I SA/Wa 940/14

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. D. na uchwałę Rady Powiatu w O. z dnia (...) listopada 2010 r. nr (...) w przedmiocie : rozpatrzenia skargi na Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w O. postanawia : I. przyznać M. D. prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu (...) maja 2014 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje trzech synów. Wnioskodawczyni oświadczyła, że dwóch synów jest niepełnosprawnych, a trzeci jest studentem Akademii Obrony Narodowej w W. Wnioskodawczyni wraz z synami utrzymuje się z dochodu o łącznej wysokości (...) złotych netto miesięcznie. Na powyższą kwotę składa się emerytura wnioskodawczyni w wysokości (...) złotych, wynagrodzenie jednego z synów z tytułu pracy okresowej w wysokości (...) złotych oraz wynagrodzenie drugiego syna z tytułu wykonywania pracy okresowej w wysokości (...) złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że pozostaje z mężem w separacji i nie otrzymuje od niego żadnej pomocy. Wnioskodawczyni wskazała, że jest współwłaścicielką domu o powierzchni [...] m ², działki o powierzchni [...] ha wraz ze znajdującym się na niej domem z 1972 r. oraz współwłaścicielką jedenastoletniego samochodu osobowego marki (...) , którego drugim współwłaścicielem jest syn. Wnioskodawczyni dodała, że synowie mieszkają na stancjach w Warszawie. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podała, że od 2004 r. do chwili obecnej trwa leczenie i rehabilitacja dwóch ciężko chorych synów, co wiąże się z wydatkami i koniecznością częstych wyjazdów do Warszawy, gdzie są leczeni. Dodała, że także ona w każdym roku musi przejść sanatoryjne leczenie stawów. Podała, że w okresie jesienno-zimowym ponosi dodatkowe koszty związane z zakupem opału w wysokości (...) złotych, na zakup którego często bierze kredyt w banku. Do wniosku wnioskodawczyni dołączyła decyzję ZUS z 2012 r. i 2013 r. o wysokości zwaloryzowanej emerytury, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności dwóch synów, zaświadczenie z uczelni o uczęszczaniu na studia stacjonarne trzeciego syna, kartę informacyjną leczenia sanatoryjnego, oraz harmonogram spłat raty pożyczki zaciągniętej w banku na kwotę w wysokości (...) złotych z terminem spłaty ustalonym na dzień 27 kwietnia 2016 r. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że wykazała ona, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Stwierdzono, że w obecnej sytuacji finansowej wnioskodawczyni, gdzie stałe źródło dochodu posiada tylko ona, gdyż praca dwóch synów jest okresowa, przy ponoszonych przez nią wydatkach związanych z utrzymaniem domu, a przede wszystkim związanych z leczeniem i rehabilitacją dwóch synów nie jest ona w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku we własnym utrzymaniu koniecznym oraz synów. Wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, oprócz analizy bieżącej sytuacji finansowej wnioskodawcy, uwzględniać musi procesową konieczność powołania adwokata lub radcy prawnego. W tym aspekcie należy wziąć pod uwagę w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem czy konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2013 r., I FZ 70/13, CBOiS). Oceniając przez pryzmat powyżej wskazanych kryteriów potrzebę uwzględnienia wniosku skarżącej o ustanowienie pełnomocnika stwierdzić należy, że na obecnym etapie postępowania sądowego udział pełnomocnika jest niezbędny, celem wniesienia w imieniu skarżącej skargi kasacyjnej od wydanego przez Sąd rozstrzygnięcia w sprawie. Sporządzenie skargi kasacyjnej od wydanego orzeczenia kończącego postępowanie przed Sądem I instancji obciążone jest tzw. przymusem adwokacko-radcowskim. W przypadku bowiem sporządzenia skargi kasacyjnej osobiście przez stronę zostanie ona odrzucona jako niedopuszczalna przez Sąd. Mając na uwadze sytuację finansową wnioskodawczyni oraz procesową konieczność powołania pełnomocnika w sprawie, przychylono się do wniosku w tym zakresie i przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Jednocześnie stwierdzono, że brak jest podstaw do uznania, że wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z zainicjowanym postępowaniem samodzielnie. Podkreślić należy, iż prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która powinna stanowić przywilej dla osób, które muszą korzystać z ochrony prawnej przed sądem, a w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu (tak H Knysiak – Molczyk w "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz". pod redakcją prof. T. Wosia. Warszawa 2005 s. 631). Sprawą zainteresowanego jest natomiast wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 31 marca 2005 r. I FZ 63/05). W analizowanym wniosku taka sytuacja nie ma miejsca. Wnioskodawczyni posiada bowiem stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu emerytury, a ponadto dwóch synów uzyskuje dochody z tytułu wykonywania prac okresowych. W sumie łączny dochód wnioskodawczyni i synów wynosi (...) złotych netto miesięcznie. Nie można zatem uznać wnioskodawczyni, przy wysokości dochodu jakim dysponuje, za osobę ubogą, nie posiadającą środków finansowych na zaspokojenie potrzeb życiowych, czy poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Zaznaczyć należy, iż na obecnym etapie postępowania sądowego jedynym kosztem jaki wnioskodawczyni miałaby ponieść jest wpis od skargi kasacyjnej wynoszący w niniejszej sprawie (...) złotych. Stwierdzono zatem, że przy wysokości uzyskiwanego dochodu i ponoszonych wydatkach wnioskodawczyni jest w stanie wygospodarować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych samodzielnie. Wskazać należy, że strona wnosząc sprawę do Sądu winna w procedurze planowanych wydatków uwzględnić również środki na poniesienie kosztów sądowych i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach bądź poprzez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.