I SA/Wa 87/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2014 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...]) w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania H. P. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] orzekającą o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP przez B. C. W uzasadnieniu organ wskazał, że H. B. pismem z dnia 19 czerwca 2013 r. wniosła o potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP przez jej dziadka B. C. (zamiennie C.) . Organ, powołując treść art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa złożony do dnia 31 grudnia 2008 roku, uznał, że wniosek został złożony po dniu wskazanym w powołanym przepisie, co uzasadnia odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty. Organ wskazał również, że dziadek wnioskodawczyni B. C. na podstawie podania z dnia [...] listopada 1946 r. nabył prawo własności nieruchomości rolnej w miejscowości M. jako repatriant. Wynika to z aktu nadania z dnia [...] listopada 1947 r. nr [...] wydanego przez Powiatową Komisję Ziemską w P.. Aktem tym nadano na własność B. C. gospodarstwo nr [...] położone w miejscowości M. o pow. [...] ha. Zaś orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1961 r. o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia warunków nabycia gospodarstwa, zwolniła go od obowiązku uiszczenia ceny nabycia gospodarstwa . Orzeczenie z dnia [...] sierpnia 1961 r. zostało wydane na podstawie art. 12 dekretu Rady Państwa z dnia 18 kwietnia 1955 r o uwłaszczeniu i uregulowanie innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. (Dz.U.1959.14.78 -j.t.), który wskazywał, że repatriantów, którzy stosownie do umów międzynarodowych mają otrzymać nieruchomości w zamian za nieruchomości pozostawione poza granicami Państwa, zwalnia się - bez rozrachunku i oszacowania - od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nadanych im nieruchomości państwowych. Ponadto w uzasadnieniu wskazano, że B. C. zwolniony jest jako repatriant od obowiązku uiszczenia ceny nabycia gospodarstwa. W związku z tym organ uznał, że H. P. złożyła wniosek o rekompensatę po dniu 31 grudnia 2008 r. nie spełniając tym samym wymogu określonego wart. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Organ podniósł również, że skarżąca nie udowodniła następstwa prawnego po B. C. W końcowej części uzasadnienie podniesiono, iż nie jest kwestionowany przez organ fakt, że B. C. był osadnikiem wojskowym i w związku z tym posiadał pewne uprawnienia, jednak nieruchomość rolna w miejscowości M. została mu przyznana jako repatriantowi, a nie osadnikowi wojskowemu . Decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2013 r. stała się przedmiotem skargi H. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi szczegółowo przedstawiła historię swojej rodziny po przybyciu na teren Polski. Wskazała również, że nie zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym przez organy oby instancji, że jej dziadek otrzymał nieruchomość rolną położoną w M. jako repatriant. Jej zdaniem nieruchomość tę otrzymał jako osadnik wojskowy. Wynika to również z pism Burmistrza Miasta P. oraz z Wójta Gminy M.. W związku z tym do tej pory nie został rozpoznany jego wniosek z dnia [...] listopada 1946 r. o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione na [...], a zatem wniosek o przyznanie rekompensaty został złożony w terminie . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując dotychczasowe ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Oceniając zaskarżoną decyzję należy uznać, że skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji są zgodne z prawem. Roszczenie o realizację prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej podlega rygorom wynikającym w przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Dz. U. Nr 169, poz.1418 ze zm.) Powyższy akt został uchwalony w celu realnego, kompleksowego i możliwie ostatecznego uregulowania zasad oraz procedury dochodzenia roszczeń z tytułu mienia pozostawionego przez obywateli polskich poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Ustawodawca, tworząc te przepisy, dość precyzyjnie zakreślił zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy. Wprowadzony system zaspokojenia przyznanych uprawnień ustawodawca jednoznacznie powiązał z wymogiem stosownej aktywności i dyscypliny osób zainteresowanych. Potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje bowiem nie z urzędu, lecz wyłącznie z inicjatywy samych uprawnionych. Wynika to wprost z ustępów 1 i 2 art. 5 ustawy zabużańskiej, zgodnie z którymi osoba zamierzająca ubiegać się o rekompensatę (właściciel, współwłaściciel nieruchomości, ich spadkobierca lub wskazana osoba) musi złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do omawianego świadczenia i dopełnić tej czynności w określonych w ustawie ramach czasowych, to jest do dnia 31 grudnia 2008 r. Termin przewidziany w art. 5 ust.1 ma charakter terminu prawa materialnego o charakterze prekluzyjnym. Pogląd ten nie budzi zresztą żadnych kontrowersji w orzecznictwie sądów administracyjnych. Podziela go również Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie. Warunkiem koniecznym do pozytywnego rozpatrzenia żądania w sprawie rekompensaty jest złożenie stosownego wniosku do dnia 31 grudnia 2008 r. Zachowanie tego terminu stanowi zatem dodatkową przesłankę, od której ustawodawca uzależnił możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia. Skoro termin na składanie powyższych wniosków ma charakter materialny, to oczywistym jest, że nie można go przywracać ani usprawiedliwiać skutków jego upływu, a tym samym okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu, nie mogą mieć znaczenia prawnego. Po upływie zakreślonego przez ustawodawcę terminu uprawnienia do skutecznego domagania się rekompensaty wygasają. Terminem prawa materialnego jest bowiem okres, w którym ma nastąpić całkowite ukształtowanie praw i obowiązków jednostki w ramach określonego stosunku materialnego. Powyższe stanowisko wynika nie tylko z wykładni gramatycznej art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej, ale znajduje także potwierdzenie w wykładni systemowej oraz wykładni funkcjonalnej. W niniejszej sprawie H. P.a (według jej twierdzeń spadkobierczyni po B. C.) nie wystąpiła z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty przed dniem 31 grudnia 2008 r. W związku z tym - zdaniem Ministra Skarbu Państwa - odmowa potwierdzenia prawa do rekompensaty była zasadna. Takie stanowisko należy uznać za uzasadnione w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Nie można uznać za uzasadnione stanowisko prezentowane przez skarżącą w skardze, a także w trakcie całego postepowania, że taki wniosek został złożony przez B. C. w dniu 19 listopada 1946 r. i z tego względu termin określony w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. nie ma w stosunku do niej zastosowania. W aktach znajduje się wniosek o B. C. o przyznanie prawa własności nieruchomości ziemskiej (rolnej) na Ziemiach Odzyskanych. Aktem nadania nr [...] z dnia [...] listopada 1947 r. Państwowa Komisja Osadnictwa Rolnego w M. nadała B. C. gospodarstwo rolne położone w M. gm. M. W wykonaniu tego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w P. orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1961 r. postanowiło zwolnić B. C. od obowiązku ceny nabycia gospodarstwa położonego w M. ([...]) nadanego na własność aktem nadania z dnia [...] listopada 1947 r. Powyższe orzeczenie zostało wydane na podstawie następujących aktów prawnych: dekretu Rady Ministrów z dnia 6 września 1946 r. o przekazywaniu przez Państwo mienia nierolniczego na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz.U.1946.71.389 ze zm.), dekretu Rady Ministrów z dnia 6 września 1951 r. o ochronie i uregulowanie własności osadniczych gospodarstw chłopskich na obszarze Ziem Odzyskanych (Dz.U.1951.46.340 ze zm.) oraz dekretu Rady Państwa z dnia 18 kwietnia 1955 r o uwłaszczeniu i uregulowanie innych spraw, związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz.U.1959.14.78 -j.t.). Właśnie art. 12 ust. 1 ww. dekretu z dnia 18 kwietnia 1955 r. (wskazany w podstawie orzeczenia z dnia 12 sierpnia 1961 r.) wskazywał, że repatriantów, którzy stosownie do umów międzynarodowych mają otrzymać nieruchomości w zamian za nieruchomości pozostawione poza granicami Państwa, zwalnia się - bez rozrachunku i oszacowania - od obowiązku uiszczenia ceny nabycia nadanych im nieruchomości państwowych. Te okoliczności wskazują, że wniosek B. C. z dnia [...] listopada 1946 r. został przez organ rozpoznany, co znalazło odzwierciedlenie ww. wymienionych orzeczeniach. Tym samym nie można uznać, że podstawą do prowadzenia postępowania o przyznanie rekompensaty na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. może być właśnie ten wniosek z dnia 19 listopada 1946 r. Nie przy tym znaczenia, że w dniu 6 kwietnia 1948 r. B. C. złożył wniosek o przepisanie jego gospodarstwa na działkę wojskową przysługująca zdemobilizowanym, na co otrzymał informację z dnia 30 marca 1949 r. ze Starostwa Powiatowego w M. o przychylnym załatwieniu jego podania. Istotą przedmiotowego postępowania nie jest bowiem ocena prawna rozstrzygnięć podejmowanych przez organy w przedmiocie wniosków składanych przez B. C., lecz ustalenie czy został złożony (przez wnioskodawcę lub jego poprzednika prawnego), w terminie zakreślonym przez ustawodawcę wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty. A tak postawione pytanie należy odpowiedzieć negatywnie, ponieważ wniosek B. C. z dnia [...] listopada 1946 r. został przez organy zostały przez organy rozpoznany. Dodatkowo należy wskazać , że orzeczeniu z dnia [...] sierpnia 1961 r. wskazano , że B. C. jako repatriant został zwolniony od uiszczenia ceny nabycia nadanych mu nieruchomości państwowych. Następny zaś wniosek dotyczący rekompensaty został złożony przez skarżącą H. P. w dniu 19 czerwca 2013 r. czyli po dniu 31 grudnia 2008 r. wskazanego w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2013 r. I OSK 2072/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał "stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Termin ten, jak istotnie wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że niezłożenie wniosku do dnia 31 stycznia 2008 r. powoduje wygaśnięcie prawa do rekompensaty. W konsekwencji, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy, w przypadku niespełnienia wymogu wniesienia wniosku we wskazanym terminie wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty" Ponieważ przyczyną wydania przez organy obu instancji decyzji odmownej jest nie złożenia wniosku o przyznanie rekompensaty w zakreślonym przez ustawodawcę terminie , nie ma znaczenia w sprawie brak wykazania przez skarżącą następstwa prawnego po B. C. Reasumując Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że wniosek skarżącej został złożony po terminie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.