I SA/Wa 971/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2011 r. sprawy ze skarg Spółdzielni [...] w W. i Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi. I. Stan faktyczny 1. Decyzją z dnia [...] września 1975 r. nr [...] Naczelnik W. wywłaszczył na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...] z obrębu [...], stanowiącą własność S.S. pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...]". 2. Wnioskiem z dnia 22 sierpnia 2003 r. spadkobiercy poprzedniego właściciela wystąpili o zwrot części przedmiotowej nieruchomości jako nie wykorzystanej na cel wywłaszczenia tj. działki [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2. 3. Starosta P. (wyznaczony przez Wojewodę [...] do rozpatrzenia sprawy) decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Nr [...] orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości nr [...]. 4. Po rozpatrzeniu odwołania W. – Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] uchylił powyższa decyzję starosty i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Jednocześnie postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania Spółdzielni [...]. 5. Ponownie orzekając w sprawie Starosta P. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] m2 na rzecz E.K. w ¾ częściach i B.K. w ¼ części. Jednocześnie zobowiązał te osoby do zwrotu na rzecz W. zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że w postępowaniu ustalono, iż do zagospodarowania nieruchomości doszło dopiero 23 lata po wywłaszczeniu poprzez wybudowanie parkingu przez firmę komercyjną. 6. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] wydaną na skutek wniesienia odwołań przez W. oraz Spółdzielnię [...] - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, iż organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób nie budzący wątpliwości, czy część wywłaszczonej nieruchomości, podlegająca zwrotowi stała się zbędna na cel jej wywłaszczenia. 7. Po rozpatrzeniu skargi B.K. i E.K. – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 12 lutego 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1068/08 uchylił powołaną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008 r. Sąd stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że objęta decyzją nieruchomość podlega zwrotowi, gdyż stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jednak dla sprawy istotne znaczenie ma to, że zaskarżona decyzja zapadła w wyniku rozpatrzenia odwołań W. oraz Spółdzielni, przy czym rozpatrując wcześniejsze odwołanie Spółdzielni od decyzji Starosty P. z [...] czerwca 2006 r. Wojewoda postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r. uznał, że nie ma ona przymiotu strony w niniejszym postępowaniu o zwrot nieruchomości. Rozpatrzenie merytoryczne takiego odwołania narusza więc art. 127 § 1 kpa i art. 28 kpa. 8. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 stycznia 2010 r. sygn. I OSK 671/09 oddalił skargę kasacyjną Spółdzielni. NSA wskazał, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej możliwości zwrotu wywłaszczanej nieruchomości. Jednak błędnie przyjął sąd pierwszej instancji, iż Spółdzielnia nie ma interesu prawnego do występowania jako strona w postępowaniu o zwrot nieruchomości. 9. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] uchylił powołaną decyzję Starosty P. z dnia [...] listopada 2007 r. w pkt I w zakresie określającym wielkość udziałów i jednocześnie ustalił wielkość udziałów w zwracanej nieruchomości tj. E.K. 2/3 części i B.K. 1/3 części. Ponadto uchylono pkt 2 w części dotyczącej zwaloryzowanej kwoty odszkodowania, ustalając jednocześnie aktualną wartość odszkodowania podlegającego zwrotowi na kwotę [...] zł. W pozostałym zakresie Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty P.. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że co do zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia jest związany oceną prawną wyrażoną przez sąd administracyjny – co do tego, iż nie jest realizacją celu wywłaszczenia budowa po 23 latach parkingu tymczasowego. Ponadto organ pierwszej instancji nieprawidłowo ustalił udziały spadkobierczyń poprzedniego właściciela w wywłaszczanej nieruchomości. Udziały te zgodnie z treścią postanowień spadkowych wynoszą odpowiednio E.K. - 2/3 i B.K. -1/3. Dodatkowo konieczne stało się zwaloryzowanie kwoty zwracanego odszkodowania na dzień wydania decyzji przez Wojewodę. II. Zarzuty zawarte w skargach do Sądu i stanowisko organu 1. Miasto W. wniosło skargę na powyższą decyzję zarzucając błędna zastosowanie art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.; dalej ugn). Skarżący wskazał, że nie można uznać że sporna działka stała się zbędna na cele budowy osiedla mieszkaniowego. Nie ma też znaczenia kto wybudował parking, ale istotne jest to że zgodnie z planem realizacyjnym był on przewidziany na przedmiotowej nieruchomości, został wybudowany i służy mieszkańcom osiedla. Zdaniem skarżącego nie do przyjęcia jest stanowisko, że realizacja celu wywłaszczenia nawet po upływie terminów określonych w art. 137 ust. 1 ugn powoduje konieczność zwrotu nieruchomości. Ponadto zarzucono nie odniesienie się do zarzutu braku wyceny i orzeczenia o zwrocie nakładów poniesionych na budowę parkingu. 2. Spółdzielnia [...] wnosząc w skardze o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 137 ust. 2 ugn poprzez przyjęcie, że ma on zastosowanie również do części nieruchomości stanowiących infrastrukturę osiedla mieszkaniowego jako większej całości. Zdaniem Spółdzielni o zbędności na cel wywłaszczenia można by mówić tylko gdyby prace na terenie objętym lokalizacją w ogóle się nie rozpoczęły. Ponadto zarzucono naruszenie art. 35 ust. 41 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) poprzez nieuwzględnienie, że Spółdzielnia nabyła roszczenia do uzyskania własności tej nieruchomości poprzez zasiedzenie. Spółdzielni podniosła również, że skierowała do Sądu wniosek o stwierdzenie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości. 3. W odpowiedzi na skargi Wojewoda [...] wniósł o ich oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. III. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarg. 2. Organ ponownie rozpatrując sprawę był zgodnie z art. 153 ppsa związany oceną prawną zawartą w przywołanym orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu tych orzeczeń jednoznacznie stwierdzono, że ocena zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia wyrażona w decyzji Starosty P. z dnia [...] listopada 2007 r. jest prawidłowa. Zatem dalsze rozważanie tej kwestii - z uwagi na niezmieniony stan faktyczny jest zbyteczne. W przedmiotowej sprawie zaistniała materilanoprawna przesłanka zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z powodu nie zrealizowania inwestycji stanowiącej uzasadnienie wywłaszczenia w terminie 10 lat. Zarzuty zawarte w skargach w tym zakresie stanowią tak naprawdę kwestionowanie wiążącej oceny prawnej i nie mogły odnieść skutku. 3. Instytucja zwrotu nieruchomości wywłaszczonej musi być odczytywana przez pryzmat konstytucyjnej zasady dopuszczającej wywłaszczenie nieruchomości jedynie na cel publiczny i za słusznym odszkodowaniem (art. 21 ust. 2 Konstytucji). W sytuacji kiedy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, poprzedni właściciel może żądać zwrotu przejętej od niego nieruchomości. Materialne przesłanki zwrotu nieruchomości wywłaszczonej określa art. 137 ust. 1 ugn. Dlatego zarzut nie uwzględnienia art. 35 ust. 41 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych jest całkowicie chybiony. Pomijając już kwestię niekonstytucyjności tego przepisu – nie mógł on zdaniem Sądu nigdy stać na przeszkodzie zwrotowi nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela – jako wyraz ochrony właścicieli przed wywłaszczeniem nieruchomości i niezrealizowania celu wywłaszczenia. W zestawieniu praw wywłaszczonego z roszczeniami Spółdzielni jako posiadacza o tzw. "zasiedzenie", pierwszeństwo należało dać prawu poprzedniego właściciela, co organ słusznie uczynił. 4. Sąd również nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu nie rozliczenia nakładów – czyli naruszenia art. 140 ust. 4 ugn. W przedmiotowej sprawie został sporządzony operat szacunkowy, który nie wykazał zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie. Również strona nie przedstawiła takiej opinii. Dlatego organ bazując na opinii biegłego określającego wartość nieruchomości przyjął, że nie doszło do działań na nieruchomości zwiększających jej wartość. Nie można przy tym organom obu instancji czynić z tej przyczyny zarzutu naruszenia prawa. 5. Zarzuty skarg są więc całkowicie chybione i nie mogły być uwzględnione. Kontrolując zaskarżoną decyzję w zakresie określonym w art. 134 ppsa Sąd nie stwierdził, aby wystąpiły inne niż wskazane w skargach uchybienia obligujące do uchylenia zaskarżonej decyzji albo stwierdzenia jej nieważności. Dlatego skargi jako nieuzasadnione podlegały oddaleniu. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.