I SA/Wa 964/15
WyrokWSA w Warszawie2015-09-22
Skład orzekający: Mirosław Gdesz, Dariusz Chaciński, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wspólnota mieszkaniowa posiada interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej dotyczącej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu, na którym znajdują się budynki należące do tej wspólnoty, mimo braku bezpośredniego tytułu praworzeczowego do tego gruntu?Ratio decidendi
Wspólnota mieszkaniowa nie posiada interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej dotyczącej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu, jeśli nie legitymuje się bezpośrednim tytułem prawnorzeczowym do tego gruntu. Interes prawny musi wynikać z przepisu prawa powszechnie obowiązującego i bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu, podczas gdy w przypadku wspólnoty mieszkaniowej można mówić co najwyżej o interesie faktycznym.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta dotyczącej ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu, argumentując, że decyzja ta naruszała prawo i dotyczyła gruntu, na którym znajdują się budynki należące do wspólnoty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że wspólnota nie posiada interesu prawnego, ponieważ nie ma tytułu prawnorzeczowego do gruntu. Wspólnota wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko SKO.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2015 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej ul. [...] w [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 20 lutego 2015 r. Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w [...] wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2011 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 7 ust 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, ze zm.), art. 93 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2014 r. Dz. U. poz. 518, ze zm.) oraz art. 104 § 1 kpa i art. 104 § 1 w związku z art. 10 § 1 kpa.
Po jego rozpatrzeniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r. odmówiło wszczęcia postępowania, ponieważ w ocenie organu nadzoru wnioskująca Wspólnota Mieszkaniowa nie legitymuje się interesem prawnym do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Kolegium zauważyło, że stronami postępowania w sprawach z dekretu w. są dotychczasowy właściciel lub jego następcy prawni. Natomiast inne podmioty mogłyby być stronami tylko wówczas, gdyby wykazały się tytułem prawnorzeczowym do gruntu, będącego przedmiotem wniosku byłego właściciela, czego Wspólnota nie uczyniła. Wspólnota nie była adresatem decyzji będącej przedmiotem postępowania, ani nie przysługuje jej tytuł prawnorzeczowy do przedmiotowej nieruchomości. Równocześnie organ nadzoru przywołując treść art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903, ze zm.) wyjaśnił, że na podstawie tego przepisu uprawnienia Wspólnoty Mieszkaniowej sprowadzają się do zarządzenia budynkiem, w którym wyodrębniono własność lokali. Wspólnota Mieszkaniowa zarządza tą właśnie nieruchomością wspólną. W zakresie uprawnień przysługujących Wspólnocie Mieszkaniowej określonych w ustawie o własności lokali nie można doszukać się jakiegokolwiek prawa do gruntu, którego dotyczy postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie. Zatem, w ocenie Kolegium, również z tego tytułu Wspólnota Mieszkaniowa nie legitymuje się żadnym tytułem prawnorzeczowym do gruntu będącego przedmiotem postępowania.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Wspólnota Mieszkaniowa złożyła zażalenie, wskazując, że podstawowy błąd w rozumowaniu Kolegium polega na oderwaniu funkcji wspólnoty od mieszkańców budynków, których obejmuje. Sama wspólnota nie ma żadnych praw do nieruchomości, jednak stanowi ona reprezentację mieszkańców, którym takie prawa służą. Inaczej przestałby istnieć cel, dla którego tworzone są wspólnoty. Mieszkańcom budynków [...] i [...] służy prawo użytkowania wieczystego części ułamkowej gruntu pod budynkami, zajmowanymi przez wspólnoty. Część tego gruntu była i jest przedmiotem roszczeń następców prawnych byłych właścicieli tego gruntu. Decyzja dotycząca objętej wnioskiem działki ma tym samym bezpośredni wpływ na prawa mieszkańców. To przesądza, zdaniem Wspólnoty Mieszkaniowej, o jej statusie stron postępowania w sprawie zakończonej decyzją, której nieważność należy stwierdzić. Wspólnota wskazała, że Zarządy Wspólnot [...] i [...] zostały pismem z dnia 18 grudnia 2014 r. wezwane jako strony do zapoznania się z aktami sprawy w prowadzonym przez Prezydenta [...] postępowaniu w sprawie pozostałej części działki objętej postępowaniem w sprawie rozstrzygniętej już decyzją, o której nieważność Wspólnota wnioskuje. Ponadto wskazała, że w żadnym z toczonych do tej pory postępowań administracyjnych, czy sądowych żaden organ nie kwestionował udziału wspólnoty jako procesowego reprezentanta mieszkańców budynku. Zarząd Wspólnoty jest powołany do reprezentowania jej członków i w takim charakterze wielokrotnie już występował. Sprawa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności i udziału w nim Wspólnoty była przedmiotem upoważniającej uchwały Zebrania Mieszkańców. Poparli oni Zarząd Wspólnoty, udzielając upoważnienia do działania, które właśnie obecnie podejmuje. Zdaniem Wspólnoty, zawarte w uzasadnieniu postanowienia SKO twierdzenie, że pojęcie strony określone w art. 28 kpa może być wyprowadzone tylko z prawa materialnego jest oczywiście nieprawdziwe. W każdym podręczniku postępowania administracyjnego jest mowa o koncepcji materialnej i formalnej strony postępowania administracyjnego. Ochrona procesowa obecnych właścicieli mieszkań polega właśnie na zapewnieniu im możliwości wpływu na proces stosowania dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Ich prawa i obowiązki wynikają ze służącego właścicielom mieszkań użytkowania wieczystego części gruntu w sprawie, w której prowadzone było i nadal jest prowadzone postępowanie. W ocenie Wspólnoty uchylanie się od przeprowadzenia postępowania nadzorczego narusza także art. 6 i art. 157 § 2 kpa. Ze względu na to, że we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2011 r. Wspólnota wskazała liczne ciężkie naruszenia prawa, Kolegium z mocy art. 235 kpa miało obowiązek rozpatrzeć zasadność wszczęcia z urzędu postępowania w trybie nadzoru, a zatem na podstawie wskazanych przepisów art. 156 § pkt 2 kpa. Kolegium uchyliło się nie tylko od obowiązku wszczęcia postępowania na wniosek strony, ale też od obowiązku działania na podstawie przepisów prawa, czyli realizacji normy art. 7 Konstytucji.
Po rozpatrzeniu złożonego zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ nadzoru przywołał treść art. 61a oraz art. 157 § 2 kpa i wyjaśnił, że złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ administracji przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. Przeszkody do jego prowadzenia mogą mieć charakter przedmiotowy albo podmiotowy. W przypadku złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2011 r. o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego organ nadzoru uznał, że istnieją przeszkody podmiotowe uniemożliwiające wszczęcie wnioskowanego postępowania. Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w [...] nie może bowiem być uznana za stronę postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o ustanowienia praw wynikających z przepisów dekretu.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w [...].
W uzasadnieniu skargi Wspólnota wskazała, że nietrafny jest argument Kolegium, że stroną postępowania administracyjnego w sprawie dekretowej nie może być Wspólnota, albowiem Wspólnota nie tylko nie ubiega się o zwrot gruntu w trybie dekretu, ale też szczegółowo przedstawiła zarzuty uzasadniające pogląd o wielokrotnym rażącym naruszeniu prawa w toku postępowania w sprawie ustanowienia na rzecz następców prawnych byłego właściciela użytkowania wieczystego działki, na części której znajdują się budynki Wspólnot [...] i [...]. Skoro zatem postępowanie obejmuje budynek, w którym znajdują się mieszkania członków Wspólnoty [...] i [...], to z tytułu służącego im użytkowania wieczystego gruntu pod budynkiem mają oni status strony postępowania prowadzonego w trybie nadzoru w stosunku do działki objętej postępowaniem na wniosek następców prawnych byłych właścicieli. Zdaniem Wspólnoty, pogląd Kolegium jest błędny także z tego powodu, że stanowi naruszenie art. 6 ustawy o własności lokali. Na poparcie tego stanowiska powołała adekwatne w jej ocenie orzeczenia sądów administracyjnych. W ocenie Wspólnoty okolicznością uzasadniającą interes prawny Wspólnoty jest to, że granice nieruchomości objęte wnioskiem byłych właścicieli obejmują grunty znajdujące się pod budynkami zajmowanymi przez Wspólnoty. Ponieważ do wydzielonej i następnie oddanej działki musi prowadzić droga konieczna, także ta droga wchodzi w obrys budynków obu Wspólnot. Zmiana własności gruntu, w którym ułamkowe udziały mają właściciele mieszkań wprost dotyczy ich uprawnień. Ochrona takich uprawnień następuje poprzez zapewnienie Wspólnocie udziału w postępowaniu dotyczącym gruntu. Istnienie interesu prawnego po stronie osób, które mają prawo rzeczowe na gruncie będącym przedmiotem postępowania, jest zdaniem Wspólnoty. Zdaniem Wspólnoty nie ma wątpliwości, że Wspólnota jest reprezentantem jej członków, natomiast odmienne stanowisko Kolegium nie ma podstaw. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych uzasadniony był udział Wspólnoty w postępowaniu dotyczącym działki, na której znajdują się budynki Wspólnot. Ponadto, przedmiotem postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji ostatecznej nie jest zwrot nieruchomości na podstawie dekretu w., lecz ocena zgodności z prawem wydanej w tej sprawie decyzji. Z tego względu, w ocenie Wspólnoty, argumentacja odnosząca się do kwestii statusu strony w postępowaniu w sprawie zwrotu gruntu jest bez związku z przedmiotem postępowania. Dlatego rozważania Kolegium odnośnie udziału Wspólnoty w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 7 dekretu są drugorzędne. Natomiast kluczową kwestią jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji wobec kontynuowania postępowania administracyjnego co do pozostałej części działki. Wspólnota zauważyła, że organ nadal traktuje Wspólnotę jako stronę. Prezydent [...] wezwał Wspólnotę do zapoznania się z aktami sprawy w nadal prowadzonym postępowaniu co do pozostałej części działki, której nie objął zwrotem. Wspólnota wskazała, że o wadliwości zachowania Kolegium w sprawie świadczy też uchylenie się od wykonania ustawowych obowiązków przewidzianych dla Kolegium w art. 235 kpa. Zdaniem Wspólnoty, jeżeli nawet Kolegium nie uznało Wspólnoty za stronę, to i tak na podstawie art. 222 i art. 236 kpa miało obowiązek dokonać oceny zasadności wszczęcia postępowania nadzorczego z urzędu. O wynikach oceny sprawy w trybie działu VIII Kpa, Kolegium miało zgodnie z art. 237 § 3 kpa obowiązek zawiadomić Wspólnotę. Kolegium uchyla się od rozpoznania sprawy zasłaniając się nieaktualnym w tej sprawie argumentem, że Wspólnota nie jest stroną postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (czyli żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1 (czyli postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego), służy zażalenie (§ 2). W tym postępowaniu zadaniem organu administracji jest wyłącznie zbadanie przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania. Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, wydane w trybie art. 61a § 1, ma bowiem charakter rozstrzygnięcia formalnego, a nie merytorycznego (zob. np. teza druga wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 332/2012).
W rozpatrywanej sprawie ustawową przesłanką odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego, na którą powołał się organ, był brak legitymacji prawnej wnioskującej Wspólnoty, czyli że wniosek o wszczęcie postępowania nieważnościowego został wniesiony przez podmiot niebędący stroną w rozumieniu art. 28 kpa. Istota zarzutów skargi sprowadza się do twierdzenia, że wadliwe jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego co do braku po stronie skarżącej Wspólnoty interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, niezbędnego do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Podstawowym zagadnieniem, istotnym z punktu widzenia oceny legalności podjętego przez organ nadzoru rozstrzygnięcia, jest ustalenie, czy wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2011 r., nr [...] ustanawiającej na rzecz następcy prawnego prawo użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości w. położonej przy ul. [...] (dawnej ul. [...], ozn. hip "[...]") nr Rej. hip [...], działka nr [...] (obecnie działka nr [...]), pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 kpa. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że artykuł 28 kpa określa, kto może być stroną postępowania administracyjnego. Zgodnie z jego treścią i utrwalonym orzecznictwem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodny pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający odwołanie opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Brak bezpośredniego wpływu sprawy na sferę prawną nie pozwala na uznanie składającego odwołanie za stronę. Ponadto interes prawny musi być aktualny, a zatem uzasadniony okolicznościami i zdarzeniami, które wystąpiły lub nadal trwają. Od tak pojętego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz jego żądanie nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego (wyrok NSA z dnia 27 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1285/98).
W niniejszej sprawie skarżąca Wspólnota wywodzi swój interes prawny z faktu że:
- granice nieruchomości objęte wnioskiem byłych właścicieli obejmują grunty znajdujące się pod budynkami zajmowanymi przez Wspólnoty,
- do wydzielonej i następnie oddanej działki musi prowadzić droga konieczna, która to droga będzie wchodzić w obrys budynków obu Wspólnot ([...] i [...]), oraz
- z treści art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t.j. z 2000 r. Dz. U. Nr 80, poz. 903, ze zm.).
W ocenie Sądu orzekającego podane przez Wspólnotę okoliczności, wbrew jej przekonaniu, nie dają skarżącej Wspólnocie przymiotu strony w sprawie dotyczącej zbadania prawidłowości decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2011 r., która to decyzja wydana została na podstawie art. 7 ust. 1, 2 i 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela przyjmowany w orzecznictwie pogląd, że interes prawny w kwestionowaniu decyzji dotyczącej oddania w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. w użytkowanie wieczyste zabudowanej nieruchomości oprócz jej dawnych właścicieli i ich następców prawnych mogą mieć jedynie właściciele lokali mieszczących się w usytuowanym na tym gruncie budynku, nabytych uprzednio od Skarbu Państwa bądź gminy (np. wyroki NSA z dnia: 2 lutego 1996 r., sygn. akt IV SA 846/95, 8 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 427/05, pub. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie takie nie dotyczy natomiast interesu prawnego ani Zarządu Wspólnoty, ani najemców lokali w budynku znajdującym się na takiej nieruchomości, którzy uprawnieni są do korzystania z lokali mieszkalnych lub zarządu częściami wspólnymi, ani też osób, które posiadają jedynie roszczenia o ewentualne odpłatne ustanowienie w drodze cywilnej służebności drogi koniecznej, jako że osoby te nie dysponują tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości. Nie można skutecznie wywieść interesu prawnego z faktu istnienia obligacyjnego stosunku cywilnoprawnego. Sam bowiem fakt ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nie skutkuje ani automatycznym wygaśnięciem umowy najmu, nie uniemożliwia wykonywania przez najemcę jego uprawnień ani nie uniemożliwia ewentualnego dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych na drodze postępowania przed sądem powszechnym.
Przymiot strony postępowania w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji, wydanej na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, przysługuje byłym właścicielom nieruchomości [...] objętych działaniem dekretu i ich następcom prawnym, a także wszystkim podmiotom, które obecnie legitymują się tytułem prawo-rzeczowym do danej nieruchomości.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca Wspólnota nie była stroną postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] września 2011 r. (decyzja nie była doręczona Wspólnocie). Jak wynika ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów: planu przedmiotowej działki nr [...] załączonego do pisma Urzędu [...] z dnia 16 grudnia 2010 r., zdjęć działki nr [...], których wydruki z Serwisu mapowego znajdują się w aktach sprawy, treści księgi wieczystej Nr [...] dla działki nr [...], z której wynika, że działka ta w całości jest własnością Miasta [...] i nie ma żadnych użytkowników wieczystych oraz wypisu z rejestru gruntów z dnia 13 października 2011 r. a także z wydanego na skutek skargi kasacyjnej skarżącej Wspólnoty treści uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2008 r., sygn. akt I OSK 112/07 oddalającego skargę kasacyjną Wspólnoty od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia 9 października 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1265/06, skarżąca Wspólnota nie posiadała i nie posiada również żadnego tytułu prawnorzeczowego do przedmiotowej nieruchomości (działki nr [...]). Wbrew twierdzeniom skarżącej Wspólnoty żaden fragment tej działki nie znajduje sie pod budynkami zajmowanymi przez Wspólnotę. W tej sytuacji (braku jakiegokolwiek tytułu prawnorzeczowego) powoływanie się skarżącej Wspólnoty na treść art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali nie może przynieść oczekiwanego przez nią skutku. Argument ten może świadczyć ewentualnie o istnieniu w rozpatrywanej sprawie interesu faktycznego Wspólnoty, lecz nie powoduje powstania po jej stronie interesu prawnego.
W tej sytuacji prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że skarżąca Wspólnota nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa, a zatem nie jest legitymowana do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2011 r. Skarżąca Wspólnota posiada zatem w niniejszym postępowaniu wyłącznie interes faktyczny, a nie interes prawny. Podkreślić przy tym należy, że rozważania Sądu dotyczą jedynie działki nr [...], o której mowa w kwestionowanej decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2011 r. Zgodnie bowiem z treścią kwestionowanej decyzji wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do pozostałej części nieruchomości, czyli działek o numerach ewidencyjnych: [...], [...] i [...] zostanie rozpatrzony odrębną decyzją i w tym postępowaniu sytuacja obu Wspólnot może się inaczej ukształtować.
Na zakończenie odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Niewątpliwie zaskarżone postanowienie zostało wydane w związku z treścią złożonego przez skarżącą Wspólnotę wniosku o stwierdzenie nieważności z dnia 20 lutego 2015 r. Wniesienie do organu żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego uruchamia jedynie etap wstępnej kontroli dopuszczalności zgłoszenia takiego żądania, w ramach którego organ administracji publicznej dokonuje między innymi oceny, czy żądanie zostało wniesione przez podmiot posiadający legitymację procesową strony. W przypadku negatywnego wyniku tej oceny niedopuszczalne jest przejście przez organ do kolejnego etapu postępowania nieważnościowego, w którym dochodzi do merytorycznego rozpatrzenia wniosku i wydania decyzji co do istoty. Decyzja taka rażąco naruszałaby bowiem art. 61a § 1 kpa. Podkreślić należy, że wszczęcie postępowania nadzorczego z urzędu jest uprawnieniem organu. Osoba trzecia, która nie jest legitymowana do wszczęcia postępowania nadzorczego, może jedynie wnioskować o wszczęcie przez organ takiego postępowania z urzędu w trybie skarg i wniosków, który nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Wniosek Wspólnoty z dnia 20 lutego 2015 r. nie jest jednak wniesiony na podstawie przepisów działu VIII kpa. Z trybu tego Wspólnota może jeszcze skorzystać.
W tej sytuacji Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób dostateczny wyjaśniło powody, które legły u podstaw odmowy wszczęcia wnioskowanego postępowania nadzorczego. Kolegium w sposób wyczerpujący przedstawiło w uzasadnieniu wydanych postanowień swoje racje oraz motywy podjętych rozstrzygnięć.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło