I SA/Wa 993/15

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak : [...] w przedmiocie kary pieniężnej za prowadzenie placówki bez zezwolenia postanawia : odmówić K. B. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 29 czerwca 2015 r. (data stempla biura podawczego) wpłynął uzupełniony przez wnioskodawczynię formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje mąż i dwoje dzieci. Wnioskodawczyni wraz z rodziną utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...] zł oraz z dochodów uzyskiwanych przez męża z tytułu umowy o pracę w wysokości [...] zł. Łącznie miesięczny dochód wnioskodawczyni i jej męża wynosi [...] zł. Wnioskodawczyni podała, że posiada dom o powierzchni [...] m ² oraz samochód osobowy. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada. Zarządzeniem z dnia 2 lipca 2015 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie czy wskazany w formularzu dochód w wysokości [...] zł został podany w wysokości netto, czy też brutto. Zapytano wnioskodawczynię jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi, należało wskazać branżę oraz charakter wykonywanej pracy oraz czy samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, czy też zatrudnia do pracy jakieś osoby, jeśli tak należało wskazać ile osób. Wezwano wnioskodawczynię do podania jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem domu o powierzchni [...] m ² należało je wyszczególnić i podać ich wysokość (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz nieczystości stałych, płynnych, itp.), oraz jaką kwotę orientacyjnie przeznacza miesięcznie na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych) dla siebie i rodziny. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, jakiej marki samochód posiada, należało podać roku produkcji oraz miesięczne koszty związane z jego utrzymaniem (zakup paliwa, ubezpieczenie, naprawy). Zapytano wnioskodawczynię także, czy uzyskuje pomoc od rodziny, instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto wezwano wnioskodawczynię do nadesłania wyciągów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy, kserokopii zeznania podatkowego za rok 2014 r. (PIT-36, PIT-37), bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2014 r. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 23 lipca 2015 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane wyjaśnienia i dokumenty. Z nadesłanych informacji wynika, że dochód wskazany w formularzu przez wnioskodawczynię wynoszący [...] zł jest podany w wysokości netto. Wnioskodawczyni podała, że prowadzi działalność gospodarczą w postaci Rodzinnego Domu Pomocy dla osób starszych od maja 2004 r. Oświadczyła, że działalność prowadzi samodzielnie z pomocą rodziny (mąż, matka, ojciec). Wskazała, że zatrudnia 2 osoby na podstawie umowy o pracę. Wnioskodawczyni podała, że miesięczne koszty utrzymania domu wynoszą z tytułu opłat za energię elektryczną – [...] zł, gaz – [...] zł, wodę – [...] zł, telefon [...] zł (x 2), wywóz nieczystości – [...] zł, internet – [...] zł, oraz tytułem spłaty raty kredytu hipotecznego – [...] zł. Łącznie ww. wskazane wydatki związane z utrzymaniem domu wynoszą [...] zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że na bieżące potrzeby życia codziennego dla siebie i rodziny przeznacza około [...] zł. Wskazała, że posiada samochód osobowy marki [...], rok produkcji [...], a jego koszt utrzymania to około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni oznajmiła, że nie uzyskuje pomocy od rodziny, ani innych instytucji społecznych czy państwowych. Poinformowała, że jej księgowość prowadzona jest wg. książki przychodów i rozchodów (zasady ogólne) w związku z tym nie jest sporządzany bilans zysków i strat w oparciu o przepisy o rachunkowości. Wnioskodawczyni dołączyła do wyjaśnień zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014 r. PIT- 36 oraz wyciągi z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy. Z nadesłanego zeznania podatkowego wynika, że wnioskodawczyni osiągnęła w 2014 r. łączny dochód w wysokości [...] zł, w tym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej [...] zł oraz dochód z innego źródła niewymienionego w wierszach od 1 do 7 w wysokości [...] zł. Dochód męża wnioskodawczyni w 2014 r. wyniósł natomiast [...] zł. Z nadesłanych wyciągów z konta bankowego wnioskodawczyni wynika natomiast, że wartość operacji na rachunku wynosi tytułem uznania [...] zł, a tytułem obciążenia [...] zł. Saldo końcowe na rachunku wnioskodawczyni na dzień 30 czerwca 2015 r. było dodatnie i wynosiło [...] zł. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wnioskodawczyni wraz z mężem posiada stały, niemały dochód uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz zatrudnienia męża o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni posiada dom o powierzchni [...] m ² oraz samochód osobowy marki [...], rok produkcji [...]. Stwierdzić zatem należy, iż przy takim dochodzie nie można uznać wnioskodawczynię za osobę ubogą, czy też za osobę znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć natomiast zastosowanie tylko wobec takich osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Wnioskodawczyni zaś do grona takich osób nie należy. Posiada bowiem wraz z mężem stały, niemały dochód miesięczny, którego wysokość pozwala nie tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych tj. na ponoszenie kosztów związanych z utrzymaniem domu oraz bieżących potrzeb życia codziennego, jak również na ponoszenie kosztów związanych z posiadaniem i utrzymaniem samochodu osobowego, czy spłatą rat zaciągniętego kredytu hipotecznego. Uznano zatem, że przy wysokości uzyskiwanego dochodu i posiadanym majątku nie można uznać wnioskodawczynię za osobę ubogą, znajdującą się w bardzo trudnej sytuacji materialnej bądź pozbawioną środków do życia, bądź za osobę zaspokajającą tylko podstawowe potrzeby życiowe, co kwalifikowałoby ją do przyznania prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawcy mają zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, a ponadto z uzyskiwanych dochodów wystarcza im także na pokrycie innych, dodatkowych kosztów takich jak, np. związanych z utrzymaniem samochodu osobowego, czy spłatą rat kredytu. Wskazać należy, że o ile posiadanie samochodu mieści się w ramach współczesnych standardów życiowych, o tyle w przypadku osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy standard ten przekracza. Zaznaczyć należy, że także okoliczność dotyczącą posiadania kredytu hipotecznego nie może być traktowana wyjątkowo, bądź jako przesłanka uzasadniającą przyznanie prawa pomocy, gdyż znaczna część polskich rodzin posiada zadłużenia w bankach. Zauważyć należy, że bank udzielając wnioskodawczyni kredytu ocenił jej sytuację finansową jako odpowiednią do przyznania kredytu, umożliwiającą ponoszenie obciążeń z nim związanych. Wnioskodawczyni natomiast nie wskazała, by miała problemy ze spłatą kredytu z uzyskiwanych dochodów. Dodać należy, iż zgodnie z orzecznictwem sądowym spłata zaciągniętych kredytów nie stanowi wydatku niezbędnego, który należy uwzględniać przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 1990 r., II CZ 113/90, OSNC 1991/8-9/111). Nadto, zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu i inne zobowiązania) nie mogą mieć pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, jakimi są koszty sądowe. Podkreślić należy, iż także kwota uznania i obciążenia konta wnioskodawczyni oraz dodatnie, nie małe saldo końcowe na rachunku na dzień 30 czerwca 2015 r. wskazują, że wnioskodawczyni dysponuje znacznymi środkami finansowymi uniemożliwiającymi uznanie za osobę ubogą, czy też za osobę znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują zatem, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nie jest na tyle trudna, by nie była ona w stanie z uzyskiwanego dochodu ponieść kosztów sądowych samodzielnie, jak również kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Oceniono zatem, że wnioskodawczyni przy wysokości posiadanego dochodu i przy ograniczeniu niektórych wydatków niebędących niezbędnymi jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie, jak również koszty związane z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna bowiem znaleźć pokrycie w swych dochodach poprzez odpowiednie ograniczenie bądź zmniejszenie wysokości innych wydatków nie będących niezbędnymi do utrzymania siebie i rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.