I SA/Wa 89/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. Z. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2017 r., sygn. akt [...] 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w kwocie [...] złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta W. na rzecz T. Z. sumę pieniężną w kwocie [...] złotych; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz T. Z. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 12 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 301/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] (dalej jako "organ") do rozpoznania wniosku T. Z. (dalej jako "skarżący") o przyznanie odszkodowania za nieruchomość, położoną w [...] przy ul. [...] (obecnie [...]), ozn. hip. nr [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 123/18, wymierzono organowi grzywnę w kwocie 600 złotych za niewykonanie ww. wyroku. Kolejnym wyrokiem z 27 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1208/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w kwocie 1500 złotych oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Następnie wyrokiem z 26 września 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 564/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył organowi grzywnę w wysokości 3000 złotych, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie [...] złotych. Pismem z [...] października 2019 r. skarżący ponownie wezwał organ do wykonania wyroku z 12 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 301/17, a przy piśmie z [...] grudnia 2019 r. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z kolejną skargą na niewykonanie ww. wyroku, wnosząc jednocześnie o wymierzenie organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim, stwierdzenie, że bezczynność organu miała w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu sprawy już ponad dwa lata, pomimo wymierzenia grzywien z tytułu bezczynności organu w wykonaniu wyroku. Przemawia to za tym, że zaistniała bezczynność w wykonaniu wyroku ma charakter rażący, co uzasadnia również przyznanie skarżącemu od organu sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości, tj. połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że z uwagi na wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako "kpa") obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz bardzo dużą ilość wpływających do organu spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Ponadto organ wskazał, że na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony akta sprawy pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, co znacząco utrudnia jej rozpoznanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny ocenia zatem wydany akt zarówno pod względem jego zgodności z prawem materialnym, jak i zgodności z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności Sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej jako "ppsa"), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści powyższego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku o sygn. akt I SAB/Wa 301/17 wraz z aktami sprawy [...] września 2017 r., tym samym wyznaczony przez Sąd termin na rozpatrzenie sprawy upłynął [...] listopada 2017 r. Poza sporem pozostaje to, że w zakreślonym przez Sąd terminie organ sprawy nie rozstrzygnął, a zatem nie wykonał powołanego wyżej wyroku Sądu, jak również to, że przy piśmie z [...] października 2019 r. zatytułowanym "wezwanie do zaprzestania naruszenia prawa" skarżący po raz kolejny wezwał organ do wykonania ww. wyroku. Wobec powyższego, w niniejszej sprawie spełnione są obie ustawowe przesłanki o których mowa powyżej, a zatem skarga o wymierzenie grzywny jest zasadna. Stosownie natomiast do treści art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem sądu z 12 czerwca 2017 r., jak również okoliczność, że jest to już czwarta skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku Sąd uznał, że grzywna w wysokości 3000 złotych jest adekwatną sankcją dla organu. Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że po ostatnim wymierzeniu grzywny Prezydentowi [...] w wyroku z 26 września 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 564/19, akta sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku wróciły do organu [...] grudnia 2019 r., zaś już [...] grudnia 2019 r. wpłynęła do organu kolejna skarga na niewykonanie wyroku z 12 czerwca 2017 r., przez co organ nie był w stanie podjąć w tym okresie jakichkolwiek czynności. Wobec powyższego nie jest uzasadnione wymierzanie grzywny w wysokości wyższej niż wymierzona poprzednio. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że wymierzona grzywna ma przede wszystkim na celu zdyscyplinowanie organu, aby ten rozstrzygnął wniosek. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ppsa Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy wynika, że po otrzymaniu przez organ wyroku sądu z 26 września 2019 r. Prezydent podjął czynności w sprawie, zwracając się przy pismach z [...] i [...] stycznia 2020 r. do różnych instytucji o udzielenie informacji dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Nie zmienia to jednak faktu, że określony w wyroku z 12 czerwca 2017 r. termin na rozpatrzenie sprawy upłynął już ponad dwa lata temu, zaś pomimo trzech kolejnych wyroków wymierzających grzywny za jego niewykonanie, w tym jednego przyznającego dodatkowo sumę pieniężną, organ nadal nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy. Z uwagi na powyższe, bezczynność organu w wykonaniu przedmiotowego wyroku należało uznać za mającą charakter kwalifikowany. W odniesieniu do wniosku o przyznanie od organu sumy pieniężnej, Sąd uznał ten wniosek za zasadny i przyznał skarżącemu sumę pieniężną w wysokości 2000 zł. W ocenie Sądu, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tej sankcji wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja wystąpiła właśnie w niniejszej sprawie, w której organ, pomimo trzech kolejnych wyroków wymierzających grzywny, w tym jednego przyznającego dodatkowo sumę pieniężną, nadal nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem o ustalenie odszkodowania. Mając jednak na uwadze, że upłynęło jedynie sześć dni pomiędzy otrzymaniem przez organ poprzedniego wyroku wymierzającego grzywnę i przyznającego od organu sumę pieniężną, a wpłynięciem kolejnej skargi na niewykonanie wyroku, a ponadto zważywszy, że organ zareagował na wyrok z 26 września 2019 r. i podjął czynności wyjaśniające przy pismach z [...] i [...] stycznia 2020 r. Sąd uznał, że suma pieniężna w podanej wyżej wysokości, a nie wysokości wnioskowanej przez skarżącego, będzie sankcją adekwatną do opisanych wyżej okoliczności sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz art. 154 § 7 ppsa (pkt 3 wyroku) orzekł jak w sentencji. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego, na które składają się wpis sądowy i koszty działania pełnomocnika (pkt 4 sentencji), orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804, ze zm.). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa.