I SA/Wa 888/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego E. J. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] uchyliło własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] i stwierdziło, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w Mieście W. z dnia [...] czerwca 1959 r., nr [...], w odniesieniu do lokali mieszkalnych o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] w budynku położonym przy ul. S. w W. wydane zostało z naruszeniem prawa, jednakże z powodu wywołania przez nie nieodwracalnych skutków prawnych odmówiło stwierdzenia jego nieważności w tej części, natomiast co do pozostałej części stwierdziło nieważność powyższego orzeczenia z powodu rażącego naruszenia prawa. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Prezydium Rady Narodowej w Mieście W. orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1959 r. odmówiło S. i C. małż. J. przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. S. E.J. wnioskiem z dnia [...] maja 2009 r. wystąpił o stwierdzenie nieważności powyższego orzeczenia administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. stwierdziło nieważność orzeczenia z dnia [...] czerwca 1959 r. jako wydanego z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), powoływany dalej jako "dekret". Organ wskazał, że w uzasadnieniu kwestionowanego orzeczenia podano, iż przedmiotowa nieruchomość przeznaczona została pod budownictwo mieszkaniowe wielokondygnacyjne. Z kolei z ustaleń Kolegium wynika, iż dla ww. gruntu obowiązywał Ogólny Plan Zabudowania Miasta W. zatwierdzony przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu [...] sierpnia 1931 r., który stanowił, iż nieruchomość w dacie orzekania przez Prezydium znajdowała się w obszarze przeznaczonym pod zabudowę wielorodzinną. Natomiast w planie uchwalonym przez Prezydium Rządu PRL z dnia [...] lipca 1956 r. teren ten przeznaczono pod zabudowę skupioną. Organ wskazał ponadto, że w sprawie nie zaszły nieodwracalne skutki prawne, bowiem nieruchomość, oddana została w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", co z kolei poprzedzone zostało wydaniem decyzji administracyjnej o sprzedaży na własność czasową działki przy ul. S. Na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. uchyliło decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r. i orzekło, że orzeczenie administracyjne z dnia [...] czerwca 1959 r., w odniesieniu do lokali mieszkalnych o numerach [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] w budynku położonym przy ul. S. w W. wydane zostało z naruszeniem prawa, jednakże z powodu wywołania przez nie nieodwracalnych skutków prawnych odmówiło stwierdzenia jego nieważności w tej części, natomiast co do pozostałej części stwierdziło nieważność powyższego orzeczenia. W uzasadnieniu wskazało, że bezspornym jest, iż kwestionowane orzeczenie rażąco narusza przepis art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Dokonując jednak oceny ww. orzeczenia z uwzględnieniem znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji, organ stwierdził, że jest ono wadliwe w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności w części, która nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, czyli nie odnoszącej się do 7 lokali znajdujących się w budynku posadowionym na przedmiotowym gruncie, a sprzedanych osobom trzecim. Jak bowiem ustalono nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]", jednak w okresie od dnia [...] listopada 2009 r. do dnia [...] kwietnia 2010 r. ustanowiono aktami notarialnymi odrębną własność siedmiu lokali mieszkalnych wraz z oddaniem w użytkowanie wieczyste ułamkowej części gruntu. Tym samym co do części gruntu związanego z tymi lokalami kwestionowana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł E. J. wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej pkt 2, w którym stwierdzono że orzeczenie dekretowe w odniesieniu do 7 lokali mieszkalnych wywołało nieodwracalne skutki prawne i zarzucając jej naruszenie: - art. 156 § 2 kpa poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy sprzedaż wskazanych w decyzji lokali mieszkalnych nie jest bezpośrednio skutkiem kwestionowanego orzeczenia, w związku z czym nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia, że orzeczenie to wywołało, w związku ze sprzedażą przez Spółdzielnię wskazanych lokali, nieodwracalne skutki prawne; - art. 158 § 2 kpa poprzez wydanie decyzji stwierdzającej w odniesieniu do wskazanych lokali, że orzeczenie z dnia [...] czerwca 1959 r. wydane zostało z naruszeniem prawa, podczas gdy powinna zostać stwierdzona jego nieważność w całości; - art. 6 i 8 kpa poprzez stwierdzenie wydania orzeczenia z naruszeniem prawa, co w braku przesłanek warunkujących wydanie decyzji o takiej treści stanowi działanie bez podstawy prawnej, a także działanie będące zaprzeczeniem pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie bowiem z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się tą regułą Sąd uznał, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2011 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z akt sprawy wynika bowiem, że kwestionowana decyzja została skierowana do osoby nieżyjącej – K. P., który zmarł w dniu [...] grudnia 2010 r. W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33). Powyższe oznacza, że K. P. zmarły w dniu [...] grudnia 2010 r. nie mógł być stroną postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2011 r. Z chwilą śmierci strony postępowania w jego prawa i obowiązki powinni wstąpić jego następcy prawni. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ posiadał informację w tym zakresie. Wskazać ponadto należy, że w ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. naruszyło przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 Kpa. Naruszenie to polega na wydaniu zaskarżonej decyzji przez osobę, która brała udział w wydaniu decyzji, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt II OPS 2/09 "członek samorządowego kolegium odwoławczego, który brał udział w wydaniu decyzji zaskarżonej wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 2 i 78 Konstytucji RP w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., P 57/07". W tej sytuacji Sąd uznał, że wydanie zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu wcześniejszego rozstrzygnięcia, stanowi istotne naruszenie przepisu art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Tego rodzaju uchybienia wypełniają jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd, zgodnie z art. 119 pkt 1 P.p.s.a., do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.