I SA/Wa 935/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie : WSA Monika Nowicka (spr.) Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2007 r. sprawy ze skargi P. [...] S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia własności mienia z mocy prawa przez gminę 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, orzekając ponownie, po uchyleniu wyrokiem z dnia 30 października 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1080/06 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzji tego organu z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], utrzymała w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez gminę W. prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], w obrębie W., stanowiącej działki ewidencyjne o numerach [...] Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Wojewoda Dolnośląski - działając na zasadzie przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) - decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. stwierdził nabycie z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę W. z mocy prawa własności opisanej na wstępie nieruchomości zaznaczając, iż przedmiotowe mienie znajdowało się w tej dacie tylko we władaniu Przedsiębiorstwa Państwowego P., przedsiębiorstwo to natomiast nie dysponowało w stosunku do tego mienia tytułem prawnym w formie przewidzianej prawem. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej po raz kolejny, na skutek odwołania P. S.A., które stały na stanowisku, że sporna nieruchomość nie może podlegać skomunalizowaniu, gdyż nie należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, lecz jako zabudowana budynkami mieszkalnymi, należała przed dniem 5 grudnia 1990 r. do przedsiębiorstwa państwowego P., Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podniosła, iż dla skutecznego skomunalizowania konkretnego składnika mienia w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. wymagane jest stwierdzenie łącznego spełnienia warunków w nim wymienionych. Należało zatem w niniejszej sprawie uwzględnić stan faktyczny i prawny z dnia wejścia tego przepisu w życie. Mienie, które zamierzano skomunalizować winno było zatem stanowić wówczas własność Skarbu Państwa, należeć do jednej z jednostek w tym przepisie wymienionych i nie podlegać wyłączeniu z komunalizacji - na podstawie innych przepisów tej ustawy. Organ stwierdził, że stan własnościowy i faktyczny spornej nieruchomości w okresie bezpośrednio przed dniem 27 maja 1990 r. nie był kwestionowany a z adnotacji na wypisie z rejestru gruntów tej nieruchomości wnikało, iż nieruchomość składająca się z działek nr [...] istniała w dniu wejścia w życie cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., stanowiąc wtedy mienie ogólnonarodowe (państwowe) będące w użytkowaniu P.. Sporną natomiast kwestią w niniejszej sprawie była okoliczność "należenia" tej nieruchomości (w rozumieniu ustawy komunalizacyjnej - art. 5 ust. 1 pkt 1). Komisja zatem podniosła, że - zgodnie z art. 34 k.c. (w brzmieniu wówczas obowiązującym) oraz ustaloną w orzecznictwie komunalizacyjnym zasadą, mieniem należącym w tamtym czasie do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego były te prawa majątkowe Skarbu Państwa, które nie znajdowały się wówczas pod zarządem innych niż państwo, państwowych osób prawnych. W tamtym stanie prawnym grunty Skarbu Państwa, państwowe jednostki organizacyjne (w tym przedsiębiorstwa państwowe) uzyskiwały zarząd w trybie określonym art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22 poz. 99), czy wcześniej użytkowanie, na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32 póz. 159), które przeszło potem w zarząd, czy jeszcze wcześniej na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 27 poz. 197 ze zm.), oraz w trybie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 47 poz. 354.) Organ podkreślił, że z treści powołanych przepisów i orzecznictwa komunalizacyjnego wynikało zatem, iż zarząd nieruchomości był ustanawiany w drodze decyzji terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, albo - za zezwoleniem tego organu - na podstawie umowy o przekazanie nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowy cywilnoprawnej o nabycie danej nieruchomości. Z tego powodu uznano że zasadnym było przyjęcie przez Wojewodę Dolnośląskiego, iż prawa zarządu w okresie przed dniem 27 maja 1990 r. nie można było domniemywać, bądź wywodzić wyłącznie z faktycznego użytkowania, czy władania danym składnikiem. Komisja zaakcentowała, że to na odwołującej się, która wywodziła skutki prawne ze swojego odwołania, ciążył w pierwszym rzędzie obowiązek udokumentowanego wykazania tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości, czego - mimo dwukrotnego rozpatrywania jej odwołań - nie uczyniła. Podkreślono też, iż w sprawach komunalizacyjnych, w których skutek prawny nastąpił z dniem 27 maja 1990 r., nie można nadto stosować zasad dotyczących uwłaszczania mieniem przedsiębiorstw państwowych, co nastąpiło później bo z dniem 5 grudnia 1990 r. a do czego w swojej argumentacji zmierzała odwołująca. Wyjaśniono także, że przepis art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 80, poz. 720) nie miał zastosowania do mienia komunalizowanego z mocy prawa na rzecz gmin w trybie art. 5 ust. 1 i ust. 2 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r., co wynika wprost z punktu pierwszego sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r. sygn. akt. K 30/03 (Dz. U. z 2005 r. Nr 69 poz. 625). W rezultacie, ponieważ odwołująca nie przedłożyła w niniejszej sprawie dowodu uzyskania przed dniem 27 maja 1990 r. tytułu prawnego do nieruchomości składającej się z działek nr [...], będącej wówczas tylko w faktycznym władaniu przedsiębiorstwa państwowego P. oraz ponieważ mienie to odpowiadało wszystkim warunkom jego skomunalizowania z mocy prawa, stało się ono z dniem 27 maja 1990 r. mieniem komunalnym gminy W. - na mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Ponieważ - jak wspomniano wyżej - analogicznej treści decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 2006 r. została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie a Sąd ten w wyroku z dnia 30 października 2006 r. wskazał, że treść uzasadnienia poprzedniej decyzji organu odwoławczego pozostawała w sprzeczności z jej rozstrzygnięciem i nie odzwierciedlała racji decyzyjnej oraz nie wyjaśniała toku rozumowania organu, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, Komisja stwierdziła, że rozpoznając ponownie odwołanie uczestniczki postępowania, rozpoznała je z uwzględnieniem wskazań Sądu, ujętych w uzasadnieniu w/w wyroku. W związku z powyższym organ odwoławczy podniósł, że odwołująca się ma interes prawny do występowania w niniejszym postępowaniu komunalizacyjnym i tym samym przymiot strony, ponieważ domaga się uwłaszczenia spornym mieniem w odrębnie prowadzonym postępowaniu uwłaszczeniowym, a stroną postępowania administracyjnego dotyczącego nabycia nieruchomości jest również podmiot ubiegający się aktualnie o tę nieruchomość w innym postępowaniu, jak również podmiot, któremu w świetle obowiązującego prawa przysługuje do niej roszczenie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 1995 r. l SA 1868/94, ONSA 1996 r. nr 3 poz. 116). Ponadto wskazano, iż podejmując wcześniej rozstrzygnięcia z odwołania P. [...] SA (nie uwzględniające jej żądań majątkowych) oraz doręczając jej decyzje administracyjne, od których Spółce przysługiwały środki prawne i z których korzystała, organy administracji same nadały jej w ten sposób już wcześniej przymiot strony niniejszego postępowania, prowadzonego z jej czynnym udziałem. Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem kolejnej skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wniosły P. S.A. w W. Skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, polemizując z poglądem merytorycznym Komisji zarzuciła organowi naruszenie prawa materialnego tj. art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" Dz. U. Nr 26, poz. 138) a także art. 5 ust. 1 oraz art. 11 ust. 1 pkt 1 cytowanej wyżej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W odpowiedzi na skargę Komisja odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze, podtrzymała w całości swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę - pod względem zgodności z prawem - zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu, który przy tym nie jest związany treścią i zakresem zarzutów zawartych w skardze, sprowadza się do zbadania, czy organy administracji, w toku rozpoznawania sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że miało miejsce tego rodzaju naruszenie prawa, skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zgodnie z przepisem art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Odnosząc powyższą zasadę do przedmiotowej sprawy należy podnieść, że zaskarżona obecnie decyzja zarówno, co do ustaleń faktycznych, jak i ich oceny prawnej jest identyczna w swej treści z decyzją Komisji z dnia [...] kwietnia 2006 r., którą uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywoływanym wyżej wyrokiem z dnia 30 października 2006 r. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Sąd w cytowanym wyroku nie pozostawił dowolności organowi w ocenie, w jaki sposób należy potraktować odwołanie wniesione przez P. S.A. w W. a wyraził w nim wiążącą zarówno organ jak i Sąd orzekający w obecnym składzie, ocenę prawną. Sprowadzała się ona do stanowiska, że ponieważ Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa ustaliła, iż przedmiotowa nieruchomość nie pozostawała w zarządzie P. to okoliczność ta cyt. "(...) przemawia za brakiem interesu prawnego w postępowaniu komunalizacyjnym po stronie P. SA w rozumieniu art. 28 k.p.a. (...), co w konsekwencji winno skutkować umorzeniem postępowania odwoławczego. Tymczasem organ odwoławczy rozpoznał sprawę merytorycznie i utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W takim stanie faktycznym i prawnym stwierdzić należy, że treść uzasadnienia narusza art. 107 § 1 i 3 k.p.a." W tym kontekście dalsza wypowiedź Sądu zawarta w powołanym wyżej wyroku a sprowadzająca się do słów, że motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną oraz wyjaśniać tok rozumowania, nie oznaczała, iż (po raz kolejny orzekając) Komisja nie była związana wyżej przytoczoną ocena prawną Sądu a jedynie (obecnie orzekając) winna swój pogląd właściwie uzasadnić. Zaznaczyć wypada, że jeśli organ odwoławczy lub którakolwiek ze stron nie podzielały oceny prawnej zawartej w wyroku z dnia 30 października 2006 r. to miały możliwość zaskarżenia jego skargą kasacyjną. W sytuacji jednak, w której wyrok ten uprawomocnił się a stan prawny nie uległ zmianie oraz nie zmienił się także stan faktyczny, będący przedmiotem rozpoznania - jak zaznaczono wyżej - ocena prawna zawarta we wspomnianym wyroku stała się wiążąca i dla organów i dla Sądu. To oznacza, że wydanie decyzji niezgodnie z powyższą oceną a więc z naruszeniem art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, musi być uznane za naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadmienić też trzeba, że w tym stanie rzeczy skład Sądu orzekający obecnie nie mógł odnieść się do merytorycznych zarzutów zawartych w skardze. Z tych powodów Sąd - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.