I SA/Wa 894/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Anna Falkiewicz - Kluj ( spr.) WSA Magdalena Durzyńska Protokolant referent stażysta Agnieszka Stefańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi S. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę. Decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], dalej "SKO", utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta [...] z [...] stycznia 2019 r. nr [...] o odmowie przyznania S.T., dalej "Skarżąca", prawa do świadczenia wychowawczego na syna E. T. Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący. Wnioskiem z [...] października 2018 r. S.T. wystąpiła o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na syna E. T. Pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. Prezydent [...], wezwał S.T. do uzupełnienia ww. wniosku i przedłożenia dokumentów potwierdzających ustalenie na rzecz dziecka od jego ojca świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd. W piśmie z dnia [...] grudnia 2018 r. S.T. oświadczyła, że: ojciec dziecka pochodzi z [...] i mimo kilku prób nie uzyskał możliwości pobytu na terenie Polski. Obecnie ojciec dziecka przebywa w [...] w obozie dla uchodźców, nie pracuje i nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia. W związku z tym brak jest możliwości uzyskania niezbędnych dokumentów. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] odmówił przyznania S. T. prawa do świadczenia wychowawczego na syna E. T. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła S.T. nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem i wskazując, że zgodnie z aktem urodzenia dziecka, ojciec jest nieznany. Organ II instancji wskazał, że warunki przyznania świadczenia wychowawczego reguluje ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy) i przysługuje do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (art. 4 ust. 3 ustawy). Świadczenie wychowawcze jest świadczeniem okresowym przyznawanym - po spełnieniu warunków ustawowych - w kwocie500 zł miesięcznie na dziecko na okres od dnia 1października do dnia 30 września roku następnego. Stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200,00 zł. Ponadto pierwsze dziecko oznacza jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18. roku życia (art. 2 pkt 14 ustawy). Stosownie do art. 8 ust. 2 ww. ustawy świadczenie wychowawcze na dane dziecko nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz tego dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że: 1) drugie z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone; 4) sąd zobowiązał jedno z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka; 5) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca nie posiada dokumentów potwierdzających ustalenie świadczenia alimentacyjnego na rzecz syna od jego ojca, gdyż nigdy nie występowała o takie świadczenie, a ponadto ojciec dziecka przebywa w obozie dla uchodźców. Wobec bezspornej okoliczności nieegzekwowania przez skarżącą alimentów i treści art. 8 ust. 2 ustawy, wnioskowane świadczenie wychowawcze stronie nie przysługuje. Rozumiejąc trudną i szczególną sytuację strony organ stwierdził, że ustawodawca nie pozostawił w sprawie możliwości uwzględnienia tych okoliczności. Możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia wychowawczego nie jest uzależniona od szczególnych okoliczności, za które można by uznać okoliczności opisane przez skarżącą. Dodatkowo odnosząc się do zarzutów skarżącej wskazano, że skarżąca wie kim jest ojciec dziecka, co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pisma z dnia [...] grudnia 2018 r. jak i uzasadnienia decyzji Szefa Urzędu do spraw Cudzoziemców z dnia [...] sierpnia 2015 r. udzielającej skarżącej ochrony uzupełniającej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła skarżąca nie zgadzając się z treścią decyzji. Argumentację przedstawiła w piśmie z [...] kwietnia 2019 r. Wskazała, że ojciec dziecka nie jest znany, co wynika ze zgłoszenia urodzenia dziecka sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego [...]- stan na dzień [...] stycznia 2015 r. Zatem w przedmiotowym stanie faktycznym ma zastosowanie art. 8 ust 2 pkt 2 ustawy i nie ma obowiązku przestawienia dowodu co do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzającego przez sąd. Wskazała, że na gruncie polskiej ustawy o aktach stanu cywilnego, gdy ojciec nie jest znany w rubryce "imię ojca" ustawodawca dopuścił możliwość zastosowania w tym względzie, swoistej fikcji prawnej i możliwości wpisania imienia wskazanego przez osobę zgłaszającą fakt urodzenia dziecka (najczęściej matkę małoletniego), co wynika z art. 61 ust. 2 tej ustawy. W przypadku braku tak dokonanego "wskazania", w akcie urodzenia zamieszcza się w rubryce "imię ojca", imię wybrane przez kierownika urzędu stanu cywilnego. W miejsce nazwiska ojca (a także jego nazwiska rodowego) wskazuje się natomiast nazwisko matki z chwili urodzenia dziecka, z odpowiednią adnotacją o tak dokonanym "podstawieniu" danych osobowych biologicznego ojca dziecka. Oznacza to zatem, iż ustawodawca przewidział dla matek samodzielnie rejestrujących w Urzędach Stanu Cywilnego fakt narodzenia swych dzieci, trojakiego rodzaju rozwiązania prawne. Matka ta może bowiem: - podać imię i nazwisko ojca biologicznego dziecka; - podać wybrane przez siebie imię ojca oraz dołączyć do niego swoje nazwisko; - nie podawać żadnych danych - wówczas to, urzędnik sam wybierze imię, którym uzupełni rubrykę "imię ojca". Podstawową konsekwencją nie ujawnienia ojca dziecka w treści aktu urodzenia wyżej wymienionego pozostaje to, iż wyłączna władza rodzicielska nad dzieckiem, aż do czasu osiągnięcia przez nie pełnoletności przypadać będzie matce dziecka. Negatywną konsekwencją prawną wynikającą z tak opisanego stanu rzeczy pozostawać będzie niemożność uzyskania na rzecz małoletniego alimentów od ojca dziecka, matka dziecka nie może także wnioskować o przyznanie zastępczego świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka, wypłacanego ze środków Funduszu Alimentacyjnego. Akt urodzenia dziecka został wydany przez władze Konfederacji [...], w którym nie wpisano żadnych danych w rubryce "Informacje dotyczące ojca dziecka", zatem nie znajduje podstawy prawnej żądanie organów I i II instancji do wykazania, że ubiegała się o alimenty od ojca syna, skoro wg zaistniałego w sprawie stanu prawnego, nie ma on ojca. Decyzję organów uznać należy zatem za wydaną bez podstawy prawnej i skrajnie wadliwą, a dodatkowo dyskryminującą matkę samotnie wychowującą niepełnosprawne dziecko. Ostatecznie skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi w całości i zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie i prawa do świadczenia wychowawczego na syna E. T. Z ostrożności procesowej, w razie nieuwzględnienia powyższego, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 P.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przedmiotem oceny organów było prawo do przyznania świadczenia wychowawczego na podstawie przepisów ustawy z 11 grudnia 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (D.U. 2018, poz. 2134), dalej "ustawa". Powodem odmowy przyznania tego świadczenia było ustalenie, że skarżąca nie posiada dokumentów potwierdzających ustalenie obowiązku alimentacyjnego ojca względem syna w sytuacji w której tego rodzaju świadczenie może być przyznane dopiero po wyczerpaniu możliwości dochodzenia świadczenia alimentacyjnego od drugiego rodzica dziecka. Zgodnie z art. 4 ust. 2 tej ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka i to zarówno obywatelom polskim jak i cudzoziemcom. Tym drugim, po spełnieniu przez nich m.in. warunków o jakich mowa w art. 1 pkt 2. Dalej zauważyć należy, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Z kolei stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Z art. 8 ust. 2 ustawy, w brzmieniu na datę wydawania zaskarżonej decyzji, wynika, że świadczenie wychowawcze przysługuje w przypadku osoby samotnie wychowującej dziecko, gdy nie zostało ustalone na rzecz tego dziecka od rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd chyba, że: -drugi z rodziców nie żyje; -ojciec dziecka jest nieznany; -powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone; -sąd zobowiązał jedno z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka; -dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, pozostaje pod opieką naprzemienną. Oznacza to, że przyznanie świadczenia wychowawczego osobie samotnie wychowującej dziecko dla wszystkich osób wymienionych w art. 1 ustawy i na takich samych zasadach, uzależnione jest generalnie od tego czy ustalony został obowiązek alimentacyjny drugiego z rodziców. Wyjątki określa art. 8 ust. 2 ustawy. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i oświadczeń matki dziecka, nie było prowadzone w stosunku do ojca dziecka postępowanie o ustalenie obowiązku alimentacyjnego. Wynika to z faktu, że pochodzi on z [...], przebywa w obozie dla uchodźców w [...], nie dostał prawa przyjazdu do Polski (oświadczenie skarżącej z 2018 grudnia 2018 r.). Istotnie w aktach sprawy znajduje się dokument w postaci zgłoszenia urodzenia dziecka z którego wynika, że osoba zgłaszająca podała że ojciec dziecka nie jest znany. Z tego skarżąca wywodzi, że nie ma do niej zastosowania art. 8 ust. 2 ustawy. Organy nie oceniły tego dowodu jednakże uchybienie to nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a.). Wynika to z tego, że sama skarżąca w piśmie z [...] grudnia 2018 r. jasno wskazała, że znany jest ojciec dziecka, jest [...], przebywa w obozie dla uchodźców i nie ma możliwości uzyskania od niego świadczenia alimentacyjnego. Świadczenie wychowawcze, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy stanowi finansową pomoc państwa służącą pokryciu części wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opiekę nad nim i zaspokajanie jego potrzeb życiowych. Reguły przyznawania tego świadczenia są takie same dla każdego. Sąd w tym składzie jest zdania, że w sytuacji w której matka dziecka nie ma żadnych wątpliwości co do pochodzenia dziecka od określonego ojca i wskazuje gdzie ten ojciec się znajduje, to tym samym jej oświadczenie podważa dowód w postaci dokumentu zgłoszenia dziecka z którego wynika, że ojciec jest nieznany. Nie sposób przyjąć w realiach tej sprawy, że matka dziecka najpierw nie wiedziała kto jest ojcem dziecka a następnie wiedzę tę pozyskała. Zwrócić przy tym należy uwagę na decyzję o udzieleniu Jej ochrony uzupełniającej z której także wynika pochodzenie dziecka od męża skarżącej. Przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci stanowić mają finansowe wsparcie dla rodziców. Państwo nie może jednak w całości zastępować rodziców w utrzymaniu dzieci gdyż to na rodzicach, zgodnie z art. 95 ustawy z 24 lutego 1964 r. kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U.2019.2086) spoczywa ciężar ich wychowania i utrzymania. Dlatego w sytuacji w której znany jest ojciec dziecka a więc osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny, powoływanie się przez matkę dziecka na okoliczności dotyczące zgłoszenia dziecka i dane tam podane stanowią próbę obejścia art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy. Sąd uznał, ten dokument za niewiarygodny jako pozostający w sprzeczności z konsekwentnymi twierdzeniami matki dziecka. Dlatego zasadnie organ odmówił przyznania świadczenia wychowawczego ponieważ skarżąca nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego ustalenie świadczenia alimentacyjnego od ojca a nie zachodzą wyjątki o jakich mowa w art. 8 ust. 2 pkt 1-5 ustawy. Z tych względów i na podstawie art. 151 ppsa sad orzekł jak w wyroku. ----------------------- 1