I SA/Wa 956/10

WyrokWSA w Warszawie2010-07-22

Skład orzekający: Daniela Kozłowska, Maria Tarnowska, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wydać decyzję odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w sytuacji, gdy prawo to zostało już w całości zrealizowane poprzez nabycie nieruchomości Skarbu Państwa?
Ratio decidendi
Prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zostać zrealizowane poprzez nabycie nieruchomości Skarbu Państwa. Jeżeli wartość nabytej nieruchomości przekracza 20% wartości nieruchomości pozostawionej, prawo do rekompensaty uważa się za zrealizowane w całości, co obliguje organ do wydania decyzji odmawiającej potwierdzenia tego prawa, nawet jeśli nie jest to sytuacja wprost wymieniona w art. 7 ust. 2 ustawy. Organ jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP. Skarżący zarzucili organom niewłaściwą wykładnię przepisów ustawy o rekompensatach oraz naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Organy administracji uznały, że prawo do rekompensaty zostało już zrealizowane poprzez nabycie przez spadkobierców nieruchomości Skarbu Państwa, a wartość tej nieruchomości przekroczyła 20% wartości nieruchomości pozostawionej za granicą.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2010 r. sprawy ze skargi A. S. i E. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołań A. S. oraz B. S.od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r. nr [...], odmawiającej A. S., E. S. i B. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa podał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 1, art. 7 ust. 2 w związku z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, decyzją z dnia [...] października 2007 r. odmówił A. S., E. S. i B. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. S. nieruchomości w N., przy ul. [...] stwierdzając, iż prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, w oparciu o przepisy obowiązującej ustawy, zostało już w niniejszej sprawie zrealizowane. Od decyzji tej odwołania do Ministra Skarbu Państwa wnieśli A. S. i B. S.; A. S. zarzuciła, iż w związku z wykupem w 1990 r. przez B. S. zajmowanego przez niego lokalu mieszkalnego, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, Wojewoda [...] odmówił jej prawa do rekompensaty, pomimo że jest spadkobierczynią właścicielki pozostawionych nieruchomości i nie nabyła żadnego mienia w ramach realizacji prawa do rekompensaty; zarówno B. S. jak i A. S. podnieśli, iż wartość mieszkania nabytego przez B. S. została ustalona na poziomie ceny wykupu mieszkania spółdzielczego, która stanowiła niewielką cześć wartości rynkowej, natomiast obecnie mieszkanie to zostało wycenione przez rzeczoznawcę majątkowego według cen rynkowych, co w ocenie skarżących jest niesprawiedliwe. Z ustaleń Ministra Skarbu Państwa wynika, że B. S. w dniu [...] stycznia 1990 r. wystąpił do Urzędu Miejskiego w S. z wnioskiem o sprzedaż dwóch mieszkań położonych w S., z zaliczeniem mienia pozostawionego poza granicami kraju na poczet ceny nabycia tych lokali. Na skutek zmiany kompetencji organów w zakresie potwierdzania tzw. uprawnień zabużańskich, wniosek B. S. został przekazany do rozpatrzenia Wojewodzie [...]. Z wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] sierpnia 1993 r. sygn. akt. [...] wynika, że F. S., w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., pozostawiła w N., przy ul. [...], stanowiący jej własność, majątek nieruchomy w postaci [...] ha ziemi (w tym, [...] ha sadu i [...] ha działki przyzagrodowej) wraz z budynkami: drewnianym dworkiem mieszkalnym oraz drewnianym budynkiem gospodarczym. Na podstawie zaświadczenia Państwowego Archiwum Państwowego w L. z dnia [...] kwietnia 2006 r. ustalono, że F. S. oraz jej synowie: B. i L. figurowali w ewidencji repatriantów przybyłych w latach 1944-1951 z Z.S.R.R. oraz, że przybyli z N. do L.. Z protokołu przesłuchania strony – B. S., spisanego w dniu 16 stycznia 2007 r. w [...] Urzędzie Wojewódzkim wynika, że w dacie opuszczenia byłego terytorium RP B. S. miał 10 lat, a zatem organ uznał, że F. S. wraz z synami powróciła na obecne tereny RP w 1944 r. Z postanowienia Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] grudnia 1989 r. sygn. akt. [...] wynika, że spadek po F. S. zmarłej dnia [...] września 1956 r. w L., ostatnio stale zamieszkałej w L., na podstawie ustawy nabyli synowie: B. S. i L. S., po 1/2 części każdy z nich. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] maja 1990 r. sygn. akt. [...] ustalono, że spadek po L. S., zmarłym dnia [...] maja 1988 r. w G., na podstawie ustawy nabyły: żona A. S. i córka E. S. - po [...] części każda z nich. Ponadto w aktach sprawy znajduje się kserokopia uchwały nr [...] Zarządu Miasta S. z dnia [...] października 1991 r. o sprzedaży J. i B. S. zajmowanego przez nich lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położnym w S. przy ul. [...], o powierzchni [...] m² oraz o oddaniu w użytkowanie wieczyste części gruntu o powierzchni [...] m². Jednocześnie w uchwale tej znajduje się zastrzeżenie, iż lokal ten sprzedaje się pod warunkiem, że Skarb Państwa zaliczy wartość mienia pozostawionego poza granicami kraju na pokrycie ceny sprzedaży tego lokalu oraz na pokrycie opłat z tytułu użytkowania wieczystego gruntu. W wykonaniu tej uchwały została zawarta dniu [...] listopada 1991 r. w formie aktu notarialnego Rep. [...] umowa sprzedaży lokalu w domu wielomieszkaniowym (w aktach sprawy kopia poświadczona za zgodność z oryginałem). Z treści tej umowy wynika, że J. i B. S. zakupili będący własnością Gminy S, lokal mieszkalny nr [...] w budynku położonym w S., przy ul. [...] oraz udział wynoszący [...] części gruntu za cenę [...] zł i równocześnie nabyli prawo użytkowania wieczystego udziału wynoszącego [...] części terenu, na którym położony jest wspomniany budynek. Opłata roczna za użytkowanie wieczyste gruntu została ustalona na kwotę [...] zł, zaś pierwsza opłata roczna - na kwotę [...] zł. Ponadto w aktach sprawy znajduje się oryginał prawomocnej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] września 1991 r. nr [...] o zaliczeniu wartości mienia pozostawionego poza granicami kraju na pokrycie ceny sprzedaży lokalu mieszkalnego w S., przy ul. [...] oraz na pokrycie opłat z tytułu użytkowania wieczystego gruntu, w łącznej wysokości [...] zł. Wartość mienia pozostawionego poza granicami kraju została ustalona na kwotę [...] zł. Minister Skarbu Państwa podniósł, iż w dacie wydania decyzji z dnia 1 września 1991 r. obowiązywała ustawa z dnia [...] kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a zgodnie z art. 82 ust. 4 tej ustawy "w razie śmierci właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą, uprawnienia wynikające z ust. 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione". W aktach sprawy znajdują się również oświadczenia wnioskodawców o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty oraz poświadczone za zgodność z oryginałem kopie dowodów osobistych, potwierdzających posiadanie obywatelstwa polskiego. Postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. Wojewoda [...] stwierdził na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, iż B. S., A. S. oraz E. S. spełniają wymogi ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz wezwał strony postępowania do wskazania wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty, wskazania numeru rachunku bankowego - w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego, oraz złożenia dwóch operatów szacunkowych, sporządzonych przez rzeczoznawców majątkowych i określających wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami kraju oraz nieruchomości nabytej przez J. i B. S., w ramach realizacji prawa do rekompensaty. B. S. przedstawił dwa operaty szacunkowe: sporządzony w dniu [...] czerwca 2007 r. określający wartość nieruchomości pozostawionych przez F. S. w N. - na kwotę [...] zł, oraz drugi z dnia [...] czerwca 2007 r., określający wartość lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w S., przy ul. [...], nabytego w 1991 r. przez J. i B. S., w ramach realizacji prawa do rekompensaty - na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa stwierdził, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 6 kpa zasada legalności, która nakazuje organowi administracji publicznej działanie na podstawie przepisów prawa. Stosownie do art. 13 ust. 2 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, "zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20% wartości pozostawionych nieruchomości". Zgodnie zaś z art. 13 ust. 3 tej ustawy, w przypadku osób, które na podstawie odrębnych przepisów w ramach realizacji prawa do rekompensaty nabyły na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa - tak jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie, lub nieruchomości takie nabyli ich poprzednicy prawni, wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. Jeżeli wartość nabytego - w ramach realizacji prawa do rekompensaty - prawa własności albo użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wynosi 20% wartości mienia pozostawionego poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub przewyższa 20% tej wartości, uznaje się, iż przysługujące prawo do rekompensaty zostało zrealizowane i realizacja pozostałej części nie jest już w obecnym stanie prawnym możliwa. Z przedstawionych przez stronę operatów szacunkowych sporządzonych w czerwcu 2007 r. wynika jednoznacznie, że zwaloryzowana na dzień wydania zaskarżonej decyzji wartość lokalu mieszkalnego nr [...] w S. przy ul. [...], nabytego przez J. i B. S. w 1991 r. w ramach realizacji prawa do rekompensaty, przekracza 20% zwaloryzowanej wartości nieruchomości pozostawionych przez F. S. poza obecnymi granicami RP, a więc prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP zostało zrealizowane; operaty szacunkowe, na których została oparta zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r. zostały sporządzone zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Minister Skarbu Państwa dodał również, że Wojewoda [...] przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie powiadomił stron postępowania o prawie zapoznania się z aktami sprawy oraz złożenia końcowego oświadczenia i nie zamieścił w aktach adnotacji o przyczynach odstąpienia od tej zasady. Uchybienie to stanowi naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, o której mowa w art. 10 kpa, jednakże naruszenie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły A. S. i E. S.; zarzucając rażące naruszenie prawa materialnego oraz mające wpływ na wynik rozstrzygnięcia naruszenie zasad postępowania administracyjnego - wniosły o uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżące podniosły, że postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r. Wojewoda [...] stwierdził, że zainteresowani spełniają ustawowe wymogi do uzyskania rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a więc zachodzi sprzeczność pomiędzy tymi dwoma aktami, wydanymi przez ten sam organ. Zarówno organ pierwszej instancji jak i Minister Skarbu Państwa w zaskarżonych decyzjach dokonali niewłaściwej, krzywdzącej skarżące, wykładni przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, i w efekcie skarżące pozbawione zostały spadku należnego im po ojcu L. S. Zdaniem skarżących, nie można zgodzić się z poglądem wyrażonym przez Ministra Skarbu Państwa, że ewidentne uchybienie proceduralne, jakim było nie powiadomienie stron postępowania przez organ pierwszej instancji o prawie zapoznania się z pierwszej aktami sprawy oraz złożenia końcowego oświadczenia, czyli naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażonej w art. 10 kpa, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ została złamana jedna z fundamentalnych ogólnych zasad prawa i postępowania administracyjnego, co skutkowało również naruszeniem zasady praworządności wyrażonej w art. 7 kpa. Stanowi to kwalifikowaną wadę procesową, bowiem złamanie zasad procesowych zawsze ma lub może mieć wpływ na wynik postępowania. Już sam ten zarzut stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzają ją decyzji organu pierwszej instancji, wydanej z rażącym naruszeniem zasad postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi organ powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 2. Stwierdzić przede wszystkim należy, że zaskarżona decyzja była już przedmiotem badania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem dnia 4 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 896/08 uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn, niż wskazały skarżące. Zdaniem Sądu, zrealizowanie prawa do rekompensaty nie może być przyczyną wydania decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż nie jest to okoliczność wymieniona w art. 7 ust. 2 ustawy będącym podstawą wydania zaskarżonej decyzji, tak więc Wojewoda [...] i Minister Skarbu Państwa wydali decyzje niezgodnie z treścią art. 7 ust. 2 ustawy, co spowodowało konieczność ich uchylenia. Skargę kasacyjną od tego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Minister Skarbu Państwa, i zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej polegającą na przyjęciu, iż ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. nie przewiduje wydania decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu zrealizowania tego prawa w całości, i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi A. S. i E. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2008 r. 3. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 kwietnia 2010 r. I OSK 490/09 stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie zinterpretował treść art. 7 ust. 2 ustawy uznając w jej wyniku, że określa on jedyny przypadek, w którym na gruncie jej przepisów właściwy wojewoda może wydać decyzję odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty. Przyjęta w zaskarżonym wyroku wykładnia ograniczona została do dosłownego odczytania treści art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. bez uwzględnienia kontekstu całości tego aktu. Tymczasem zasady wykładni prawa nie ograniczają organów stosujących prawo do skorzystania wyłącznie z wykładni dosłownej (językowej). W doktrynie i judykaturze przyjęte zostało, że oprócz wykładni językowej w następnej kolejności zastosowanie mają wykładnia systemowa oraz wykładnia funkcjonalna (celowościowa). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł znaczenia wykładni systemowej, która nakazuje uwzględniać przy interpretacji normy cały kontekst uregulowań ustawy, pozwalający na ich zrozumienie jako treści logicznej i spójnej. W myśl art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 w przypadku, gdy na podstawie poprzednich przepisów została już - w całości lub w części - zaliczona wartość pozostawionej nieruchomości na poczet nabycia przez osobę uprawnioną nieruchomości Skarbu Państwa, decyzja wojewody, o której mowa w art. 5 ust. 3, zawiera określenie zwaloryzowanych na dzień wydania decyzji wartości nieruchomości pozostawionej i nieruchomości nabytej od Skarbu Państwa oraz wysokości wybranej formy rekompensaty ustalonej zgodnie z art. 13, tj. wynikającej z porównania tych wartości. Jednak gdy wartość nieruchomości nabytej od Skarbu Państwa przekracza 20% wartości nieruchomości pozostawionej, to oznacza to, że prawo do rekompensaty zostało już zrealizowane, a zatem nie może być potwierdzone. W takiej sytuacji wojewoda obowiązany jest wydać decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. 4. Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Niniejszy skład orzekający związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 kwietnia 2010 r. I OSK 490/09. Dokonując zatem ponownie oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają prawa. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 5. Zaskarżoną decyzją Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2007 r. odmawiającą A. S., E. S. i B. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdzić należy, iż zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej następuje w formie decyzji wydawanej przez wojewodę. Art. 5 ust. 3 tej ustawy zawiera normę generalnie określającą formę rozstrzygnięcia w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty jest dwuetapowe - etap pierwszy, zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy, obejmuje ocenę przez właściwego wojewodę spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, na podstawie dowodów określonych w art. 6. Dotyczą one: wykazania faktu pozostawienia nieruchomości przez właściciela oraz posiadania obywatelstwa polskiego w dniu 1 września 1939 r. i w dniu wystąpienia o potwierdzenie prawa do rekompensaty przez niego albo jego spadkobiercę (art. 2), wykazania prawa do rekompensaty przez spadkobierców właściciela (art. 3) oraz złożenia wniosku przez właściciela lub jego spadkobiercę albo osobę wskazaną przez pozostałych współwłaścicieli albo pozostałych współspadkobierców. Postępowanie administracyjne w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty może zakończyć się na tym etapie wydaniem przez wojewodę decyzji odmawiającej takiego potwierdzenia, jeśli stwierdzi niespełnienie wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy. W razie pozytywnej oceny spełnienia tych wymogów, wojewoda wydaje postanowienie, w którym wzywa wnioskodawcę do wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty, a także wskazania konta bankowego – w razie wybrania świadczenia pieniężnego jako formy realizacji prawa do rekompensaty, przedstawienia operatu szacunkowego określającego wartość pozostawionej nieruchomości, a w przypadku, gdy na podstawie poprzednich przepisów nieruchomość Skarbu Państwa została już nabyta przez osobę uprawnioną w ramach prawa do rekompensaty – dołączenia również operatu szacunkowego określającego wartość nabytego prawa. Drugi etap obejmuje skonkretyzowanie prawa do rekompensaty, co następuje w drodze decyzji wojewody, o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy, w przypadku, gdy na podstawie poprzednich przepisów została już, w całości lub w części, zaliczona wartość pozostawionej nieruchomości na poczet nabycia przez osobę uprawnioną nieruchomości Skarbu Państwa, decyzja wojewody, o której mowa w art. 5 ust. 3, zawiera określenie zwaloryzowanych na dzień wydania decyzji wartości nieruchomości pozostawionej i nieruchomości nabytej od Skarbu Państwa oraz wysokości wybranej formy rekompensaty ustalonej zgodnie z art. 13 ustawy, tj. wynikającej z porównania tych wartości. Jednakże, gdy wartość nieruchomości nabytej od Skarbu Państwa przekracza 20% wartości nieruchomości pozostawionej, to oznacza to, że prawo do rekompensaty zostało już zrealizowane, a zatem nie może być potwierdzone. W takiej sytuacji wojewoda obowiązany jest wydać decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Podkreślić należy, iż odmienna wykładnia, sprowadzająca możliwość orzeczenia o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty wyłącznie do sytuacji określonej w art. 7 ust. 2 ustawy, nie zauważa, że przepis ten pozwala jedynie na wydanie przez wojewodę decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty już na etapie badania wymogów określonych w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, co w żadnym razie nie oznacza, że w przypadku stwierdzenia przez wojewodę zrealizowania już w całości prawa do rekompensaty, nie jest możliwe wydanie decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Wynika to z systemowego rozumienia uregulowania zawartego w art. 5 ust. 3 ustawy, który - jak wskazano wyżej – określa sposób załatwienia wniosków złożonych przez osoby uprawnione do rekompensaty. Jest oczywistym, że wykładnia przepisów ustawy nie może prowadzić do sytuacji, w której żądanie strony pozostałoby bez rozstrzygnięcia. 6. Należy więc przyznać rację Ministrowi Skarbu Państwa, który uznał, że skoro prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej zostało zrealizowane, należało odmówić A. S., E. S. i B. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. 7. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło