I SA/Wa 882/15

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca A. S. wnioskiem z [...] listopada 2015 r. wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku. W tym samym dniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem oddalił skargę złożoną przez skarżącą na wskazany wyżej akt. We wniosku o przyznanie prawa pomocy, powołując się na swoją trudną sytuacje finansową, skarżąca wyjaśniła, że środki utrzymania czerpie z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] zł oraz z dochodów z najmu ([...] zł). Spłaca kredyt hipoteczny (rata – [...] zł), ponosi równolegle wydatki eksploatacyjne za mieszkanie ([...] zł). Określiła, że ciąży na niej obowiązek ponoszenia kosztów uiszczenia podatku skarbowego od dochodów z najmu ([...] zł/rocznie), podatku od nieruchomości ([...] zł/rocznie), a także opłaty rocznej (po aktualizacji [...] zł/rocznie). Do swojego majątku skarżąca zaliczyła budynek mieszkalny jednorodzinny o pow. [...] m² (wartość ok. [...] zł), a także mieszkanie (wartość ok. [...] zł). Skarżąca podniosła, że ze swojej pensji wspomagała dodatkowo syna, który dopiero ostatnio (listopad 2015 r.) znalazł pracę i uzyskuje własne stałe dochody. Na postawie zarządzenia z dnia 17 listopada 2015 r. skarżąca została wezwana w związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające do oceny jej aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a., w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem niewykazania przesłanek przyznania prawa pomocy, poprzez przedstawienie wskazanych szczegółowo w zarządzeniu dokumentów źródłowych i złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących posiadanego majątku i uzyskiwanych dochodów. Ww. wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącej w dniu [...] listopada 2015 r. (k. 31 akt), jednakże do daty rozpoznawania wniosku skarżąca nie odpowiedziała na skierowane do niej wezwanie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy, stanowiąc wyjątek od zasady odpłatności postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.), służy realizacji dostępu do sądu osób, które ze względu na wyjątkowo ciężką sytuację materialną i rodzinną nie są w stanie ponieść kosztów postępowania, a często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2015 r. sygn. I OZ 1656/15). W rozstrzyganej sprawie żądanie skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych uzasadnione brakiem możliwości partycypowania w kosztach sądowych nie pozwalało potwierdzić wyrażonego we wniosku zapatrywania odnośnie do nieposiadania przez stronę wystarczających środków finansowych, stąd na podstawie art. 255 p.p.s.a. zachodziła podstawa do wezwania skarżącej do uzupełnienia wniosku poprzez przedstawienie dodatkowych wyjaśnień i przedłożenie dokumentów źródłowych odnoszących się do jej sytuacji materialnej. Skarżąca odstąpiła od zastosowania się do skierowanego do niej wezwania w sposób w zarządzeniu z dnia 17 listopada 2015 r. wskazany, nie przedstawiła jednocześnie przyczyn swojego zaniechania, co powoduje, że ciężar niewykazania wystąpienia w sprawie przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., obciąża wnioskodawczynię, prowadząc do oddalenia jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Okoliczności, które stanowiły przedmiot wezwania w związku z tym, że odnosiły się do rzeczywistego poziomu dochodów skarżącej, wysokości posiadanych oszczędności, jak też ponoszonych stałych wydatków, uznać należy za zasadniczy element stanu faktycznego sprawy, który – pozostając nie wyjaśniony – nie pozwalał sformułować wiążącej oceny odnośnie do możliwości ponoszenia przez stronę kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu zmierzającym do kontroli postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości zapatrywanie, zgodnie z którym jedynie rzetelne wywiązanie się przez zainteresowany podmiot z przedstawienia pełnej informacji o swojej sytuacji materialnej może być podstawą formułowanej przez organ sądowy wypowiedzi o możliwości partycypowania przez wnioskodawcę w kosztach postępowania (por. postanowienie NSA z 14 stycznia 2015 r. sygn. I OZ 1216/14; postanowienie NSA z 4 lipca 2014 r. sygn. I OZ 530/14). W tych okolicznościach, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.