I SA/Wa 993/21
WyrokWSA w Warszawie2021-07-06
Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Magdalena Durzyńska, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odmawiając wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, może badać faktyczny sposób użytkowania budynku, jeśli dane z ewidencji gruntów i budynków oraz księgi wieczystej wskazują na zabudowę na cele mieszkaniowe?Ratio decidendi
Organ odmawiając wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, nie może badać faktycznego sposobu użytkowania budynku, jeśli dane z ewidencji gruntów i budynków oraz księgi wieczystej wskazują na zabudowę na cele mieszkaniowe. Ustawa przekształceniowa wiąże skutek przekształcenia z charakterem obiektu usytuowanego na gruncie, a nie z jego aktualnym sposobem wykorzystania. Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest ograniczone do potwierdzenia znanych faktów lub stanu prawnego, a nie do rozstrzygania kwestii spornych czy dokonywania nowych ustaleń.Stan faktyczny
G. B., użytkownik wieczysty nieruchomości, wystąpił o wydanie zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, wskazując, że nieruchomość jest zabudowana na cele mieszkaniowe. Prezydent odmówił wydania zaświadczenia, powołując się na niemieszkalny sposób użytkowania budynku, wykorzystywanie nieruchomości na cele gospodarcze oraz fakt, że stanowi ona siedzibę osób prawnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że decydujący jest rodzaj zabudowy, a nie sposób jej faktycznego użytkowania.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz postanowienie Prezydenta, zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz G. B. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Joanna Skiba, po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz G. B. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] po rozpoznaniu zażalenia G. B. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta [...]z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...].
Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2020 r. G. B., będący użytkownikiem wieczystym nieruchomości gruntowej stanowiącej własność [...], położonej w [...] ([...]) przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...], wystąpił o wydanie zaświadczenia w trybie ustawy przekształceniowej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu, jako zabudowanego na cele mieszkaniowe w prawo własności.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] Prezydent [...]odmówił skarżącemu wydania zaświadczenia żądanej treści, uzasadniając powyższe faktycznym niemieszkalnym sposobem użytkowania budynku posadowionego na Nieruchomości. organ I instancji w toku poczynionych ustaleń stwierdził, że według danych z ewidencji gruntów i budynków Nieruchomość co prawda jest zabudowana budynkiem mieszkalnym, ale w którym nie ma samodzielnych lokali. Jednocześnie, organ I instancji oparł się na danych wynikających z Krajowego Rejestru Sądowego wskazujących, że zarówno w dniu [...] stycznia 2019 r. jak i obecnie, nieruchomość stanowi siedzibę osób prawnych. Dodatkowym argumentem, na którym organ I instancji oparł wydane rozstrzygnięcie były deklaracje podatkowe składane przez Skarżącego, wskazujące na wykorzystywanie Nieruchomości na cele prowadzenia działalności gospodarczej. Ostatecznie organ I instancji stwierdził, że zgodnie z zapisami w ewidencji gruntów i budynków obiekt znajdujący się na nieruchomości ma charakter mieszkaniowy, jednak pozostałe ustalenia wykazały, że skarżący samowolnie zmienił sposób korzystania z budynku na nie mieszkaniowy, co uzasadniało odmowę wydania zaświadczenia o przekształceniu.
Postanowienie organu I instancji zostało zaskarżone w całości przez skarżącego wniesionym zażaleniem w dniu [...] lutego 2021 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] po rozpoznaniu zażalenia G. B. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...]. W uzasadnieniu wskazano przeden wszystkim na niezgodność stanu prawnego budynku posadowionego na nieruchomości z jego stanem faktycznym oraz faktycznym sposobem użytkowania. W tym zakresie organ II instancji podtrzymał stanowisko organu I instancji przyjmując, że zasadniczym kryterium dla stwierdzenia przekształcenia pozostaje sposób wykorzystywania budynku, a nie zaś charakter zabudowy nieruchomości.
Podkreślono, że nie można zgodzić się z zarzutami skarżącego co do błędnych wniosków wprowadzonych przez organ I instancji, co do braku wyczerpującego postępowania dowodowego oraz rozstrzygnięcia wątpliwości na niekorzyść Skarżącego. W niniejszej sprawie nic budzi wątpliwości fakt, zarówno po stronie organu jak i po stronie użytkownika wieczystego, że przedmiotowa nieruchomość jest wykorzystywana w całości przez użytkownika wieczystego niezgodnie z jej funkcją zapisaną w ewidencji budynków oraz w księdze wieczystej. W takiej sytuacji organ I instancji nie ma możliwości wydania zaświadczenia o treści żądanej przez Wnioskodawcę.
Podkreślono również, że organ II instancji nie ma kompetencji do wydania zaświadczenia w tej materii. Wedle art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy o przekształceniu organem właściwym do wydania zaświadczenia jest odpowiednio wójt (burmistrz, prezydent miasta), zarząd powiatu albo zarząd województwa - w przypadku gruntów stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego.
Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2021 r. wniósł G. B.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy tj.:
a. art. 1 ust. 1 i ust. 2 Ustawy przekształceniowej poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą wadliwym uznaniem, że nieruchomość gruntowa pozostająca w użytkowaniu wieczystym Skarżącego, położona w [...] ([...]) przy ul. [...], stanowiąca działkę ewidencyjną nr [...], obręb [...], uregulowana w księdze wieczystej KW nr [...] (dalej jako: "Nieruchomość") nie podlega skutkom przekształcenia regulowanym Ustawą przekształceniową mimo że jest zabudowana na cele mieszkaniowe, ponieważ okoliczności faktyczne świadczą o niemieszkalnym sposobie użytkowania budynku posadowionego na Nieruchomości, podczas gdy dla przekształcenia w rozumieniu ww. przepisów Ustawy przekształceniowej relewantny jest jedynie rodzaj wzniesionego na gruncie budynku, a więc jego prawna kwalifikacja zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, a nie sposób jego faktycznego stałego wykorzystywania, co w konsekwencji skutkowało utrzymaniem w mocy przez organ II instancji wadliwego Postanowienia organu I instancji o odmowie wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności,
b. art. 4 ust. 1 pkt 3 Ustawy przekształceniowej poprzez jego niezastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy przez organ II instancji wadliwego Postanowienia organu I instancji o odmowie wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności, choć w świetle danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków dostępnych organowi I instancji oraz organowi II instancji brak było podstaw do kwestionowania spełnienia przez przedmiotową Nieruchomość pozytywnych przesłanek przekształcenia określonych w Ustawie przekształceniowej, przez wzgląd na jej zabudowanie na cele mieszkaniowe, kiedy charakter tej zabudowy był również potwierdzany przez organy obu instancji,
2) przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a. art. 219 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy przez organ II instancji wadliwego Postanowienia organu I instancji o odmowie wydania zaświadczenia o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności, pomimo że zaistniały przesłanki do wydania zaświadczenia o treści żądanej przez Skarżącego, przez wzgląd na zabudowanie Nieruchomości na cele mieszkaniowe,
b. art. 218 § 2 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na wyjściu przez organy obu instancji poza dopuszczalny zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie o wydanie zaświadczenia, pomimo tego, że w postępowaniu w przedmiocie wydania zaświadczenia organ nie może badać, kwestii dotyczących faktycznego sposobu użytkowania budynku czy ewentualnej samowolnej zmiany sposobu jego użytkowania z funkcji mieszkalnej na niemieszkalną, bowiem tego rodzaju postępowanie wykracza poza dopuszczalny zakres postępowania o wydanie zaświadczenia, a nadto nie ma znaczenia w kwestii oceny spełnienia przesłanek ustawowych przekształcenia odnoszących się jedynie do zabudowy nieruchomości na cele mieszkaniowe, a nie do jej faktycznego jej wykorzystywania czy użytkowania,
c. art. 6 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez organ II instancji oparcia wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia i podstawy jego działania o regulacje zawarte w wytycznych Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] grudnia 2020r. uzyskanych przez Dzielnicę [...] oraz intencjach ustawodawcy zawartych w uzasadnieniu Ustawy przekształceniowej, które to nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego, co stanowiło o naruszeniu przez organ I instancji zasady praworządności, oznaczającej działanie w granicach i na podstawie prawa powszechnie obowiązującego, za które ww. wytycznych i intencji uznać jednak nie można,
d. art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia przez organy obu instancji całego materiału dowodowego w sprawie, oraz oparcie się wyłącznie na dowodach i okolicznościach przemawiających na niekorzyść skarżącego, z pominięciem okoliczności i danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, które wskazują na zabudowę Nieruchomości na cele mieszkaniowe, a którymi organu obu instancji winny być związane,
e. art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie przez organ II instancji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, skutkujące nierozpoznaniem przez organ II instancji niniejszej sprawy w jej całokształcie, a jedynie ograniczenie się do oceny podniesionych przez skarżącego naruszeń prawa materialnego i przepisów postępowania stawianych rozstrzygnięciu organu I instancji,
f. art. 81 a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości co do tego, czy nieruchomość w dniu [...] stycznia 2019 r. była zabudowana na cele mieszkalne na niekorzyść skarżącego, pomimo istnienia szeregu dowodów (w szczególności urzędowych tj. wynikających z ewidencji gruntów i budynków) potwierdzających, że została ona objęta zakresem przedmiotowym ustawy przekształceniowej, ponieważ pozostaje zabudowana budynkiem mieszkalnym,
g. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie postanowienia organu II instancji, a polegające w szczególności na nieodniesieniu się przez organ II instancji do naruszeń przepisów postępowania stawianych przez skarżącego postanowieniu organu I instancji odnośnie naruszenia przez ten organ zasady praworządności, poprzez oparcie wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia w sprawie o regulacje zawarte w wytycznych Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] grudnia 2020 r. uzyskanych przez Dzielnicę [...] oraz intencjach ustawodawcy zawartych w uzasadnieniu Ustawy przekształceniowej, które to nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego,
h. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie przez organ II instancji w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia organu II instancji oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej,
a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa
i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. dalej jako p.p.s.a.) wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreśla, że na wstępie i w związku z treścią zarzutów sformułowanych w skardze odpowiedzi wymagają dwa pytania –1/ czy wpis do ewidencji gruntów i budynków ma charakter priorytetowy, wiążący organ wydający zaświadczenie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, a w związku z tym, 2/ czy organ zwolniony jest z obowiązku potwierdzenia skutku następującego z mocy prawa przy spełnieniu się określnych okoliczności faktycznych i prawnych, które nie wynikają wprost z wpisu do ewidencji gruntów i budynków, lecz można je wywieść z innych, pozostających w dyspozycji organu dokumentów.
Rozważenie przedstawionych, istotnych kwestii wymaga dokładnej analizy zarówno przepisów ustawy przekształceniowej, a w tym ich wykładni funkcjonalnej, jak
i przepisów regulujących instytucję "zaświadczenia", o której mowa w art. 4 ust. 1 ustawy przekształceniowej.
Zgodnie zatem z regulacją zawartą w art. 1 ust. 1 ustawy przekształceniowej, z dniem 1 stycznia 2019 r., z mocy prawa, dokonuje się przekształcenie w prawo własności dotychczasowego użytkowania wieczystego gruntów zdefiniowanych w ustępie drugim tego przepisu, jako grunty zabudowane na cele mieszkaniowe. Dla ujawnienia w księdze wieczystej i ewidencji gruntów i budynków nowego, powstałego z mocy prawa stanu prawnego tych gruntów, niezbędny jest dokument wydany przez właściwy organ określony w art. 4 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy przekształceniowej, nazwany w ustawie zaświadczeniem. Jak z powyższego wynika, rola właściwych organów sprowadzona jest do potwierdzenia zdarzenia następującego z mocy ustawy przekształceniowej w stosunku do ściśle określonej kategorii gruntów. W przypadku gruntu odpowiadającego definicji gruntu zabudowanego pozostającego do dnia 1 stycznia 2019 r. w użytkowaniu wieczystym, potwierdzenie takie powinno zostać wydane, gdyż kwestia przekształcenia nie podlega ocenie organu.
Sąd podkreśla, że forma potwierdzenia przekształcenia wybrana przez ustawodawcę jest formą znaną w procedurze administracyjnej. Zaświadczenie, o którym mowa w art. 217- 220 k.p.a w doktrynie scharakteryzowano jako "przewidziane w przepisach prawnych potwierdzenie pewnego stanu rzeczy przez właściwy organ, na żądanie zainteresowanej osoby" (por Kodeks postepowania administracyjnego B. Adamiak, G. Borkowski wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2011, str. 689). Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń uregulowane zostało w wymienionych przepisach działu VII k.p.a. Zauważyć jednak trzeba, że ustawodawca w ustawie przekształceniowej, wybierając formę dokumentu potwierdzającego przekształcenie prawa do gruntu jako zaświadczenie, dokonał odrębnych regulacji proceduralnych, niepokrywających się w pełni z regulacjami zawartymi w art. 217 § 1 i 3 k.p.a. A zatem, zaświadczenie, o którym mowa w przepisach postępowania administracyjnego wydawane jest na żądanie osoby, bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 7 dni. Tymczasem w ustawie przekształceniowej zaświadczenie wydaje się przede wszystkim z urzędu, nie później niż w terminie 12 miesięcy od dnia przekształcenia (art. 4 ust. 2 pkt 1). W przypadku, gdy organ nie wyda zaświadczenia z urzędu, powinien dokonać tego na wniosek właściciela nieruchomości w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania wniosku. Wydaje je także albo na wniosek właściciela lokalu uzasadniony potrzebą dokonania czynności prawnej mającej za przedmiot lokal albo właściciela gruntu uzasadniony potrzebą ustanowienia odrębnej własności lokalu - w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 4 ust. 2 pkt 2, 3 i 2a-ustawy przekształceniowej). Celem zaświadczenia, o którym mowa w przepisach postępowania administracyjnego jest urzędowe poświadczenie tego, co jest organowi wiadome i sprowadza się do opisu sytuacji (faktycznej lub prawnej). Natomiast celem zaświadczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy przekształceniowej jest potwierdzenie zaistnienia z mocy prawa nowego stanu prawnego, co odpowiada w rzeczywistości aktowi o charakterze deklaratoryjnym.
Przywołując treść uzasadnienia projektu ustawy przekształceniowej (druk nr 2673 kadencja VIII) - ustawodawca świadomie zrezygnował z potwierdzania przekształcenia decyzją administracyjną stwierdzając, że "w przypadku współużytkowania wieczystego odwołanie chociaż jednego ze współuprawnionych od decyzji zniweczyłoby cel przekształcenia z mocy prawa, którym jest eliminowanie obecnie występujących problemów z przekształcaniem praw we wspólnotach mieszkaniowych". Dlatego "organy reprezentujące dotychczasowego właściciela nieruchomości, a więc te same, które są obecnie właściwe do pobierania opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego i dokonywania aktualizacji tych opłat, będą wydawały z urzędu zaświadczenia potwierdzające przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności tego gruntu". Bez względu na wskazaną specyfikę postępowania zmierzającego do wydania zaświadczenia, o którym mowa w art 4 ust. 2 pkt 2,3 i 2a ustawy przekształceniowej, w związku z przyjętą przez ustawodawcę formą dokumentu wydawanego w trybie art. 4 ust. 1 ustawy przekształceniowej, jego wydanie poprzedza postępowanie uproszczone, ograniczone do zbadania treści danych będących w posiadaniu organu. Jak stwierdza się ww. uzasadnieniu projektu ustawy "celem zaświadczenia będzie potwierdzenie faktu jedynie zmiany rodzaju prawa do gruntu, która nastąpiła z mocy prawa".
Należy zwrócić uwagę, że w art. 1 ust. 2 ustawy przekształceniowej określono zakres przedmiotowy aktu przez zdefiniowanie pojęcia "gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe". Ponownie odwołując się do uzasadnienia projektu ustawy warto wskazać, że celem projektodawców było, by ustawa dotyczyła gruntów zabudowanych wyłącznie budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi lub budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi (zamiennie nazywanymi w uzasadnieniu wielolokalowymi), w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne. Wyjaśniono nadto, że "przyjęcie przesłanki zabudowy budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne oznacza, że przekształcenie będzie następowało również w przypadku, gdy budynki te będą wykorzystywane, zgodnie z przeznaczeniem, w części na cele inne niż mieszkalne. Takie okoliczności nie powinny wyłączać możliwości przekształcenia prawa, gdyż nie niweczą podstawowej funkcji mieszkalnej budynku, a tym samym grunty zabudowane takimi budynkami wpisują się w cel ustawy polegający na wspieraniu zaspokajania potrzeb mieszkaniowych obywateli".
Jak z powyższego wynika, przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności powiązane zostało z charakterem obiektów usytuowanych na gruncie. Zaświadczenie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności powinno zostać wydane, jeżeli brak jest wątpliwości czy to prawnych czy faktycznych co do tego, że jest to grunt zabudowany na cele mieszkaniowe w rozumieniu przywoływanej ustawy, a więc zabudowany obiektami o przeznaczeniu mieszkaniowym wskazanymi w art. 1 ust. 2 ustawy przekształceniowej. W takiej sytuacji organ nie może w zasadzie uchylić się od wydania zaświadczenia. W uzasadnieniu projektu ustawy wskazuje się wprost, - "gdy organ uzna, że grunt nie kwalifikuje się pod reżim prawny przepisu art. 1, nie spełnia przesłanek ustawowych przekształcenia".
Jednocześnie wskazać należy, że choć ustawa przekształceniowa nie zawiera odwołania do ewidencji gruntów i budynków, jako do wyłącznego źródła, które pozwala na odpowiednie zakwalifikowanie danego obiektu znajdującego się na gruncie objętym przekształceniem, to określa jednak, że ewidencja gruntów, jak też księgi wieczyste służą organowi do oznaczenie nieruchomości gruntowej i lokalowej, które to dane powinno zawierać zaświadczenie (art. 4 ust. 3 ustawy przekształceniowej).
Odpowiadając tym samym na postawione na wstępie pytania podnosi, że Sąd aprobuje w pełni dotychczasowe stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym organ wydający zaświadczenie w trybie przepisów art. 217 i 218 k.p.a. nie może dokonywać ocen prawnych, bowiem taka ocena w postępowaniu o wydanie zaświadczenia, toczącym się na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., jest niedopuszczalna. Organ nie może dokonywać nowych ustaleń determinujących zakres uprawnień lub obowiązków podmiotów wnioskujących o wydanie zaświadczenia. Nie powinien także rozstrzygać jakichkolwiek kwestii spornych, gdy stwierdzony zostanie brak zgodności między treścią żądania a stanem rzeczy wynikającym z ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Postępowanie to jest ograniczone do minimum niezbędnego do urzędowego stwierdzenia znanych faktów lub stanu prawnego, w zakresie danych pozostających w dyspozycji organu mającego wydać zaświadczenie.
Nie sposób zatem zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w kontrolowanych orzeczeniach organów, odmawiających wydania zaświadczenia, bowiem według danych ujawnionych w ewidencji gruntów, budynek skarżącego ma określoną funkcję mieszkaniową. Sąd zauważa przy tym, że w dziale II księgi wieczystej KW nr [...] wskazane jest, że nieruchomość została zabudowana na cele mieszkalne.
Stanowisko organów obu instancji oznacza zatem w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nieprawidłową interpretację przedmiotowego zakresu ustawy przekształceniowej wynikającego z jej art. 1 ust. 2 pkt 2. Decydujące bowiem znaczenie mieć powinna okoliczność zabudowania nieruchomości na cele mieszkalne. Weryfikacja - dokonana przez organy - aktualnego przeznaczenia lokali na prowadzenie działalności gospodarczej pozostaje w ocenie Sądu bez wpływu na okoliczność, że przedmiotowy grunt jako zabudowany na cele mieszkaniowe wypełnia przesłanki ustawy przekształceniowej. Zdaniem Sądu tego typu weryfikacja faktycznej funkcji budynku – odmiennej od określonej w ewidencji gruntów oraz księdze wieczystej, dokonana na podstawie posiadanych przez organ danych, stanowi akt wiedzy, tym niemniej przekracza kompetencje organu w procedurze wydawania zaświadczenia i tym samym nie może powodować zastosowania pozaustawowego kryterium, którym jest aktualny w dacie wydawania zaświadczenia sposób wykorzystania nieruchomości. Liczba
i charakter lokali znajdujących się w obiekcie nie jest kwestią prawa, lecz faktu i nie jest w niniejszej sprawie kwestią sporną. Jednak dane, które wynikają z zapisów ewidencyjnych i wieczystoksięgowych, znajdujących się w posiadaniu organów stanowią wypełnienie ustawowo relewantnej, a tym samym decydującej przesłanki zobowiązującej organ do wydania zaświadczenia. Stworzona na potrzeby ustawy przekształceniowej definicja "gruntu zabudowanego na cele mieszkaniowe" nie odwołuje się bowiem do aktualnej na datę wydawania zaświadczenia – częstokroć tymczasowej funkcji, jaką budynek pełni, zatem istotny jest wyłącznie cel na jaki nieruchomość została zabudowana. Należy zatem podkreślić, że w postępowaniu w przedmiocie wydania zaświadczenia organ nie może badać, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, kwestii dotyczących faktycznego sposobu użytkowania budynku czy ewentualnej samowolnej zmiany sposobu jego użytkowania z funkcji mieszkalnej na niemieszkalną, bowiem tego rodzaju postępowanie wykracza poza zakres postępowania o wydanie zaświadczenia. (vide wyrok WSA w Warszawie z 4 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 2553/19 oraz z 24 czerwca 2020 r. sygn.akt I SA/Wa 874/20)
W tym stanie rzeczy, słuszny jest również zarzut braku pełnego rozpoznania sprawy przez organy, bowiem w istocie nie dokonały one analizy posiadanych danych, w oparciu, o które można i należało wydać wnioskowane zaświadczenie. Uwzględniając zarzut naruszenia prawa przez jego błędną wykładnię, Sąd wobec stwierdzenia naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy wywłaszczeniowej, a w konsekwencji tego naruszenie art. 217 i 218 k.p.a., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, uwzględniając ocenę prawną przepisów, których wykładnię przeprowadzał Sąd w powyżej przedstawionych rozważaniach, organ zweryfikuje wszystkie posiadane przez siebie dane pozwalające na stwierdzenie, czy grunt pozostający dotychczas w użytkowaniu wieczystym skarżącego stanowi grunt zabudowany na cele mieszkaniowe w rozumieniu ustawy przekształceniowej.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło