I SA/Wa 955/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2015 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] działając na podstawie art. 138 § 2 kpa uchyliło decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] i przekazało sprawę do rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2014 r. Prezydent [...] ustalił B. S. odpłatność za pobyt matki, L. S., w domu pomocy społecznej w okresie od dnia [...] lutego 2013 r. do dnia [...] lutego 2013 r. w kwocie [...] zł miesięcznie oraz w okresie od [...] marca 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. w kwocie [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu wskazano, że w wyniku uchylenia poprzedniej decyzji ustalającej odpłatność za pobyt L. S., organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w tej sprawie i zwrócił się do B. S. o zawarcie umowy w sprawie wnoszenia opłat za pobyt matki w domu pomocy społecznej od dnia [...] lutego 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. na łączną kwotę [...] zł. W dniu [...] października 2014 r. B. S. złożyła wniosek o umorzenie zobowiązania za pobyt matki w DPS z uwagi na sytuację życiową. Organ pierwszej instancji uzyskał także informację, że w dniu [...] września 2014 r. B. S. zgłosiła się do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...], gdzie nie wyraziła zgody na zawarcie umowy w sprawie ponoszenia odpłatności, argumentując to złożoną wcześniej do [...] Centrum Pomocy Rodzinie w dniu [...] września 2014 r. drogą mailową prośbą o umorzenie zobowiązania, jak również odmówiła złożenia pisemnego oświadczenia w tej sprawie. Wobec zaistnienia takiej sytuacji wydana została decyzja ustalająca wysokość odpłatności. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. S. Rozpatrując złożone odwołanie Kolegium przytoczyło treść art. 60, 61 i 103 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 187) i wskazało, że w przypadku, gdy osoba skierowana do domu pomocy społecznej nie ponosi pełnej odpłatności za pobyt w DPS, obowiązek ponoszenia pozostałej części kosztów przechodzi kolejno na małżonka, kolejnymi zobowiązanymi są zstępni, a następnie wstępni. Stosownie do art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2. Opłatę wnosi się w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Powyższe oznacza, że w niniejszej sprawie do ponoszenia kosztów utrzymania zobowiązana jest córka L. S., B. S. Zgodnie z art. 8 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł, a 300% kryterium stanowi kwota 1 626 zł. Jak ustalił organ pierwszej instancji, na dochód B. S. składa się wynagrodzenie za pracę oraz uzyskiwane przez nią świadczenie emerytalne w łącznej kwocie [...] zł. Jak wynika z akt sprawy, B. S. na podstawie decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. została zwolniona z ponoszenia opłaty za pobyt swojej matki w domu pomocy społecznej od dnia zamieszkania w placówce do [...] stycznia 2013 r. Równocześnie jednak organ ustalił, że w październiku 2012 r. B. S. dokonała sprzedaży mieszkania za kwotę [...] zł. W przypadku uzyskania jednorazowo znacznego dochodu, zastosowanie ma art. 8 ust. 11 ustawy, zgodnie z którym w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Organ II instancji przywołał prezentowane w orzecznictwie stanowiska co do kwestii zaliczania do dochodu środków uzyskanych z tytułu sprzedaży mieszkania. Pierwsze mówi, że pod pojęciem dochodu rozumieć należy wszelkie dochody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w przepisach wymienionych (art. 8 ust. 3 i 4 u.p.s.) oraz, że wskazane w ustawie wyjątki nie przewidują wyłączeń jakiejkolwiek grupy przychodów z tego tylko tytułu, że nie podlegają one opodatkowaniu. Druga natomiast uznaje, że kwoty ze sprzedaży mieszkania nie można uznać za dochód. W takiej sytuacji sądy uznawały, że skoro sumę uzyskaną ze sprzedaży lokalu, w którym strona dotychczas zamieszkiwała, przeznaczyła ona w całości na lokal w którym następnie zamieszkała, to uzyskana z tego tytułu kwota nie stanowi dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, a konsekwencją powyższego jest ustalenie, że nie ma podstaw do jej zaliczania na poczet dochodu określonego przepisem art. 8 ust.3 ustawy o pomocy społecznej. W niniejszej sprawie organ zwrócił jednak uwagę na odmienny stan faktyczny. Jak wynika z akt, jedynie część kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania przeznaczona została na zakup mieszkania przy ul. [...], w którym odwołująca obecnie zamieszkuje. Natomiast pozostałą kwotę B. S. przeznaczyła na zakup drugiego mieszkania, przeznaczonego pod wynajem. W tej sytuacji Kolegium uznało za zasadne uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W ponownym postępowaniu Prezydent W. powinien ustalić, jaką kwotę odwołująca przeznaczyła na zakup mieszkania pod wynajem i tę kwotę przyjąć jako dochód uzyskany ze sprzedaży, a następnie ustalić dochód strony przy uwzględnieniu wskazanych wyżej przepisów, a następnie w zależności od tych ustaleń rozstrzygnąć kwestię odpłatności za pobyt L. S. w DPS. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] B. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 77§1 w zw. z art. 80 kpa oraz podniosłał, że jest osobą schorowaną, która musi ponosić koszty wizyt i badań lekarskich. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a.). Materialnoprawną podstawę dla wydania przedmiotowych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163, z późn. zm. - zwana dalej jako "u.p.s."). Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny. W art. 61 ust. 1 tej ustawy określone zostały osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Zasada kolejności przyjęta w omawianym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej na gminie. Decyzja o ustaleniu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej indywidualizuje przewidziany w przepisach art. 60 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 i 2 obowiązek ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej przez wymienione w tych przepisach osoby (podmioty). Adresatami decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej mogą być: osoba skierowana do domu pomocy społecznej, a także (a niekiedy wyłącznie) osoba (bądź osoby) z kręgu podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 i 3, tj. małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina. W niniejszej sprawie nie doszło do zawarcia umowy, na podstawie art. 103 ust. 2 u.p.s, określającej wysokość opłaty wnoszonej przez osoby zobowiązane. Skarżąca nie wyraziła gotowości do jej zawarcia. Wobec tego koniecznym było wydanie decyzji określającej odpłatność za pobyt L. S. w domu pomocy społecznej i określenie podmiotów zobowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt w tym domu. Organy prawidłowo wskazały, że skarżąca jako zstępna L. S. należy do osób zobowiązanych do wnoszenia opłat za pobyt matki w domu pomocy społecznej, zgodnie z art. 61 ust.1 pkt 2 u.p.s. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie jest natomiast sposób wyliczenia dochodu skarżącej. Organ I instancji dochód skarżącej w okresie od [...] lutego do [...] czerwca 2013 r wyliczył na kwotę [...] zł miesięcznie ([...] z dochodu ze sprzedaży mieszkania w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę uzyskane w tym okresie) i podał, że był on wyższy o kwotę [...] zł od 300% kryterium dochodowego ( 1626 zł), co stanowiło podstawę do ustalenia od skarżącej odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej w okresie wskazanym w decyzji organu I instancji. Natomiast organ II instancji uznał przedstawiony sposób wyliczenia dochodu skarżącej za nieprawidłowy i nakazał Prezydentowi [...] ustalenie jaką kwotę B. S. przeznaczyła na zakup mieszkania na wynajem i tylko tę kwotę przyjąć jako dochód uzyskany. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zgodnie natomiast ust. 4 do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. W niniejszej sprawie- zdaniem sądu- organ II instancji prawidło zinterpretował ten przepis i nakazał zaliczyć do dochodu skarżącej tę część kwoty pochodzącej ze sprzedaży mieszkania, którą przeznaczyła na zakup mieszkania na wynajem. Należy zauważyć, że stosownie do art. 30e ust. 4 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.; dalej: "u.p.d.o.f."), po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, wykazać m.in. dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c i obliczyć należny podatek dochodowy od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, lub w przypadku niewypełnienia warunków określonych w art. 21 ust. 1 pkt 131 podatnik jest obowiązany do złożenia korekty zeznania, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, i do zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę. W świetle art. 21 ust. 1 pkt 131 u.p.d.o.f., wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości, o których mowa w art. 30e tej ustawy, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydany na własne cele mieszkaniowe. W ocenie Sądu, z powyższego wynika, że wobec przeznaczenia przez skarżącą tylko części dochodu uzyskanego ze sprzedaży mieszkania na zakup kolejnego lokalu mieszkalnego dla potrzeb własnych, zaś przeznaczenie pozostałej kwoty na zakup mieszkania na wynajem, obowiązkiem organów administracji było jednoznaczne wyjaśnienie, jaka suma pieniężna została przeznaczona przez skarżącą na własne cele mieszkaniowe jaki na inne cele. W takim bowiem przypadku opisany wyżej składnik majątkowy powinien zostać uznany za dochód skarżącej, który powinien być uwzględniony w postępowaniu dotyczącym ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej L. S. Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011r, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W rozpoznawanej sprawie przesłanką do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. było naruszenie przez organ pierwszej instancji art. 8 u.p.s tj. błędne ustalenie dochodu skarżącej. Ustalenia w tym zakresie mają natomiast istotny wpływ na rozstrzygniecie. W takiej sytuacji zasadne było zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. W świetle powyższych wywodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, a zatem stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargi oddalił.