I SA/Wa 966/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) sędzia WSA Elżbieta Lenart asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska Protokolant referent stażysta Zofia Holona po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 8 grudnia 2020 r. nr DP-III.025.1.5.2020 w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 8 grudnia 2020 r., nr DP-III.025.1.5.2020 Minister Rozwoju, Pracy i Technologii, po rozpoznaniu wniosku Gminy [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Rozwoju z 10 lutego 2020 r., nr DP-III.025.1.8.2019.JW; DP-III-025-2-19-JW/20 W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z 10 lutego 2020 r., wydaną po rozpoznaniu wniosku [...] Sp. z o.o. w [...], Minister Rozwoju stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z 16 sierpnia 1949 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej, w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: [...] w [...], gm. [...] pow. [...]. Wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy złożyła Gminy [...]. Organ nadzoru ustalił, że prawo własności do przedsiębiorstwa objętego postępowaniem oraz nieruchomości, na której było ono zorganizowane, przysługiwało osobie prawnej prowadzonej pod firmą: [...] Sp. z o.o. w [...], której udziałowcami byli: P. K. i B. W. Na mocy umowy dzierżawy z 27 maja 1946 r., sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep. Nr 2/1946, P. K. i B. W. wydzierżawili na okres od 27 maja 1946 r. do 31 marca 1951 r. "nieruchomość położoną w [...], a mianowicie fabrykę cegły, dachówki i wyrobów ceglarskich wraz z zabudowaniami należącymi do fabryki oraz złoża gliny i wszystkiemi przynależnościami stawającym M. M. i M. P. jako dzierżawcom wspólnym i solidarnym". Zgodnie z §§ 6 i 14 ww. umowy dzierżawcy zobowiązani zostali do uruchomienia cegielni w ciągu roku 1946, pod rygorem rozwiązania przedmiotowej umowy, chyba że przyczyną unieruchomienia cegielni będzie siła wyższa. Zarządzeniem z 16 sierpnia 1949 r. Minister Przemysłu Lekkiego, działając w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej ustanowił, na podstawie art. 1 ust. 3 i art. 2 dekretu Naczelnika Państwa z 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz.U. R.P. Nr 21, poz. 67) - dalej: "dekret z 16 grudnia 1918 r.", przymusowy zarząd państwowy nad przedmiotowym przedsiębiorstwem. Objęcie poszczególnych składników majątkowych przedsiębiorstwa, przez przymusowego zarządcę państwowego - Zarząd Miejski w [...], nastąpiło protokołem zdawczo-odbiorczym z 5 stycznia 1950 r., w treści którego wskazano, iż przejmowane grunty stanowią: "teren na którym położony jest przejmowany obiekt, leżący nad szosą [...] i obejmujący łącznie z glinianką oraz terenem, na którym mieszczą się zabudowania Cegielni wielkości 5 ha". Organ wskazał, że tryb nacjonalizacji przedsiębiorstw, nad którymi został ustanowiony przymusowy zarząd państwowy, normowały przepisy ustawy z 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11. poz. 37, z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 i 9 ww. ustawy przedsiębiorstwa pozostające w dniu jej wejścia w życie pod przymusowym zarządem państwowym przechodziły z mocy prawa na własność Państwa bez odszkodowania, przy czym podstawą do ujawnienia w księgach wieczystych, rejestrach handlowych i innych rejestrach publicznych przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa oraz praw rzeczowych, stanowiących składnik majątkowy przejętego przedsiębiorstwa, było orzeczenie ministra stwierdzające przejście przedsiębiorstwa na własność Państwa. Orzeczenie to miało charakter deklaratoryjny, zatem jedynie potwierdzało, w odniesieniu do konkretnego przedsiębiorstwa jego upaństwowienie z mocy prawa. Następnie 17 grudnia 1968 r. Minister Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych wydał orzeczenie znak: OR8-0075-By-23 w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa [...]. Zgodnie z treścią ww. orzeczenia, przedmiotowe przedsiębiorstwo przeszło na własność Państwa w całości wraz ze wszystkimi składnikami majątkowymi ujętymi w protokole zdawczo-odbiorczym z przekazania przedsiębiorstwa przymusowemu zarządcy państwowemu, sporządzonym 2 stycznia (powinno być 5 stycznia) 1950 r., według stanu z 8 marca 1958 r. Na tej podstawie, jako składnik majątkowy Cegielni przeszła na własność Państwa nieruchomość o pow. 8 ha 1752 m2 wraz z budynkami, położona w [...], uregulowana w KW [...] tom I karta 7 ciąg dalszy KW [...], składająca się z działki nr [...] o pow. 4 ha 6324 m2, nr [...] o pow. 3736 m2, według opisu i mapy sporządzonej 9 grudnia 1961 r. za nr ks. zam. 379/61 przez Prezydium P.R.N. w [...] oraz działki nr [...] o pow. 3 ha 1692 m2, według opisu i mapy sporządzonej 19 grudnia 1964 r. za nr ks. zam. 357/64 przez Prezydium P.R.N. w [...]. Odnosząc się do podnoszonej we wniosku nieważnościowym okoliczności objęcia przymusowym zarządem państwowym przedsiębiorstwa "[...] w [...] gm. [...], powiat [...], podczas gdy właścicielami całego przedsiębiorstwa, jak i też nieruchomości, na których to przedsiębiorstwo było prowadzone była [...] sp. z o.o., której właścicielami, jako wspólnicy byli P. K. i B. W.", co stanowić może o rażącym naruszeniu prawa - organ podał, że analiza znajdujących się w aktach sprawy dokumentów wskazuje, iż przymusowym zarządem państwowym objęte zostało przedsiębiorstwo stanowiące własność spółki [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, której udziałowcami byli P. K. i B. W. Wskazanie w ocenianej decyzji jedynie dzierżawców przedsiębiorstwa, stanowi wadliwość, lecz nie o charakterze rażącym, bowiem treść ww. zarządzenia w sposób dostateczny określa, jakie przedsiębiorstwo, w znaczeniu przedmiotowo-funkcjonalnym, zostało objęte pod przymusowy zarząd państwowy. Minister wskazał, że zarządzenie z 16 sierpnia 1949 r., jako podstawę prawną powołuje przepisy dekretu z 16 grudnia 1918 r. Powołany dekret stanowił, że przymusowy zarząd państwowy ustanawia się nad przedsiębiorstwami nieczynnymi albo zagrożonymi bezruchem, jeśli ich uruchomienie lub utrzymanie w ruchu leżało w interesie Państwa. Wymienione przesłanki musiały zachodzić kumulatywnie - brak jednej z nich wykluczał możliwość ustanowienia nad przedsiębiorstwem przymusowego zarządu państwowego. W ocenie organu, przedsiębiorstwo oznaczone jako "[...] w [...] gm. [...] pow. [...]", nie mogło być uznane za przedsiębiorstwo o podstawowym, czy też strategicznym znaczeniu dla gospodarki narodowej, którego utrzymanie miałoby bezpośredni związek z interesem Państwa. Nie była to bowiem cegielnia dużych rozmiarów, a jedynie przedsiębiorstwo o lokalnym zasięgu, którego głównym profilem produkcji był wyrób cegły palonej. Wypał cegły odbywał się w piecu kręgowym systemu Hoffmanna o 22 komorach, każda z nich mieściła 5000 sztuk cegły palonej, wydajność dzienna zakładu wynosiła 7000 sztuk. Powyższe ustalenia wynikają, m.in. z załącznika Nr 1 do protokołu zdawczo-odbiorczego z 23 września 1963 r., stanowiącego "Opis nieruchomości [...] tow. z ogr. por. w [...], w chwili wydania Zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z 16 sierpnia 1949 r. w sprawie ustanowienia zarządu państwowego". Podsumowując organ uznał, że zarządzenie z 16 sierpnia 1949 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Przy jego wydaniu organ w sposób rażący naruszył przepisy dekretu o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego, błędnie przyjmując, że spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące ustanowienie przymusowego zarządu państwowego nad cegielnią. Organ uznał również, że analizowane zarządzenie nie wywoływało skutków rzeczowych, a jedynie ograniczało prawo swobodnego dysponowania tym przedsiębiorstwem przez jego właściciela. Miało też w założeniu charakter odwracalny i nie oznaczało upaństwowienia przedsiębiorstwa, czy jakiejkolwiek zmiany stosunków własnościowych. Tym samym nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Po rozpatrzeniu wniosku Gminy [...] o ponowne rozpoznanie sprawy Minister Rozwoju Pracy i Technologii decyzją z 8 grudnia 2020 r. utrzymał w mocy decyzję z 10 lutego 2020 r. W uzasadnieniu Minister podtrzymał w pełni stanowisko wyrażone w decyzji z 10 lutego 2020 r. Podkreślił, że ocena spełniania przesłanki z art. 1 pkt 3 dekretu z 16 grudnia 1918 r. podlegać musi ścisłej (zawężającej) interpretacji, z uwagi na charakter i cel tego przepisu. Organ powołał stanowisko Sądu Najwyższego, zawarte w uzasadnieniu uchwały z 8 grudnia 1987 r., sygn. akt III CZP 47/87, zgodnie z którym omawiana regulacja została wprowadzona w szczególnych warunkach i polegała na zastosowaniu tymczasowego reżimu prawnego przez ustanowienie przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwami przemysłowymi o istotnym znaczeniu dla gospodarki, takimi jak, np. kopalnie, fabryki, zakłady, których uruchomienia lub utrzymania w działalności wymagał interes państwowy. Minister podniósł, że ustanowienie przymusowego zarządu na podstawie art. 1 pkt 3 dekretu wymagało łącznego spełnienia dwóch przesłanek: musiała istnieć groźba zatrzymania przedsiębiorstwa lub zatrzymanie musiało być faktem oraz utrzymanie w ruchu przedsiębiorstwa lub jego uruchomienie musiało leżeć w interesie państwa. Dekretem z 16 grudnia 1918 r. mogły być obejmowane wyłącznie przedsiębiorstwa bez których Państwo nie mogło spełniać swych podstawowych funkcji. Organ wskazał, że oczekiwana przez Gminę wykładnia dekretu poprzez pryzmat wdrażania, tzw. planu 3-letniego (przyjętego ustawą z 2 lipca 1947 r. o Planie Odbudowy Gospodarczej) doprowadziłaby do dokonania wykładni rozszerzającej, która powinna być uznana w świetle przedstawionego przez organ stanowiska judykatury, jak i wobec statuowanych przez Konstytucję zasad państwa prawa, za wykładnię o charakterze contra legem. Odnosząc się do podnoszonego przez Gminę zarzutu naruszenia art. 28 kpa w związku z niedopuszczeniem w charakterze strony Skarbu Państwa, a wobec tego zarzutu naruszenia art. 10 kpa, poprzez niezapewnienie udziału w postępowaniu Skarbowi Państwa, Minister wyjaśnił, że interes prawny w przedmiotowej sprawie posiadali i posiadają właściciel znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, legitymujący się prawem własności do niego w dacie bezpośrednio poprzedzającej nacjonalizację oraz aktualny właściciel nieruchomości, na której posadowione było to przedsiębiorstwo, tj. wnioskodawca i Gmina - oba te podmioty brały aktywny udział w postępowaniu prowadzącym do wydania zaskarżonej decyzji. Minister wyjaśnił, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym zwrócono się do Starosty [...] o udzielenie szczegółowych wyjaśnień (obejmujących lata 1949 - 2019) odnośnie do stanu i losu prawnego oraz faktycznego w szczególności mienia nieruchomego - nieruchomości położonej w [...] o łącznej pow. 8 ha 175 m2, ze wskazaniem dokumentów (aktów notarialnych, decyzji administracyjnych) potwierdzających rozporządzenie tą nieruchomością w ww. okresie. W odpowiedzi Starosta wskazał, że wzmiankowana nieruchomość odpowiada obecnym działkom nr [...] o pow. 0,37 ha oraz nr [...] o pow. 7,79 ha (łączna pow. nieruchomości 8,16 ha) zapisanym obecnie w księdze wieczystej nr [...] oraz księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] IV Wydział Ksiąg Wieczystych, a w ewidencji gruntów i budynków prowadzonym dla obrębu [...] jako właściciel przedmiotowej nieruchomości wpisana jest Gminy [...]. Starosta przekazał jednocześnie wypis z rejestru gruntów dla działek nr [...] i nr [...], obręb [...], gm. [...] oraz mapę ewidencyjną dla działek nr [...] i nr [...], obręb [...], gm. [...]. Wobec uzyskania powyższych informacji organ, pismem z 5 czerwca 2019 r., na podstawie art. 61 § 4 w zw. z art. 157 § 2 kpa zawiadomił Gminę o prowadzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia z 16 sierpnia 1949 r. W odpowiedzi na powyższe pismo, Gminy [...] nadesłała odpisy decyzji Wojewody Bydgoskiego (G.gt.8224- 29 475/91 i 476/91), wydane na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, stwierdzające odpowiednio nabycie przez Gminę [...] działki nr [...] i działki nr [...] - obie położone w [...]. Minister wyjaśnił następnie, że na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego w tym wyjaśnień samej Gminy uznać należało, że jest ona właścicielem nieruchomości wchodzących w skład przedsiębiorstwa objętego zarządzeniem z 16 sierpnia 1949 r. W konsekwencji organ uznał, że wbrew twierdzeniom Gminy status strony nie przysługuje w przedmiotowej sprawie Staroście [...]. Dodał również, że Starosta miał wiedzę o toczącym się postępowaniu, a pomimo to nie przystąpił do niego w charakterze strony. Skargę na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii wniosła Gmina [...]. Zaskarżonej zarzuciła naruszenie: 1) art. 1 pkt 3 dekretu w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego, poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie; 2) art. 7 i 77 kpa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie oraz przeprowadzenie postępowania dowodowego niewłaściwie; 3) art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 16 kpa, poprzez jego szeroką wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie; 4) art. 6 kpa i art. 7 Konstytucji RP w związku z powyższymi naruszeniami. Wskazując na powyższe zarzuty Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie. Gmina pismem z 8 października 2021 r. podtrzymała i uzupełniła argumentację przedstawioną w skardze. Minister w pismach z 30 września i 5 października 2021 r. zwrócił uwagę na teść art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 306/21 uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję z 10 lutego 2020 r. Sąd wskazał na przedwczesne uznanie, że wnioskodawcy oraz Gminie przysługiwał przymiot strony postępowania. W ocenie Sądu nie została także prawidłowo wyjaśniona kwestia podmiotu, któremu obecnie przysługuje prawo własności nieruchomości. Skargi kasacyjne od ww. wyroku złożył organ i Spółka. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 7 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1047/22 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał m.in., że jak wynika z akt sprawy, Spółka jest ujawniona w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. W rejestrze tym ujawniono także dane dotyczące wcześniejszej rejestracji Spółki w [...]. Sąd I instancji odnotował tę okoliczność, niezasadnie jednak ją pominął i nie ustalił, czego taki wpis dowodzi i jakie może mieć znaczenie w kontekście podnoszonych przez Sąd I instancji wątpliwości. Zgodnie z art. 7 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121, poz. 770 ze zm.- dalej pwKRS), podmiot podlegający obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, zgodnie z przepisami ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (dalej uKRS), wpisany do rejestru sądowego na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy, był obowiązany do złożenia wniosku o wpis do rejestru przedsiębiorców. Wniosek o wpis do rejestru przedsiębiorców podlegał złożeniu do sądu prowadzącego dotychczasowy rejestr sądowy, na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy. Wraz z tym wnioskiem, sąd prowadzący rejestr sądowy na podstawie przepisów obowiązujących do dnia wejścia w życie ustawy przekazywał właściwemu sądowi rejestrowemu akta dotyczące podmiotu objętego wnioskiem. (art. 7a ust. 1 i 3 pwKRS). Procedura ta oznacza, że sąd rejestrowy, właściwy do rozpoznania wniosku o wpis, dysponował aktami dotyczącymi podmiotu podlegającego ujawnieniu w rejestrze. Zgodnie natomiast z art. 38 pkt 1 lit. e) uKRS, w dziale 1 rejestru przedsiębiorców zamieszcza się oznaczenie poprzedniego numeru rejestru sądowego. Znajdujący się w aktach wypis z KRS zawiera taki wpis i podaje numer dotychczasowego rejestru sądowego. Oznacza to, że Spółka ujawniona aktualnie w KRS, była uprzednio ujawniona w rejestrze sądowym, nr akt [...]. NSA wskazał na domniemanie z art. 17 ust. 1 uKRS, zgodnie z którym domniemywa się, że dane wpisane do rejestru są prawdziwe. Natomiast żaden materiał z akt sprawy nie daje podstaw do podważenia tego domniemania. Wpis do sądu rejestrowego następuje na podstawie postanowienia sądu rejestrowego, jest zatem orzeczeniem sądowym. Do postępowania rejestrowego, zgodnie z art. 7 uKRS i art. 13 § 1 k.p.c., ma zastosowanie art. 365 § 1 k.p.c., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Poddając w wątpliwość tożsamość podmiotów ujawnionych w poprzednim i obecnym rejestrze sądowym, Sąd I instancji naruszył wskazane przepisy. Za zasadne NSA uznał zarzuty skarg kasacyjnych odnoszące się do stanowiska Sądu I instancji w kwestii obecnego właściciela nieruchomości. Wyjaśnił, że nie zakwestionowano faktu wydania przez Wojewodę Bydgoskiego decyzji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, stwierdzających nabycie przez Gminę prawa własności działek nr [...] i [...], co stanowiło podstawę do przyjęcia, że tytuł do działek przysługuje aktualnie Gminie. Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny, polecił Sądowi I instancji uwzględnienie przedstawionego powyżej stanowiska i przeprowadzenie kontroli zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z 31 lipca 2025 r. skarżąca Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Gmina wskazała na przepisy ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. W piśmie procesowym z 31 lipca 2025 r. uczestnik postępowania [...] Sp. z oo w [...] wniosła o oddalenie skargi. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie mając na uwadze treść art. 190 zd. 1 ppsa zważył, co następuje: Wobec wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać należy, że zarówno Spółka jak i skarżąca Gmina mają przymiot stron postepowania w niniejszej sprawie w rozumieniu art. 28 kpa. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 pkt 3 dekretu w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego warunkiem objęcia przedsiębiorstwa w zarząd państwowy było to, że utrzymanie w ruchu lub puszczenie w ruch danego przedsiębiorstwa leżało w interesie Państwa. Z materiału dowodowego w sprawie wynika, że przedmiotowe przedsiębiorstwo nie mogło być uznane za przedsiębiorstwo o podstawowym, czy też strategicznym znaczeniu dla gospodarki narodowej, którego utrzymanie miałoby bezpośredni związek z interesem Państwa. Nie była to bowiem cegielnia dużych rozmiarów, a jedynie przedsiębiorstwo o lokalnym zasięgu, którego głównym profilem produkcji był wyrób cegły palonej. Jak wynika z akt sprawy wypał cegły odbywał się w piecu kręgowym systemu Hoffmanna o 22 komorach, każda z nich mieściła 5000 sztuk cegły palonej, wydajność dzienna zakładu wynosiła 7000 sztuk. Powyższe ustalenia wynikają, m.in. z załącznika Nr 1 do protokołu zdawczo-odbiorczego z 23 września 1963 r., stanowiącego "Opis nieruchomości [...] tow. z ogr. por. w [...], w chwili wydania Zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z 16 sierpnia 1949 r. w sprawie ustanowienia zarządu państwowego, reprezentowali prawa jakoby właściciele Ob.Ob. M. P. i M. M., dokonany w dniu 1 stycznia 1950 r. na podstawie spisu z natury", w treści którego wskazano dodatkowo na okoliczność niekorzystnego położenia cegielni, tj. 5 km od miasta [...] i 12 km od najbliższej stacji kolejowej w [...], "(...) koło zakładu biegnie wyłącznie jedna droga łącząca [...] i [...]. Jedyną możliwością zbytu produktów z zakładu jest szlak rzeczny w postaci rzeki [...], przepływającej obok zakładu - oddalonej około 100 mtr. Rzeka [...] posiada charakter najdogodniejszego zbytu dlatego, że wysyłki wagonowe ze względu na poważne oddalenie od zakładu do stacji kolejowej powoduje kolosalny wzrost kosztów transportu". Jak wynika z protokołu zdawczo-odbiorczego z 5 stycznia 1950 r., przedmiotowa cegielnia prowadziła działalność w jednym, głównym budynku wraz z przybudówką, w którym mieścił się piec Hoffmana oraz dysponowała maszynownią, halą prasową, kotłownią, kuźnią, mieszkaniem maszynisty nad kotłownią i sześcioma szopami suszarnianymi z kompletnym urządzeniem (rusztowaniami), w tym jedną niewykończoną piętrową szopą suszarnią i jedną szopą - pakownią w stanie kompletnego zniszczenia nienadającą się do użytku. Skarżący w celu wykazania konieczności objęcia zarządem państwowym ww. przedsiębiorstwa podnosił argumenty bazujące na konieczności uwzględnienia przy wykładni art. 1 pkt 3 ww. dekretu treści innych ustaw, stanowiących realizację polityki ówczesnych władz, bądź też podnosił argument funkcjonowania na terenie przedsiębiorstwa kopalni gliny. Odnośnie do tego zarzutu stwierdzić należy, że wobec treści art. 1 pkt 3 dekretu zarządem państwowym mogły być objęte przedsiębiorstwa, których utrzymanie w ruchu lub puszczenie w ruch leżało w interesie Państwa. Zatem objęcie zarządem państwowym dotyczyło jedynie przedsiębiorstw spełniających przesłankę "leży w interesie państwa", nie zaś wszystkich przedsiębiorstw. Co także istotne, użyty w ww. przepisie zwrot "mogą być objęte" oznaczał, że nie istniał obowiązek ustanowienia zarządu państwowego nad każdym przedsiębiorstwem ani tym bardziej nie chodziło tu o objęcie takim zarządem z mocy samej ustawy. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w wyroku z 21 grudnia 1998 r, sygn. akt IV SA 2182/96, pojęcie "leży w interesie Państwa" w rozumieniu art. 1 pkt 3 dekretu oznaczało, że rygorem ustanowionym w tym dekrecie mogły być objęte wyłącznie przedsiębiorstwa, bez działania których Państwo nie mogłoby spełniać swoich podstawowych funkcji. Rozciąganie działania dekretu na drobne zakłady przemysłowe o charakterze lokalnym, jakie miało miejsce w okresie pierwszego dziesięciolecia PRL, uznane musi być za naruszenie prawa, albowiem przepisów o charakterze restrykcyjnym nie można interpretować rozszerzająco (por.: wyrok NSA z 8 września 1999 r, sygn. akt IV SA 2404/99, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 stycznia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1598/05). W wyroku z 22 stycznia 2002 r., sygn. akt I V SA 487/00 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jak wynika z brzmienia art. 1 pkt 3 dekretu, zarządem państwowym mogły być objęte nie wszystkie przedsiębiorstwa, lecz tylko te, których uruchomienie bądź utrzymanie w ruchu leżało w interesie państwa. Należy tu zwrócić uwagę na dwa elementy ww. przepisu. Po pierwsze, zwrot "mogą być objęte" oznaczał, że nie było obowiązku ustanowienia zarządu państwowego ani nie wynikał on z mocy prawa, lecz istniała prawna możliwość objęcia pewnych przedsiębiorstw tym zarządem. Po drugie, przepis ten mógł mieć zastosowanie tylko do przedsiębiorstw, których funkcjonowanie, działanie leżało w interesie Państwa. Głównym wyznacznikiem było więc istnienie interesu Państwa, co niewątpliwie zawężało kategorię podmiotów gospodarczych tylko do tych, które mogły mieć kluczowe, strategiczne znaczenie dla Państwa, bądź bez działania których Państwo nie mogłoby spełniać swoich podstawowych funkcji (por. także wyroki NSA z 1 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 1126/98; z 21 grudnia 1998 r., sygn. akt IV SA 2182/96). Skarżąca Gmina wskazała na konieczności uwzględnienia wdrażania planu 3-letniego czy też planu 6-letniego. Skarżąca powołała się na uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z 8 grudnia 1987 r., sygn. akt III CZP 47/87. Według skarżącej w pojęciu "interesu państwa", o którym mowa w art. 1 pkt 3 dekretu, mieszczą się również zadania podejmowane przez Państwo na podstawie odrębnych aktów normatywnych, w związku z tym ów interes wynikał także z wyżej wskazanych planów, w których cegłę wymieniono wprost jako "ważniejszy artykuł". W ocenie Sądu takie stanowisko pozostaje w sprzeczności z ukształtowanym w orzecznictwie rozumieniem interesu państwa, którego istnienie niewątpliwie zawęża kategorię podmiotów gospodarczych tylko do tych, które mogą mieć kluczowe (strategiczne) znaczenie dla państwa. Posługując się argumentacją skarżącej, należałoby dojść do wniosku, że wszystkie istniejące wówczas cegielnie lub przedsiębiorstwa produkujące materiały budowlane, miały strategiczne znaczenie dla państwa. Jednakże takie rozumienie zaprzecza znaczeniu pojęcia "strategiczne", jako bardzo ważne, istotne, bez którego nie można lub trudno się obejść (por. wyrok WSA w Warszawie z 24 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 728/15). Podkreślić należy, że dekret ma charakter restrykcyjny. Mogły być obejmowane nim wyłącznie przedsiębiorstwa, bez działania których Państwo nie mogłoby spełniać swoich podstawowych funkcji. Rozciąganie działania dekretu na drobne zakłady przemysłowe, o charakterze lokalnym musi być uznane za rażące naruszenie prawa. Jak wyżej zaznaczono przepisów o charakterze restrykcyjnym nie można interpretować rozszerzająco. W skardze Gmina zarzuciła, że organ pominął, iż [...] w [...] była przedsiębiorstwem, w którego skład wchodziła również kopalnia gliny. W ocenie skarżącej w sprawie uwzględnić należy treść art. 3 ust. 1 lit. A pkt 1 ustawy z 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, który stanowił, że Państwo przejmuje na własność przedsiębiorstwa górnicze i przemysłowe takie jak kopalnie oraz nadania górnicze, podlegające przepisom prawa górniczego. Skarżąca nie dostrzega, że przedmiotem niniejszego postępowania nadzorczego jest ocena zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z 16 sierpnia 1949 r, wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej, w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: [...] w [...], gm. [...], pow. [...]. Zarządzenie to wraz z protokołem zdawczo-odbiorczym z 5 stycznia 1950 r. odnoszą się do przejęcia ww. przedsiębiorstwa jako cegielni i nie wskazują aby na dzień ustanowienia przymusowego zarządu państwowego było to przedsiębiorstwo górnicze, w ramach którego działa kopalnia gliny. Powyższego nie zmienia fakt, że w umowie dzierżawy z 27 maja 1946 r. jest mowa o złożach gliny a w ww. protokole mowa jest o gliniance, czyli wyrobisku powstałym po zakończeniu wydobycia gliny. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest ocena legalności aktu w kontekście przesłanek z art. 156 § 1 kpa, a nie prowadzenie postepowania co do istoty sprawy w kolejnej instancji. Jedynie ubocznie odnosząc się do zarzutu skarżącej wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. B ww. ustawy z 3 stycznia 1946 r. w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów o podwyższeniu dolnej granicy zdolności zatrudnienia przejmowanych na własność Państwa przedsiębiorstw w przemysłach wyrobów niepowszechnego użytku, bądź mało zmechanizowanych, bądź o charakterze pionierskim i sezonowym z 19 grudnia 1946 r. (Dz.U. 1947 r. Nr 2, poz. 7) cegielnie podlegały nacjonalizacji po spełnieniu kryteriów: w cegielniach, w których roczna zdolność produkcji nie przekracza 2.500.000 cegieł - zdolność zatrudnienia na poziomie 100 pracowników na jedną zmianę. Natomiast powyżej wskazanej zdolności produkcyjnej - zdolność zatrudnienia 50 pracowników. Z akt sprawy nie wynika, by przedmiotowa cegielnia spełniała kryteria ustawy z 3 stycznia 1946 r. Podsumowując wskazać należy, że organ nadzoru prawidłowo stwierdził, iż zarządzenie z 16 sierpnia 1949 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem art. 1 pkt 3 dekretu w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Minister nie naruszył tych przepisów. Wbrew zarzutom skargi organ nadzoru zebrał dla potrzeb niniejszego postepowania konieczny materiał dowodowy i dokonał jego prawidłowej oceny. Nie doszło więc do naruszenia art. 7 i art. 77 kpa. Odnośnie do stanowiska skarżącej w przedmiocie umorzenia postępowania na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego wskazać należy, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji, tj.8 grudnia 2020 r. nie obowiązywały przepisy ww. ustawy zmieniającej. Natomiast Sąd dokonuje oceny zaskarżonej decyzji według stanu prawnego na datę jej wydania. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.