I SA/Wa 87/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania W. K., decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. w miejscowości S., gm. [...], pow. [...], woj. [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Podaniem z dnia 1 grudnia 1992 r. W. K. wystąpiła do Urzędu Rejonowego w W. o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione na dawnych ziemiach polskich w związku z repatriacją w 1945 r. Pismem z dnia 27 listopada 2008 r. skierowanym do Wojewody [...] ponowiła swój wniosek. Pismem z dnia 10 września 2009 r. W. K. wystąpiła z wnioskiem o zawieszenie postępowania w związku z trwającym postępowaniem spadkowym, do czasu uzupełnienia akt sprawy. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2009 r. Wojewoda [...] zawiesił na wniosek strony postępowanie w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Organ pouczył stronę o treści przepisu art. 98 § 2 oraz art. 103 Kpa. Postanowienie zostało doręczone Stronie w dniu [...] października 2009 r. Na postanowienie [...] strona nie złożyła zażalenia. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2012 r. Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że w związku z tym, że strona w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróciła się o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uznał za wycofane i postępowanie umorzył. Od powyższej decyzji W. K. wniosła do Ministra Skarbu Państwa odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu strona wskazała, że postępowanie sądowe toczyło się w latach 2009 - 2012, a kłopoty ze zdrowiem nie pozwoliły jej na dokończenie załatwienia sprawy. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 98 § 1 Kpa zawieszenie postępowania może nastąpić na wniosek strony. Dla zawieszenia postępowania konieczne jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: a) wniosek o zawieszenie postępowania złożyła strona, na której żądanie wszczęto postępowanie, b) żądaniu zawieszenia postępowania nie sprzeciwiają się inne strony, c) zawieszenie postępowania nie zagraża interesowi społecznemu. Z treści przepisu wynika, że jeżeli zachodzą powyższe przesłanki organ jest zobowiązany zawiesić postępowanie i nie jest uprawniony do oceny, czy żądanie zawieszenia postępowania jest zasadne. Zgodnie z art. 98 § 2 Kpa, jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Pośredni charakter tego skutku związany jest z uzależnieniem jego wystąpienia od łącznego zaistnienia następujących warunków: 1) upłynął okres 3 lat od daty zawieszenia postępowania. Ze względu na brak w Kpa reguły obliczania terminu oznaczonego w latach, przyjmuje się wspólną zasadę dla terminu określonego w miesiącach i latach, uznając, że kończy się on z upływem dnia w ostatnim miesiącu, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. Moment początkowy biegu terminu 3-letniego wyznacza data zawieszenia postępowania (ściślej data doręczenia pełnomocnikowi strony postanowienia o zawieszeniu postępowania na żądanie strony), czyli w przedmiotowej sprawie [...] października 2009 r.; 2) żadna ze stron nie zwróciła się w tym okresie o podjęcie zawieszonego postępowania. Użyte w przepisie określenie ,,żadna ze stron" obejmuje również jedyną stronę postępowania administracyjnego. "Zwrócenie się", o którym tu mowa oznacza czynność strony polegającą na wniesieniu podania w rozumieniu art. 63 Kpa. Powinno ono zawierać żądanie podjęcia zawieszonego postępowania. W razie wątpliwości, co do woli strony, organ ma obowiązek wezwać stronę do sprecyzowania swojego żądania. Dla skuteczności zwrócenia się niezbędne jest dokonanie wskazanej czynności w terminie 3 lat. Termin ten ma charakter ustawowy i dotyczy czynności strony postępowania. Odnosząc powyższe rozważania do zgromadzonego materiału dowodowego Minister wskazał, że w niniejszej sprawie strona nie zwróciła się o podjęcie zawieszonego na jej wniosek postępowania w terminie wskazanym w art. 98 § 2 Kpa. Trzyletni termin na złożenie wniosku o podjęcie postępowania upłynął bowiem w dniu [..] października 2012 r. Nie ma również znaczenia, z jakiej przyczyny wnioskodawca nie wystąpił z wnioskiem o podjęcie zawieszonego na jego wniosek postępowania. Treść art. 98 § 2 Kpa w tym zakresie jest jasna i jego wykładnia nie budzi żadnych wątpliwości. Minister zauważył, że w okresie zawieszenia postępowania strona nie podejmowała żadnych czynności. Ani z akt sprawy, ani ze złożonego przez stronę odwołania nie wynikają żadne okoliczności, które wskazywałyby, że zwracała się ona do Wojewody o podjęcie zawieszonego postępowania. Reasumując organ odwoławczy podzielił pogląd zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r. umarzającej postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Od decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2012 r., nr [...] W. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podała, że zaskarżona decyzja jest głęboko krzywdząca. Podała, że dla obywatela są terminy, rygory, a urzędy nie muszą dotrzymywać terminów ani stosować obowiązujących norm. Jej zdaniem Państwo nie wywiązało się z własnych zobowiązań w 1992 r. Zmieniły się przepisy i warunki ubiegania się o rekompensatę. Sądy wymagają różnych dokumentów w sprawie o spadek po matce i ojcu. Skarżąca uważa, że nie można uznać za wycofaną sprawę, o którą obywatel starał się od 20 lata. Nic nie znaczą wieloletnie starania, czas, wydane pieniądze. Zdaniem skarżącej, nie można tak formalnie podchodzić do sprawy, zwłaszcza, że urząd załatwiający sprawę w 1992 r. nie wypełnił ciążących na nim obowiązków wobec skarżącej. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Poza sporem jest to, że Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2009 r. zawiesił na wniosek W. K. z dnia [...] września 2009 r. postępowanie w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Nie budzi też wątpliwości Sądu to, że organ w postanowieniu zawarł pouczenie o treści przepisu art. 98 § 2 Kpa i wskazał, że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Organ dochował zatem zasadzie informowania strony o okolicznościach mających wpływ na jej prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 Kpa). Postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu [...] października 2009 r. Na to postanowienie W. K. nie złożyła zażalenia. Trafnie zauważył Minister Skarbu Państwa, że skarżąca w okresie 3 lat od zawieszenia postępowania nie domagała się podjęcia postępowania zawieszonego na jej wniosek. Jak wynika z akt sprawy pierwszym podaniem jakie wystosowała do Wojewody [...] po zawieszeniu postępowania W. K. było odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2012 r., nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie. W tej sytuacji nie można zarzucić Wojewodzie [...] naruszenia prawa ponieważ organ, mając na uwadze skutki prawne przepisu art. 98 § 2 Kpa, prawidłowo zastosował przepis art. 105 § 1 Kpa. Z przepisu art. 98 § 2 Kpa wynika bowiem, że brak wniosku o podjęcie postępowania w terminie 3 lat od daty zawieszenia postępowania obliguje organ do uznania za wycofane żądania wszczęcia postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty, zawartego we wniosku z dnia 1 grudnia 1992 r. Zdaniem Sądu, w takim przypadku właściwą formą zakończenia postępowania jest umorzenie postępowania administracyjnego z powołaniem się na przepis art. 105 § 1 Kpa, co też Wojewoda [...] uczynił. Takie stanowisko Ministra Skarbu Państwa sądy administracyjne uważają za prawidłowe (por. wyroki wydane w sprawach o sygn. I SA/Wa 1795/10, I SA/Wa 2473/10, I SA/Wa 535/11, I OSK 1180/11, I SA/Wa 56/13). Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd nie kwestionuje twierdzenia skarżącej, że wniosek skarżącej z 1992 r. winien być załatwiony znacznie wcześniej. Jeżeli jednak W. K. uważała, że organ pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy winna złożyć stosowne środki zaskarżenia np. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie (art. 37 § 1 Kpa), a później skargę na bezczynność organu (art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Jak słusznie wskazał organ skutek w postaci uznania żądania wszczęcia postępowania za wycofane następuje niezależnie od tego z jakich przyczyn doszło do uchybienia terminu 3 lat z art. 98 § 2 Kpa. Wobec tego dla niniejszej sprawy nie miały znaczenia wskazywane w odwołaniu W. K. przyczyny w niedochowaniu terminu 3- letniego, motywowane kłopotami zdrowotnymi. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie problem tkwi gdzie indziej. W. K. motywowała swój wniosek o zawieszenie postępowania trwającym postępowaniem spadkowym. Jak wynika z akt sprawy chodziło o postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po ojcu A. K. Organ potraktował podanie skarżącej z dnia [...] września 2009 r. jako wniosek złożony w trybie art. 98 § 1 Kpa i zawiesił postępowanie na podstawie tego przepisu. Wobec tego, że skarżąca nie zakwestionowała postanowienia o zawieszeniu postępowania, w zakresie dotyczącym podstawy prawnej jego wydania, poprzez wniesienie zażalenia, doszło do tego, że Wojewoda [...] był związany skutkiem upływu terminu, który wynika z art. 98 § 2 Kpa, jaki wiąże się tylko z zawieszeniem postępowania na wniosek strony. Jak bowiem wynika z przepisów art. 110 w zw. z art. 126 Kpa organ administracji publicznej, który wydał postanowienie jest nim związany od chwili jego doręczenia. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu są decyzje organów pierwszej i drugiej instancji, kończące postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty poprzez umorzenie postępowania administracyjnego. W tym postępowaniu Sąd nie kontrolował prawidłowości zawieszenia postępowania o przyznanie prawa do rekompensaty, ponieważ skarżąca nie uruchomiła drogi odwoławczej od postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.