I SA/Wa 941/08
WyrokWSA w Warszawie2008-09-03
Skład orzekający: Maria Tarnowska, Iwona Kosińska, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo uznał świadczenia rodzinne za nienależnie pobrane i zobowiązał do ich zwrotu, jeśli postępowanie w sprawie uchylenia decyzji przyznającej te świadczenia zostało przeprowadzone w trybie wznowienia postępowania na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a nie w trybie określonym w ustawie o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Uchylenie decyzji przyznającej świadczenia rodzinne w trybie wznowienia postępowania na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wyłącza możliwość uznania tych świadczeń za nienależnie pobrane w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych i dochodzenia ich zwrotu w trybie określonym w art. 32 ust. 1 tej ustawy. Organy nie wykazały w sposób przekonujący, że strona świadomie wprowadziła je w błąd, a także nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta W. o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego i dodatków) za okres od maja 2004 r. do lipca 2005 r. Prezydent W. pierwotnie przyznał świadczenia, następnie uchylił swoją decyzję i odmówił ich przyznania, a w kolejnej decyzji uznał świadczenia za nienależnie pobrane i nakazał ich zwrot. Skarżąca kwestionowała uznanie świadczeń za nienależnie pobrane, podnosząc, że spełniała warunki do ich otrzymania i nie wprowadzała organów w błąd. Sąd administracyjny uznał skargę za uzasadnioną.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2008 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w postaci zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. W., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w sprawie zwrotu wraz z ustawowymi odsetki nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 lipca 2005 r. w terminie 30 dniu od dnia otrzymania decyzji.
Z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. przyznał skarżącej świadczenia rodzinne w postaci zasiłku rodzinnego na córkę E. C. oraz dodatków do tego zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i z tytułu opieki nad córką w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Następnie po wznowieniu w sprawie postępowania administracyjnego na mocy postanowienia z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] uchylił w całości swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2004 r. i odmówił przyznania skarżącej wnioskowanych świadczeń w postaci zasiłku rodzinnego na córkę oraz dwóch dodatków do tego zasiłku. Zawiadomieniem z dnia 26 listopada 2007 r. organ I instancji powiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. Następnie Prezydent W. decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. uznał, że zasiłek rodzinny, dodatek z tytułu samotnego wychowywania córki i dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, wypłacone K. W. od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 lipca 2005 r., w łącznej kwocie [...] zł (z odsetkami w kwocie [...] zł) są świadczeniami nienależnie przez nią pobranymi i podlegają zwrotowi. Organ wyjaśnił, że w dacie składania wniosku o przyznane świadczenia rodzinne K. W. nie była zgłoszona do ubezpieczenia społecznego i nie pozostawała w stosunku pracy, jak również nie przedstawiła wiarygodnych dokumentów potwierdzających jej uprawnienia do urlopu wychowawczego.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem K. W. złożyła odwołanie. W jego uzasadnieniu wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wyjaśniła, że w chwili, gdy ubiegała się o przyznanie jej urlopu wychowawczego związanego z wychowywaniem córki E. C., jej ówczesny pracodawca prowadził działalność gospodarczą, a tym samym spełniała warunki do przyznania jej zasiłku rodzinnego dla córki. W dniu złożenia wniosku tj. w dniu 25 maja 2004 r. była przekonana, że w dalszym ciągu pozostaje w stosunku pracy i w związku z tym przysługuje jej dodatek z tytułu sprawowanej w tym okresie opieki nad dzieckiem. Podkreśliła, że wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu decyzji Prezydenta W., jest matką samotnie wychowującą córkę, na rzecz której ojciec płaci alimenty. W dacie składania wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego była uprawniona do jego otrzymania i na tę okoliczność złożyła odpowiedniej treści dokumenty, które są wiarygodne. W dniu wystawienia jej zaświadczenia przez pracodawcę prowadził on działalność gospodarczą. Skarżąca podniosła, że w późniejszym okresie nie miała z kontaktu z pracodawcą i nie wiedziała o rozwiązaniu przez niego umowy spółki cywilnej, a tym samym jej likwidacji. Nie wiedziała też nic o wyrejestrowaniu spółki. Nigdy nie składała fałszywych zeznań, ani też nie przedkładała nieprawdziwych dokumentów. Nie wprowadzała też w błąd pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej [...]. Wobec powyższego pobrane przez nią świadczenia nie mogą być uznane za nienależne.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu złożonego odwołania stwierdziło, że argumenty w nim zawarte nie stanowią podstawy do weryfikacji zaskarżonej decyzji, która odpowiada obowiązującym przepisom prawa. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wskazał, że jak wynika z materiału dowodowego zawartego w aktach organu I instancji, Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2007 r. uchylił własną decyzję z dnia [...] czerwca 2004 r. o przyznaniu K. W. świadczeń rodzinnych na córkę E. C. w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. i po ponownym rozpoznaniu jej wniosku z dnia 25 maja 2004 r. orzekł o odmowie przyznania tych świadczeń w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. Decyzja ta stała się orzeczeniem ostatecznym (nie była kwestionowana przez stronę). W związku z tym Prezydent W. był nie tylko uprawniony, ale zobowiązany do wydania kwestionowanej przez K. W. decyzji z dnia [...] grudnia 2007 r. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 30 ust 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992, ze zm.) osoba, która pobrała nienależne świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Ponadto wyjaśnił, że K. W. pobrała nienależne świadczenia rodzinne przyznane decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., którą to decyzję uchylono i odmówiono przyznania świadczeń. Organ II instancji podkreślił, że decyzja z dnia [...] grudnia 2007 r. o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych jest konsekwencją decyzji z dnia [...] października 2007 r. Jednocześnie organ II instancji uznał, że świadczenia, które K. W. jest zobowiązana zwrócić mieszczą się w kategorii spraw wymienionych w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec powyższego, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2008 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. W. W jej uzasadnieniu skarżąca w całości podtrzymała dotychczasowe stanowisko zawarte w złożonym odwołaniu i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w rozpatrywanej sprawie jest uzasadniona, ale z powodów innych niż w niej podniesione. Z analizy akt sprawy wynika, że organy orzekające wydając kwestionowane decyzje, naruszyły przepisy postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik rozpatrzenia sprawy.
Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie był art. 30 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. z 2006 r. Dz. U. Nr 139, poz. 992, ze zm.). Stanowi on, że osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia (ust. 2 pkt 2). Kwoty świadczeń rodzinnych, o których mowa, podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami na podstawowy rachunek bankowy gminy. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoba przestała być uprawniona do świadczeń rodzinnych (ust. 8). Zgodnie zaś z treścią art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych właściwy organ może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Zmiana decyzji na korzyść strony nie wymaga jej zgody. W sprawach nieuregulowanych w ustawie o świadczeniach rodzinnych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego.
Oznacza to, że w postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 kpa, organy administracji publicznej mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie zarówno interes społeczny, jak również słuszny interes obywateli. Organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oznacza to, że jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne mogące znaleźć wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 77 § 1, art. 80 kpa). W rozpatrywanej sprawie stwierdzić należy, że organy obu instancji uchybiły opisanym wyżej obowiązkom.
Podstawowym zagadnieniem w niniejszej sprawie, które miały rozważyć organy orzekające było rozstrzygnięcie kwestii, czy pobrane na podstawie decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2004 r. świadczenia rodzinne były świadczeniami nienależnymi w rozumieniu przepisu art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz czy w niniejszej sprawie mogły w ogóle mieć zastosowanie przepisy art. 30 ust. 2 pkt 2 oraz art. 30 ust. 1 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Organy wypowiadające się w sprawie uznania otrzymywanych przez skarżącą w okresie od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 lipca 2005 r. świadczeń rodzinnych za świadczenia nienależnie pobrane w uzasadnieniu wydanych rozstrzygnięć nie wskazały jednoznacznie i przekonująco ani podstawy faktycznej ani prawnej takiego stanowiska. Z jednej strony powołując się na wydaną w wyniku wznowienia postępowania postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2007 r. organy ustaliły, że decyzja z dnia [...] czerwca 2004 r. przyznająca skarżącej świadczenia rodzinne była wadliwa, bo zapadła na podstawie nieprawdziwych okoliczności faktycznych, co dotyczyć miało niepozostawania skarżącej, zdaniem organów, w stosunku pracy uprawniającym do przebywania na urlopie wychowawczym, jak również nieprzedstawienia wiarygodnych dokumentów potwierdzających uprawnienia skarżącej do urlopu wychowawczego, zaś z drugiej strony wskazały na świadome wprowadzenie przez skarżącą organu orzekającego w błąd poprzez niedostarczenie przez skarżącą żadnych dokumentów potwierdzających fakt braku kontaktu z dotychczasowym pracodawcą oraz dokumentów potwierdzających fakt likwidacji dotychczasowego zakładu pracy skarżącej oraz niepodjęcie przez skarżącą "żadnych działań mających na celu wyjaśnienie swojego statusu zawodowego". Wypowiadając się w ten sposób organy obu instancji nie wyjaśniły w żaden sposób, jakie dowody świadczyły o tym, że skarżąca świadomie wprowadziła w błąd organy orzekające, a ponadto wbrew ustawowemu obowiązkowi nie dokonały wystarczających, samodzielnych ustaleń, które wyjaśniłyby czy skarżąca była zatrudniona i ewentualnie kiedy i na jakiej podstawie prawnej ten stosunek zatrudnienia ustał, uznając, że to skarżąca powinna była dostarczyć organowi wszelkich niezbędnych dokumentów do rozstrzygnięcia tej kwestii. Takie stanowisko organów nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa i stoi w sprzeczności z wyrażoną w przywołanych wyżej art. 7 i art. 77 kpa zasadą oficjalności. Z przepisów tych jednoznacznie wynika, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz z urzędu przeprowadzenia wszelkich dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego i prawnego sprawy ciąży na organie administracji publicznej a nie stronie postępowania (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 1984 r. sygn. akt II SA 1205/84, publ. ONSA 1984, nr 2, poz. 98). Rozwiązania prawne przyjęte w Kodeksie postępowania administracyjnego nie przewidują obowiązku strony wskazania lub dostarczenia dowodów potrzebnych do obiektywnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Strona jest bowiem uprawniona, a nie zobowiązana do przedstawienia dowodów. Oznacza to, że przyjęcie przez organy orzekające, iż w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka "innego przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia" jest co najmniej przedwczesne i gołosłowne, toteż uchyla się spod jakiejkolwiek kontroli. Należy wskazać bowiem, że rzeczą organów wypowiadających się w sprawie było przeprowadzenie dowodów potrzebnych do ustalenia tego faktu, ocena ich wiarygodności, a następnie poczynienie konkretnego ustalenia faktycznego. Tym wymogom ani postępowanie przeprowadzone przed organami obu instancji, ani też uzasadnienie obu decyzji nie odpowiadają. Organy orzekające nie dostrzegły, że w rozpatrywanej sprawie nie chodzi już o przyznanie świadczeń, a o ocenę poprzedniego postępowania strony, w wyniku którego przyznano jej dotychczasowe świadczenia. Rzeczą organów było więc wyraźne ustalenie, czy i w jaki sposób zostały wprowadzone w błąd przez skarżącą. Pamiętać przy tym należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych wymaga świadomego wprowadzenia w błąd, zatem takiego, które można nazwać działaniem umyślnym nakierowanym na uzyskanie świadczeń mimo wiedzy o braku ku temu podstaw. Takich ustaleń zapadłych na skutek oceny wiarygodności dowodów organy w rozpatrywanej sprawie w ogóle nie poczyniły. W konsekwencji na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego niepodobna zgodzić się z twierdzeniem organów, że dotychczasowe świadczenia skarżąca uzyskała świadomie wprowadzając organ w błąd.
Ponadto istotną okolicznością w sprawie jest również to, że organy orzekające nie dostrzegły, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 32 ust. 1 przewiduje jako szczególny, a zatem korzystający z pierwszeństwa, tryb zmiany i uchylenia decyzji. Znajduje on zastosowanie, gdy po wydaniu decyzji uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny, albo gdy pobrano nienależnie świadczenie rodzinne. Dopiero w przypadkach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że przepisy tegoż kodeksu dochodzą do głosu wyłącznie wówczas, gdy chodzi o sytuacje inne niż unormowane przepisami tej ustawy. Skoro organy orzekające nie oparły się w niniejszej sprawie o zawartą w ustawie regulację prawną nienależnego świadczenia jako podstawy wzruszenia ostatecznej decyzji, a odwołały się do przepisów kpa (art. 151 w związku z art. 145 § 1 kpa), to oznacza to, że nie uznały istnienia przesłanek do zmiany decyzji wymienionych w ustawie. Skorzystanie z nadzwyczajnego trybu postępowania uregulowanego w kpa oznacza, że nie zachodzi przypadek opisany w ustawie o świadczeniach rodzinnych, a więc m.in. nie ma mowy o przyznaniu świadczenia na skutek świadomego wprowadzenia w błąd, ani na podstawie fałszywych zeznań i dokumentów. Uruchomienie nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji ostatecznych i uchylenie w tym trybie decyzji, a następnie wszczęcie postępowania w materii nienależnego świadczenia w trybie zupełnie odmiennym, niedającym się skorelować, stanowi o rażącej sprzeczności pomiędzy przywołanymi rozstrzygnięciami. Takie procedowanie uchybia zasadzie zaufania do organów publicznych (art. 8 kpa).
Dodatkowo trzeba również zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się decyzja Prezydenta W. z dnia [...] września 2006 r. nr [...]. Decyzją tą orzeczono, że pobierane przez skarżącą świadczenie w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad córką w okresie korzystania z urlopu wychowawczego od dnia 1 maja 2004 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. Treść tej decyzji pokrywa się w całości z treścią punktu 1 ustęp 2 zapadłej w niniejszej sprawie decyzji organu I instancji. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek informacji na temat losów decyzji z dnia [...] września 2006 r. Brak także dowodów, że organy orzekające prowadziły w tej sprawie postępowanie wyjaśniające. Kwestia ta jest natomiast bardzo istotna z punktu widzenia prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji. Jeśli bowiem decyzja z dnia [...] września 2006 r. nie została skutecznie wycofana z obiegu prawnego, to ponowne orzekanie co do materii już raz rozstrzygniętej ostateczną decyzją administracyjną wyczerpuje znamiona art. 156 § 1 pkt 3 kpa, a decyzja organu I instancji w tej części byłaby dotknięta wadą nieważności.
Ponadto organ II instancji nie zwrócił uwagi na fakt, że nieprawidłowo w decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2007 r. organ I instancji zobowiązał skarżącą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w terminie 30 dni od daty otrzymania tej decyzji, pomimo że decyzja ta nie była jeszcze ostateczna, a tym samym nie podlegała wykonaniu zgodnie z art. 130 § 1 kpa.
Biorąc pod uwagę, że w niniejszej sprawie organy orzekające nie wyjaśniły i pominęły istotne dla jej rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne i prawne, skorzystały z trybu określonego w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyłączonego na skutek wcześniejszego prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, a obie zapadłe w sprawie decyzje zostały wydane z naruszeniem reguł zawartych w art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 kpa, w związku z art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych Sąd uznał, że zapadłe decyzje nie mogły ostać się w obiegu prawnym.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien w pierwszej kolejności wyjaśnić sprawę istnienia (bądź skutecznego wycofania z obiegu prawnego) decyzji Prezydenta W. z dnia [...] września 2006 r. nr [...]. Następnie rozważy możliwość prowadzenia niniejszego postępowania w przedmiocie uznania pobranych przez skarżącą świadczeń rodzinnych za okres od dnia 1 maja 2004 r. do dnia 31 lipca 2005 r. za świadczenia nienależnie pobrane (art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych) mając na względzie dokonaną przez Sąd ocenę, iż zastosowanie trybu nadzwyczajnego wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej orzekającej o świadczeniach rodzinnych, w formie wznowienia postępowania uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego, na podstawie odesłania zawartego w art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych wyłącza możliwość uznania świadczeń objętych decyzją dotychczasową za świadczenia nienależnie pobrane na zasadzie art. 30 ust. 2 tej ustawy, które winny być dochodzone w trybie określonym w art. 32 ust. 1 tej ustawy. Świadczenie może za takie zostać uznane i stanowić podstawę uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne oraz przedmiot żądania zwrotu tylko wówczas, gdy spełnione są przesłanki z art. 30 przywołanej ustawy, których wykluczenie zakłada decyzja oparta na przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten w ust. 1 nie łączy bowiem obowiązku zwrotu takiego świadczenia z uchyleniem decyzji je przyznającej w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego. Decyzja wznowieniowa wyznacza kierunek dalszego postępowania, traktując przepisy cytowanej ustawy jako nieregulujące danej kwestii, a więc nie uznając za przyczynę uchylenia decyzji podanego w art. 32 ust. 1 pobrania nienależnego świadczenia. Prowadząc ponowne postępowanie organ winien również dokładnie wyjaśnić wszystkie elementy stanu faktycznego, ustalonego przez organ na podstawie wszelkich dowodów, jakie mogą przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie są sprzeczne z prawem. Wywiedzione w ten sposób stanowisko organ ma obowiązek uzasadnić zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa, pamiętając, że prawidłowo sformułowane uzasadnienie rozstrzygnięcia może przekonać stronę o jego zasadności. Organ powinien również zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu, przed wydaniem decyzji powiadomić o poczynionych ustaleniach, umożliwić zapoznanie się z nimi i ustosunkowanie się do tych materiałów (zgodnie z przepisem art. 10 § 1 i art. 81 kpa).
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło