany przepis Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z art. 71 ust. 1, zdanie drugie, w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, biorąc powyższe pod uwagę, rezultat zastosowanej przez organ wykładni językowej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, który prowadzi wyraźnie do naruszenia zasady równości, a także, w odczuciu społecznym, niesprawiedliwy, skłania do szukania takiej interpretacji tego przepisu, która czyniłaby zadość takim wartościom jak równość czy sprawiedliwość. Zastosowanie dyrektyw wykładni systemowej oraz dyrektyw wykładni funkcjonalnej i celowościowej, a także prokonstytucyjnej, prowadzi do takiego rozumienia tego przepisu, że wyłącza on prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mającej ustalone prawo do renty nie w całości, ale do wysokości tej renty, tak jak to się czyni w stosunku do osób z ustalonym prawem do emerytury. W tym kierunku zmierza też aktualne orzecznictwo sądów administracyjnych, które Sąd w pełni aprobuje. I tak, z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 757/19, dostępny na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl) wynika, że "Za prawidłową uznać przyjdzie zatem tezę, że narusza zasadę równości taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220), która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do emerytury (renty) w wysokości niższej niż to świadczenie."
Zdaniem Sądu, uzasadnione byłoby również takie rozumienie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, że – mając na uwadze, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem przyznawanym opiekunowi osoby niepełnosprawnej – jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jak w niniejszej sprawie, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w całości, a nie wyłącznie w części odpowiadającej różnicy między wysokością tego świadczenia, a wysokością renty. Za niedopuszczalną uznać zatem trzeba taką interpretację art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, która prowadziłaby do całkowitego pozbawienia świadczenia pielęgnacyjnego strony, której przysługuje świadczenie w postaci renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jednakże w wysokości niższej niż świadczenie pielęgnacyjne. Prowadziłoby to bowiem do naruszenia konstytucyjnej zasady równości. Jej znaczenie wielokrotnie podkreślał Trybunał Konstytucyjny, wskazując że istotą tej zasady jest jednakowe traktowanie wszystkich adresatów norm prawnych charakteryzujących się daną cechą relewantną (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13). Trybunał Konstytucyjny podnosił również, że wszelkie odstępstwa od nakazu równego traktowania podmiotów podobnych muszą zawsze znajdować podstawę w odpowiednio przekonywujących argumentach (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt P 41/09, OTK-A 2011/3/25). Ponadto, odnośnie zróżnicowania poziomu świadczeń pielęgnacyjnych dla opiekunów osób niepełnosprawnych Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, OTK-A 2014/9/104, wskazał, że ustawodawca jest obowiązany precyzyjnie ustalić racjonalne przesłanki, od których uzależni zróżnicowany poziom świadczenia, przyjmując za punkt wyjścia jednakowe traktowanie takich opiekunów.
Sąd w składzie orzekającym nie znalazł takich przesłanek, które uzasadniałyby zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych polegających na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, w sytuacji, gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne.
Racją ma zatem skarżąca, że w sprawie należy dokonać prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy pozwalającej na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1) i sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust.1, zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Takiej interpretacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy powinien też dokonać organ odwoławczy w niniejszej sprawie.
Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej zasady konstytucyjne uznać należało, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera rentę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Wybór może zrealizować poprzez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do renty. Zawieszenie prawa do renty eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby pobierającej rentę, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy, musi być wykładana, jako wiążąca się nie z samym prawem do renty, lecz z jej realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. O możliwości wyboru świadczenia korzystniejszego, prawie do złożenia wniosku o zawieszenie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty organ - stosownie do art. 9 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy – obowiązany był pouczyć stronę, czego w niniejszej sprawie nie uczynił.
W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
Jednocześnie, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wobec błędnego przyjęcia przez Kolegium, że w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia w postaci pobierania przez skarżącą renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, organ odwoławczy nie zajął jakiegokolwiek stanowiska wobec innych przeszkód do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia wskazanych w decyzji organu pierwszej instancji. W ocenie organu pierwszej instancji w realiach niniejszej sprawy taką przeszkodą jest bowiem istnienie innych niż skarżąca osób, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec osoby wymagającej opieki, braku związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką i niemożnością podjęcia dodatkowego zatrudnienia, a także niesprawowanie przez skarżącą opieki całodobowej wykluczającej jakąkolwiek aktywność zawodową. Niezajęcie przez Kolegium w zaskarżonej decyzji stanowiska co do słuszności powyższych ustaleń i ocen dokonanych w niniejszej sprawie przez organ pierwszej instancji powoduje, że Sąd nie ma możliwości ustosunkowania się do stanowiska organu odwoławczego w tych kwestiach, ponieważ stanowiska tego nie zna. Sąd nie może przy tym dokonać za organ odwoławczy merytorycznej oceny i przedstawienia argumentacji w kwestii wystąpienia negatywnych przesłanek do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Stanowisko w tym zakresie należy bowiem do organu odwoławczego, a rzeczą Sądu jest zbadanie, czy ocena ta była prawidłowa. Z podanych wyżej przyczyn konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem przepisu prawa materialnego, to jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, a także przepisów postępowania, to jest art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329), orzekł jak w pkt 1 w sentencji. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ww. ustawy.
Prowadząc postępowanie ponownie organ odwoławczy wyjaśni i oceni, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, czy skarżąca spełnia wynikające z art. 17 ustawy przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W zależności od poczynionych ustaleń i ocen organ odwoławczy wyda decyzję, którą uzasadni zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło