I SA/Wa 937/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk WSA Bożena Marciniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2014 r. sprawy ze skargi C.B. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji oddala skargę. Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku C.B., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...]. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ust. 1, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Gminy J., decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę J. własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, gminną - ul. [...] w J., oznaczonej na mapie z projektem podziału [...] jako działka o numerze [...] o pow. [...] ha. C.B. w dniu 15 listopada 2013 r. złożył odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r., występując jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wniosek C.B. uzasadnił złym stanem zdrowia oraz długotrwałym leczeniem od 2010 r., a jako potwierdzenie niemożności złożenia odwołania w ustawowym terminie załączył zaświadczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2013 r., skierowanie na badania fizjoterapeutyczne z dnia [...] kwietnia 2013 r. i z dnia [...] maja 2013 r. wraz potwierdzeniem odbycia tych zabiegów (w dniu [...] sierpnia 2013 r.) oraz pismo z dnia [...] stycznia 2011 r. opisujące przebieg choroby i zastosowane zabiegi. Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ - powołując się na przepisy art. 58 § 1 i § 2 Kpa - wskazał, że pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu uzależnione jest od łącznego spełnienia czterech przesłanek: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w tym wypadku wniesienie odwołania); 4) strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Minister podał, że z załączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. wynika, że decyzja ta została odebrana przez C.B. w dniu 29 maja 2013 r., natomiast odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu nadano w Urzędzie Pocztowym J. w dniu 15 listopada 2013 r., co potwierdza data stempla pocztowego na kopercie. Mając na uwadze termin odebrania zaskarżonej decyzji Minister stwierdził, że zgodnie z art. 129 § 2 Kpa, termin złożenia odwołania upływał w dniu 12 czerwca 2013 r. Zdaniem organu, z powołanych wyżej dokumentów nadesłanych przez C.B. wynika, że wnioskodawca cierpi na chorobę [...] i leczy się z tego powodu zatem jego choroba ma charakter długotrwały. Z dokumentów tych nie wynika natomiast, by w terminie od dnia odebrania decyzji do dnia 12 czerwca 2013 r. przebywał w szpitalu, uczęszczał na zabiegi fizjoterapeutyczne lub nastąpiło gwałtowne pogorszenie jego stanu zdrowia, uniemożliwiające złożenie odwołania. Minister wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (zob. wyrok NSA z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt l OSK 1459/09). Skoro art. 58 § 1 Kpa jako konieczną przesłankę przywrócenia terminu określa brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to w ocenie organu należało uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt ll OSK 2267/11 podzielił utrwaloną wykładnię art. 58 § 1 Kpa, zgodnie z którą przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt ll OSK 1397/05). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przywrócenie terminu jest dopuszczalne jedynie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt ll OSK 1096/11). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Zdaniem Ministra, sam fakt występowania schorzeń - nawet ciężkich - u zainteresowanego przywróceniem terminu, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności, przemawia za stwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Nie wynika bowiem z niego automatycznie, że dana osoba znalazła się w sytuacji nagłej, musiała leżeć w łóżku i nie mogła posłużyć się pomocą innych osób (w szczególności domownika lub pełnomocnika). Fakt choroby nie jest równoznaczny z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez osobę trzecią (por. wyroki NSA: z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1087/05; z dnia 15 lipca 2009 r., sygn. akt ll OSK 1162/08; z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt ll OSK 2175/10; z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt ll GSK 278/11). Mechaniczne przyjmowanie, że każda cięższa choroba wywołuje obiektywną niemożliwość dokonania czynności procesowej i uzasadnia przywrócenie terminu, byłoby sprzeczne z doświadczeniem życiowym. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt ll OSK 2267/11 stwierdził, że aby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu należy w przekonujący sposób wykazać, że wskazana przez podmiot zainteresowany przywróceniem terminu przyczyna jego uchybienia istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 559/11). Niedokonanie czynności procesowej w czasie biegu terminu do jej dokonania, mimo obiektywnej możliwości takiego działania, stanowi bowiem co najmniej lekkie niedbalstwo, będące jedną z postaci winy - wyklucza więc dopuszczalność przywrócenia terminu przez organ administracji publicznej. Od postanowienia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] C.B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o uchylenie w całości decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w dniu 15 listopada 2013 r. złożył odwołanie, występując jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Powyższy Wniosek skarżący uzasadnił złym stanem zdrowia oraz długotrwałym leczeniem od 2010 r., a jako potwierdzenie niemożności złożenia odwołania w ustawowym terminie załączył również zaświadczenia lekarskie potwierdzające skierowanie na badanie fizjoterapeutyczne oraz potwierdzenie terminów odbywanych zabiegów, wraz z opisem przebiegu choroby. Skarżący podał, że w art. 58 § 1 i 2 Kpa przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej zachodzi wówczas, gdy strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Ustawowy termin do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] dnia [...] maja 2013 r. upłynął w dniu 12 czerwca 2013 r. Skarżący podał, że ze złożonych dokumentów wynika, że wnioskodawca cierpi na chorobę [...] i poddaje się z tego powodu leczeniu. W okresie od odebrania decyzji do 12 czerwca 2013 r., a także w późniejszym czasie, skarżący wielokrotnie odbywał wizyty lekarskie, poddawany był badaniom, oraz poddawano go różnego rodzaju zabiegom, co uniemożliwiło mu złożenie odwołania w terminie. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, czyli jak w niniejszej sprawie. Przywrócenie terminu dopuszczalne jest w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Skarżący wskazał, że ze względu na uciążliwą chorobę, nie miał przez znaczny czas możliwości dokonania czynności przewidzianej w przepisach Kpa, zatem wniosek o przywrócenie terminu jest w pełni uzasadniony. Skarżący uważając zaskarżone postanowienie za oczywiście bezzasadne wniósł o uwzględnienie odwołania od decyzji Wojewody [...] w trybie art. 132 Kpa. Skarżący podniósł, że w przypadku nieuwzględnienia przedmiotowego wniosku i utrzymania decyzji w mocy, wnosi na mocy art. 128 ustawy o gospodarce nieruchomościami o przyznanie odszkodowania za wywłaszczony fragment nieruchomości. Skarżący zarzucił również, że decyzja narusza prawo własności C.B. określone w art. 140 Kodeksu cywilnego. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Rację należało przyznać Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju, że w niniejszej sprawie C.B. nie uprawdopodobnił, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], czego wymaga przepis art. 58 § 1 Kpa, aby przywrócić termin na prośbę zainteresowanego. Z akt sprawy wynika, że skarżący odebrał przedmiotową decyzję 29 maja 2013 r., co potwierdza dowód doręczenia tej decyzji. Termin 14 dni na wniesienie przez C.B. odwołania, o którym mowa w art. 129 § 2 Kpa, upłynął zatem w dniu 12 czerwca 2013 r. Odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skarżący nadał za pośrednictwem poczty kilka miesięcy później, tj. w dniu 15 listopada 2013 r., co potwierdza data stempla pocztowego na kopercie. Nadesłane organowi kserokopie dokumentów medycznych i zaświadczenia lekarskiego nie mogły skutecznie uprawdopodobnić, że w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania, tj. między 30 maja 2013 r., a 12 czerwca 2013 r. stan zdrowia skarżącego był na tyle zły, że nie mógł on wnieść odwołania w terminie ustawowym osobiście bądź za pośrednictwem innej osoby. Daty widniejące na dokumentacji medycznej i zaświadczeniu lekarskim wskazują, że skarżący jest chory przewlekle, a jego dolegliwości dotyczą [...]. W związku z tym C.B. korzystał ze świadczeń zdrowotnych w samodzielnym publicznym zakładzie opieki zdrowotnej w dniu [...] stycznia 2011 r. (tomografia komputerowa [...]). Z kolei w dniu [...] kwietnia 2013 r. zgłosił się do lekarza neurologa z powodu choroby – dolegliwości bólowych, utrudniających funkcjonowanie (zaświadczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2013 r.). Następnie w dniach [...] maja 2013 r. i [...] września 2013 r. otrzymał skierowanie na zabiegi fizjoterapeutyczne. Rehabilitowany był w okresie od [...] sierpnia 2013 r. do [...] sierpnia 2013 r. Jednak skoro skarżący, mimo swoich przewlekłych dolegliwości, potrafił funkcjonować w swym środowisku – był w stanie dotrzeć do placówek opieki zdrowotnej na leczenie neurologiczne i zabiegi rehabilitacyjne, to trudno przyjąć, że nie był w stanie sporządzić odwołania, odwiedzić placówki pocztowej i przesłać odwołania do organu w terminie otwartym do jego wniesienia. Poza tym wskazane przez skarżącego terminy wizyt: szpitalnej, rehabilitacyjnych i lekarskich są zbyt odległe od okresu w ciągu, którego skarżący winien wnieść odwołanie. Nie można pominąć i tego, że skarżący we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnił, że przy wniesieniu odwołania w terminie nie mógł posłużyć się inną osobą. Tymczasem z akt administracyjnych wynika, że C.B. nie jest osobą samotną. Korespondencję w jego imieniu odbiera, prócz skarżącego, także jego żona K.B. (dowody doręczenia postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. i zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia [...] lutego 2012 r.). Wobec tego rację należało przyznać Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju, który prawidłowo zastosował w sprawie przepis art. 58 § 1 Kpa uznając, że wniosek C.B. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie zasługiwał na uwzględnienie. Odnosząc się do treści skargi Sąd zauważa, że przedmiotem kontroli sądowoadministrtacyjnej w niniejszej sprawie była zgodność z prawem postanowienia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], wydanego na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 § 1 Kpa, którym organ odwoławczy odmówił przywrócenia C.B. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...]. Wobec tego poza zakres niniejszej sprawy sądowej wykraczała ocena zgodności z prawem wskazanej wyżej decyzji organu pierwszej instancji, w tym ocena podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przez Wojewodę [...] przepisu art. 140 Kodeksu cywilnego. W tej sytuacji wniosek o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] nie mógł być uwzględniony przez Sąd. Sąd nie mógł również uwzględnić podniesionego w skardze wniosku o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości C.B. pod ul. [...] w J.. Sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie. Sądy administracyjne pierwszej instancji sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej Kontrola, ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Należało jedynie zasygnalizować, że w zakresie ustalenia odszkodowania za nieruchomości nabyte pod drogi publiczne w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną właściwe są organy administracji publicznej – właściwy starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej lub prezydent miasta na prawach powiatu, co wynika z przepisów art. 129 ust. 5 i art. 4 pkt 9b1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1998 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.) w zw. z art. 73 ust. 4 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.