I SA/Wa 908/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, sędzia WSA Przemysław Żmich, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J. D., A. K., J. K., D. L., T. A., J. K., M. P., G. A., K. S. i R. A. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 424/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących - J. D., A. K., J. K., D. L., T. A., J. K., M. P., G. A., K. S. i R. A. sumę pieniężną w kwocie po [...] (dwa [...]) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz J. D., A. K., J. K., D. L., T. A., J. K., M. P., G. A., K. S. i R. A. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] marca 2021 r. [...] (dalej jako: skarżący), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 września 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 424/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] (dalej jako: organ/Prezydent) do rozpoznania wniosku [...] z [...] września 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" nr [...] z obrębu [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały organowi 13 stycznia 2016 r. W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku i wniesioną w tym przedmiocie skargą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 września 2019 r. I SA/Wa 1362/19 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wymiarze 7000 złotych, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Sąd przyznał od organu na rzecz każdego ze skarżących sumę pieniężną w kwocie po [...]. W związku z dalszym niepodejmowaniem rozstrzygnięcia w sprawie, skarżący pismem z [...] sierpnia 2020 r. wezwali ponownie Prezydenta [...] do wykonania prawomocnego wyroku z 23 września 2015 r., a następnie wnieśli wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej wymierzenia na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", wymierzenia organowi grzywny w wysokości 20.000 złotych; przyznania na rzecz skarżących od organu sumy pieniężnej w kwotach po 10.000 złotych; zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. W motywach skargi zwracali oni uwagę na bezskuteczność uprzednio wymierzonej sankcji, a także dwukrotnego stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, co wyraża się w tym, że mimo, iż w sprawie kwestie formalne zostały już ustalone, przede wszystkim następcy prawni byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem skarżących nic nie stało na przeszkodzie rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w trybie przepisów art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), to Prezydent nadal wstrzymuje się z wydaniem decyzji. W tym stanie rzeczy uznali, że przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy, pomoże zdyscyplinować organ do jej załatwienia. Odwoływali się przy tym do prezentowanych w orzecznictwie poglądów odnoszących się do znaczenia sumy pieniężnej oraz grzywny w dyscyplinowaniu organu, a także znaczenia stosowania tych środków dla strony dotkniętej opieszałością organu. Krańcowo zwracali uwagę, że niniejsza sprawa trwa już 73 lata (od 1948 r.), od ponad 5 lat organ nie wykonuje prawomocnego wyroku nakazującego mu rozpoznanie sprawy. Wskazali, że ponieśli uszczerbek w postaci długotrwałego rozpoznania przez organ sprawy. Podkreślili, że przyznanie stronie od organu wnioskowanej kwoty, która jest poniżej maksymalnych kwot przewidzianych prawem, niewątpliwie zrekompensowałaby skarżącym brak stabilizacji oraz wywołałaby w nich poczucie, że problem został dostrzeżony. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie oraz o nierozpoznawanie sprawy w trybie uproszczonym. Wskazał, że przedmiotowe postępowanie prowadzone jest w trybie art. 7 ww. dekretu z dnia 26 października 1945 r., a w jego toku, wbrew zarzutom skargi, podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Wskazał również, że do zakończenia postępowania konieczne było sporządzenie na zlecenie organu przez geodetę uprawnionego opinii geodezyjnej celem określenia przedmiotu postępowania. Podniósł, że wykonanie tego dokumentu uległo wydłużeniu z uwagi na utrudnienia wynikające z ograniczeń spowodowanych epidemią Covid-19, gdzie geodeci mieli ograniczony dostęp do Archiwum Sądu Rejonowego celem zbadania księgi hipotecznej nieruchomości. Podał, że analiza geodezyjna wpłynęła do organu dopiero 19 lutego 2021 r. Odnosząc się do wniosków zawartych w skardze w przedmiocie wymierzenia grzywny stwierdził, że został już ukarany wysokimi grzywnami w niniejszej sprawie jako efekt obficie składanych skarg, które spowodowały dodatkową dolegliwość. Podniósł, że wymierzenie kolejnej nie miałoby wpływu na szybkość postępowania i nie spełniłoby swojej funkcji ponieważ stosownie do art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) powoływanej dalej jako: "k.p.a.", zawiadomieniem z [...] kwietnia 2021 r. organ poinformował o zgromadzonym materiale dowodowym, dającym podstawę do wydania decyzji kończącej postępowanie. Podkreślił również, że brak jest podstaw do przyznania stronom sumy pieniężnej, gdyż brak jest uzasadnienia nawiązującego do krzywdy wywołanej przewlekłością postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Wniesiona ona została w trybie art. 154 p.p.s.a. Przepis ten w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może ponadto przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z 23 września 2015 r. I SAB/Wa 424/15 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku [...] z [...] września 1948 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" nr [...] z obrębu [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te natomiast wpłynęły do organu 13 stycznia 2016 r. Od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 p.p.s.a., rozpoczął zatem swój bieg wyznaczony wyrokiem termin w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczyny, winna być rozpoznana. W konsekwencji upłynął on 13 marca 2016 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania wyroku, jak też wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny (wyrokiem z 10 września 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1362/19), organ ów zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Oznacza to, że Prezydent pozostaje przy jego wykonywaniu w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a., jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taką jej ocenę uzasadnia to, że w uprzednio wydanym orzeczeniu zwłokę w wykonaniu wyroku w ten sposób prawomocnie już oceniono, a od tego czasu uległa ona jedynie zwiększeniu i obecnie wynosi ponad 5 lat . Stąd także zasadne jest wymierzeniem mu z tego tytułu grzywny, jak też przyznanie na rzecz skarżących sum pieniężnych, aczkolwiek w niższych kwotach niż tego oni oczekiwali. Orzekając o nich Sąd wziął bowiem pod uwagę, że choć w sposób opieszały to jednak organ podejmowała działania ukierunkowane na załatwienie sprawy. Po zwrocie akt z Sądu wraz z prawomocnym wyrokiem I SA/Wa 1362/19 (co miało miejsce 27 listopada 2019 r.) zlecił wykonanie niezbędnego w sprawie opracowania geodezyjnego, o czym informował pełnomocnika stron przy piśmie z [...] sierpnia 2020 r.). Podejmował także działania w celu pozyskania dodatkowej archiwum dokumentacji mającej znaczenie w sprawie - występując w dniu [...] października 2020 r. do Archiwum Państwowego w [...] oraz Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu [...]. Po pozyskaniu zaś ostatniego z niezbędnych dokumentów, a więc wspomnianego opracowania geodezyjnego (co miało miejsce 19 lutego 2021 r.), działając na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. powiadomił strony o zakończeniu postepowania i możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym (pismem z [...] kwietnia 2021 r.), co jest ostatnią z czynności procesowych poprzedzających wydanie decyzji. Mając zatem powyższe na względzie, jak też uwzględniając, że przy zwłoce w wykonaniu wyroku wynoszącej 3,5 roku Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 7000 zł i przyznał skarżącym sumy pieniężne w kwotach po [...], za adekwatną przy obecnej dalszej niespełna dwuletniej zwłoce (mającej miejsce po wyroku z 10 września 2019 r ,) uznał grzywnę w wymiarze 3000 złotych. Zwiększył jednocześnie dolegliwość finansową organu, poprzez nałożenie nań obowiązku wypłacenia skarżącym z tytułu zaistniał zwłoki sum pieniężnych w wysokości dwukrotnie wyżej od uprzednio ustalonej. Wynikające z zastosowanych środków łączne finansowe obciążenie organu wynosić będzie w tym przypadku 23.000 złotych i jest na tyle dotkliwe, że powinno skłonić go do wydania decyzji, bez konieczności podejmowania przez skarżących kolejnych przymuszających go do tego działań prawnych. Zwłaszcza, że jak już wspomniano sam poinformował strony o zebraniu całości materiału dowodowego niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a., orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).