I SA/Wa 996/16

WyrokWSA w Warszawie2017-04-13

Skład orzekający: Emilia Lewandowska, Marta Kołtun-Kulik, Bożena Marciniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruncie, który w przeszłości podlegał dekretowi o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy, a następnie stał się własnością gminy, ale obecnie część tego gruntu stanowi własność osób fizycznych i prawnych, a część jest drogą publiczną?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na spornej nieruchomości nie jest możliwe ani na podstawie dekretu z 1945 r. (ze względu na upływ terminu do złożenia wniosku), ani na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami (ze względu na zniszczenie zabudowy w czasie wojny i fakt, że część gruntu stanowi własność osób fizycznych i prawnych lub jest drogą publiczną). Prawo użytkowania wieczystego może być ustanowione wyłącznie na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
Stan faktyczny
Wnioskodawca, będący spadkobiercą dawnych właścicieli nieruchomości w Warszawie, domagał się ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na gruncie podlegającym dekretowi z 1945 r. Wniosek został złożony na podstawie przepisów dekretu oraz, ewentualnie, ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy administracji odmówiły przyznania prawa, uznając wniosek dekretowy za spóźniony, a wniosek oparty na ustawie o gospodarce nieruchomościami za niespełniający wymogów formalnych i faktycznych (zniszczenie zabudowy, własność osób trzecich, droga publiczna). Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Bożena Marciniak Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi W. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] maja 2016 r. nr. [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] lutego 2016 r. nr [...], którą odmówiono prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...] pochodzącego z dawnej nieruchomości hipotecznej oznaczonej jako [...] dz. [...],[...] i [...]. Z ustaleń organu wynika, że objęta decyzją nieruchomość znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m.st. Warszawy, zwanego dalej "dekretem". Następnie nieruchomość ta stała się z dniem 27 maja 1990 r. własnością Miasta [...]. Objęcie w posiadanie tej nieruchomości przez gminę [...] w trybie dekretu nastąpiło z dniem 25 listopada 1947 r. tj. z dniem ukazania się głoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...]. Z zaświadczenia Sądu Okręgowego w W. Wydział Hipoteczny z [...] listopada 1946 r, Nr [...] wynika, że do nieruchomości oznaczonej jako [...] prawo własności przysługiwało L. S. i Z. S., którzy zmarli a ich następcami prawnymi są W. L. ,K. M., R. M., D. W., L. M., Z. M., A. M., G. Z. i B. L.. Następstwo prawne tych osób wynika ze spadkobrania, które potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy dokumenty. W dniu [...] kwietnia 2009 r. do Prezydenta [...] wpłynął wniosek jednego ze spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości W. L. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu na nieruchomościach wchodzących w skład dawnej nieruchomości dekretowej. Pismem [...] stycznia 2013 r. W. L. zgłosił wniosek ewentualny, na wypadek oddalenia wniosku o ustalenie użytkowania wieczystego, wnosząc o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Prezydent [...] w pierwszej kolejności rozważył, czy przyznanie prawa użytkowania wieczystego jest możliwe w trybie przepisów określonych w dekrecie, a następnie uznając, iż nie ma takiej możliwości, przeszedł do analizy przyznania prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów ustawy o gospodarce gruntami. Organ ustalił, że objęcie w posiadanie przedmiotowego gruntu przez gminę [...] w trybie dekretu nastąpiło z dniem 25 listopada 1948 r. zatem termin do złożenia wniosku , o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu upłynął w dniu 25 maja 1949 r.. Z pisma Kierownika Oddziału Zwrotu Nieruchomości i Odszkodowań [...] Urzędu Wojewódzkiego z [...] czerwca 2010 r. wynika, że w rejestrze przepisów dekretowych brak jest zapisu dotyczącego złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Z dołączonej przez wnioskodawcę kopii podania o przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, sporządzonego [...] kwietnia 1958 r. nie wynika, w jakiej dacie zostało złożone, a nawet czy nadano mu prawidłowy bieg. Na kopii brak jest prezentaty organu, a także dowodu potwierdzenia nadania w placówce pocztowej. Już z samej daty, w której sporządzono podanie tj. [...] kwietnia 1958 r. a także zawartego w tym podaniu wniosku o przywrócenie terminu wynika, iż dawni właścicieli mieli świadomość, że termin do wniesienia wniosku dekretowego już upłynął. Mając te ustalenia na uwadze organ uznał, że także wniosek dekretowy złożony przez następcę prawnego dawnych właścicieli tj. W. L., również jest spóźniony. Oznacza to , że wniosek dekretowy nie mógł zostać rozpatrzony, co skutkuje odmową przyznania prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu. Organ przeszedł więc do oceny, czy możliwe jest spełnienie żądania ewentualnego W. L., zgłoszonego w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r., tj. ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Możliwość taką przewiduje przepis art. 214 tej ustawy . z przepisu tego wynika, że przyznanie prawa użytkowania wieczystego jest uzależnione od złożenia wniosku do 31 grudnia 1988 r. i jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez właścicieli w dniu [...] maja 1958 r. Jednakże przedmiotowa nieruchomość nie może zostać oddana w użytkowanie wieczyste następcom prawnym byłych właścicieli z uwagi na jej charakter oraz obecny stan prawny. Z art. 232 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny wynika wprost, że w użytkowanie wieczyste może zostać oddane wyłącznie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego. Zatem nie mogą być przekazane w użytkowanie wieczyste grunty stanowiące własność osób fizycznych i prawnych innych niż Skarb Państwa i gminy. Natomiast w skład przedmiotowej sprawy wchodzą obecnie m. in. części działki ewid. Nr. [...] z obr. [...], działka ewid. Nr [...] ewid. Nr [...] z obr. [...], działka ewid nr [...] z obr. [...], część działki nr [...] z obr [...], które stanowią własność osób fizycznych i prawnych. Dlatego też ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do tych gruntów nie jest możliwe. Nie jest również możliwe ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu będącego drogą publiczną. Z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych jednoznacznie wynika , że nieruchomości zajęte pod drogi publiczne mogą być tylko własnością podmiotów publicznoprawnych w nim wymienionych. Dlatego tez ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego działki ewid: nr [...],[...],[...],[...] – wszystkie z obrębu [...], nie jest możliwe, gdyż stanowi on pas drogowy ul. [...]. Z kolei ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do pozostałego gruntu stanowiącego działki ewid: nr [...];[...];[...],[...],[...],[...]oraz [...]– wszystkie z obrębu [...], nie jest możliwe z uwagi na jego stan. Zgodnie z art. 214 ust 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwrot nieruchomości, o których mowa w tym przepisie przysługuje poprzednim właścicielom działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami w których liczba izb nie przekracza 20, oraz domami w których przed dniem 21 listopada 1945 r. zastała wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które przed tym dniem stanowiły własności spółdzielni mieszkaniowych. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika , że zabudowania na przedmiotowej nieruchomości w okresie II wojny światowej zostały zniszczone i grunt ten w 1945 roku był niezabudowany. Organ ustalił te okoliczności na podstawie wyników analizy dokumentów Biura Odbudowy Stolicy przesłanych przez Archiwum Państwowe [...] w dniu [...] sierpnia 2013 r. w tym kolorowej kopii mapy inwentaryzacyjnej oraz fragmentu fotoplanu W. sygn. [...]. Na przedmiotowym obszarze znajdowały się stanowiska artylerii przeciwlotniczej, rowy strzeleckie oraz stanowiska armat. Fakt wykorzystania nieruchomości na potrzeby wojskowe został również potwierdzony w protokole wycenienia strat wojennych w gospodarstwie ogrodniczym L. S., spisanym [...] grudnia 1945 r. Fakt zniszczenia budynku i opuszczenia nieruchomości przez właścicieli wynika także z podania tychże z [...] maja 1958 r. , zaświadczenie Starostwa Grodzkiego [...] z [...] marca 1947 r., życiorysu L. S. znajdującego się w aktach osobowych przesłanych przez Instytut Pamięci Narodowej oraz znajdującego się także w tych aktach osobowych wywiadu przeprowadzonego przez strzelca z posterunku MO [...] W. K. w dniu [...] grudnia 1949 r. Podzielając poczynione przez organ I instancji ustalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało za zgodne z prawem stanowisko Prezydenta [...], że brak jest możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu objętego decyzją zarówno w trybie przepisów art. 7 ust. 1 dekretu, jak również art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W. L. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) 138 §1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 104 kp.a. w zw. z art. 19 k.p.a. i 20 k.p.a. w zw. z art. 39 ust. 1, 2 i 5 ustawy o samorządzie gminnym (Dz. U. 2015.1515 j.t.] w zw. z art. 16 i art. 21 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. 1928.36.341), polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. do sygn. [...], gdy tymczasem nieodzownym było jej uchylenie, albowiem utrzymana została decyzja, mocą której wyłączono żądanie główne do odrębnego rozpatrzenia i jednocześnie Organ drugiej instancji orzekł w przedmiocie zarówno wyłączonego żądania głównego jak też ewentualnego mając dodatkowo na uwadze, iż Prezydent [...] nie przeprowadził pełnego postępowania dowodowego odnośnie żądania głównego, które wyłączył do odrębnego rozpoznania. 2) art. 7 ust. 1 i ust. 4 w zw. z art. 9 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. 1945.50.279) zwanego dalej dekretem w zw. z §3 - §6 i §8 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. 1946.16.112) zwanego dalej rozporządzeniem pierwszym w zw. z §1 - §3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. 1948.6.43) zwanego dalej rozporządzeniem drugim, w zw. z art. 16 i art. 21 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. 1928.36.341), polegające na ich błędnej wykładni i w konsekwencji niewłaściwym zastosowaniu poprzez niezasadne przyjęcie, iż Gmina [...] skutecznie objęła w posiadanie przedmiotową nieruchomość 25 listopada 1948 r. w oparciu o drugie rozporządzenie, przez co wnioski L. i Z. S. zgłoszone na podstawie art. 7 w/w dekretu w 1958 r. są spóźnione, a w konsekwencji również spóźnionymi pozostają roszczenia wynikające z art. 9 dekretu, gdy tymczasem do objęcia w posiadanie doszło na podstawie rozporządzenia pierwszego, choć z uwagi na naruszenie przepisów o prawie czynnego udziału strony w toku postępowania termin do zgłoszenia wniosków opartych na art. 7 dekretu był otwarty, nadto wobec przyjęcia, iż wniosek W. L. z 2009 r. zainicjował nowe postępowanie, gdy tymczasem stanowił kontynuację niezakończonego postępowania z wniosku L. i Z. S.. 3) Art. 214u.g.n. polegające jego błędnej wykładni i w konsekwencji niewłaściwym zastosowaniu poprzez niezasadne przyjecie, iż sformułowanie "działka zabudowana ..." jest kwalifikowane stanem technicznym zabudowań (stopniem zniszczenia), gdy tymczasem dla oceny prawnej nieruchomości irrelewantną pozostaje okoliczność na ile budynki pozostają niezniszczone. 4) Art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. oraz w zw. z art. 76 §1 k.p.a. w zw. z art. 84 §1 k.p.a. polegające na ich błędnym zastosowaniu poprzez naruszenie zasad konstruowania ustaleń stanu faktycznego, a w konsekwencji uchybienie zasadzie swobodnej oceny dowodów w ten sposób, iż stała się oceną dowolną, co nastąpiło na skutek nieprawidłowej oceny mocy dowodowej środków dowodowych, zaniechania wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w związku z pominięciem istotnych środków dowodowych, skutkujące niedokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, poprzez niezasadne przyjęcie, iż przedmiotowa nieruchomość była niezabudowana na datę wejścia w życie dekretu, gdy tymczasem usytuowany na niej budynek mieszkalny był jedynie w określonym zakresie zniszczony, natomiast dla oceny powyższego nieodzownym był dowód z opinii fotogrametrycznej zdjęć lotniczych nie zaś samodzielna konkluzja organów obu instancji. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył do następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Skarżący W. L., jako jeden ze spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], pochodzącej z dawnej nieruchomości hipotecznej oznaczonej jako [...] dz. [...], [...] i [...], wniósł do Prezydenta [...] dwa wnioski dotyczące tej nieruchomości: 1) Wniosek z [...] marca 2009 r. , który do organu wpłynął [...] kwietnia 2009 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, który został zmodyfikowany w dniu [...] listopada 2010 r. o żądanie odszkodowania. 2) Wniosek ewentualny z [...] stycznia 2013 r., w którym wniósł o ustanowienie użytkowania wieczystego oraz odszkodowanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, na wypadek oddalenia wniosków o ustanowienie użytkowania wieczystego oraz odszkodowania na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. W przedmiotowej sprawie decyzje organów obu instancji dotyczą obu tych wniosków w zakresie żądania ustanowienia użytkowania wieczystego, co wynika wprost z treści tych decyzji. Mianowicie Prezydent [...] w pierwszej kolejności rozważył możliwość przyznania tego prawa na podstawie dekretu z 26 października 1945 r. a następnie uznając, iż nie ma takiej możliwości dokonał oceny przyznania prawa użytkowania wieczystego na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wprawdzie w sentencji decyzji powołał tylko art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, to rozważania zawarte w uzasadnieniu tej decyzji wskazują , w sposób nie budzący wątpliwości, że rozpoznane zostało również roszczenie uregulowane w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z 26 października 1945 r. a dotyczy tego zagadnienia str. 3 decyzji. Rozpoznając odwołanie od tej decyzji organ II instancji rozpoznał ponownie sprawę w kontekście roszczeń zgłoszonych w obu wnioskach skarżącego tj. zarówno w oparciu o przepisy dekretu jak i ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przy czym dostrzegł, że organ I instancji w sentencji powołał tylko art. .214 u.g.n. mimo, że rozpoznał sprawę także na podstawie art. 7 dekretu. Wobec powyższych ustaleń niezasadny jest zarzut skargi sformułowany w pkt II 1., gdyż organ I instancji nie wyłączył do odrębnego rozpatrzenia żądania "głównego" dotyczącego użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 dekretu ale objął je rozstrzygnięciem swojej decyzji, a tym samym nie można stawiać zarzutu organowi odwoławczemu, że rozpoznał żądanie dekretowe, które nie było przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ I instancji i zostało wyłączone do odrębnego rozpoznania. Rozpoznając wniosek w aspekcie art. 7 ust . 1 i 2 dekretu z 26 października 1945 r. organy ustaliły, ze objęcie przedmiotowego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu 25 listopada 1948 r. tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego [...], a zatem termin na wniesienie wniosku przewidziany w art. 7 ust. 1 dekretu upłynął z dniem 25 maja 1949 r. Organ ustalił, że wniosek w powyższym terminie nie został złożony. Powyższe ustalenia należy uznać za prawidłowe. Błędnie skarżący podnosi w uzasadnieniu skargi (str. 7 ) , że ogłoszenie w powołanym Dzienniku Urzędowym Nr [...] dotyczyło gruntów położonych na obszarze ograniczonym zachodnim brzegiem Wisły gdy przedmiotowa nieruchomość jest położona na prawym tj. wschodnim brzegu Wisły. Z treści ogłoszenia o objęciu gruntów w posiadanie przez gminę [...] wynika jednoznacznie, że objęcie dotyczyło gruntów położonych na obszarze faktycznie ograniczonym zachodnim brzegiem Wisły ale tylko w punkcie I. Natomiast punkt II ogłoszenia dotyczy objęcia w posiadanie gruntów ograniczonych wschodnim brzegiem Wisły. W dacie ukazania się powołanego ogłoszenia tj. 25 listopada 1948 r. ( data ukazania się Dziennika Urzędowego Nr [...]) obowiązywały przepisy Rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz 43). Zgodnie z § 3 rozporządzenia grunty uważa się za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu Urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie. Z dniem wejścia w życie tego rozporządzenia , co miało miejsce 10 lutego 1948 r., straciło moc rozporządzenie Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę m. st. Warszawy, o czym stanowi § 4 rozporządzenia z 27 stycznia 1948 r. Z powołanych przepisów wynika, że jedyną przesłanką skutkującą objęciem gruntów przez gminę był dzień wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego [...], co w przedmiotowej sprawie zostało spełnione, Z tych też względów nie do przyjęcia jest stanowisko prezentowane w skardze, iż do przedmiotowej nieruchomości zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. Faktem w sprawie bezspornym jest to, że we wrześniu 1944 r. nieruchomość ta została zajęta przez wojsko dla potrzeb artylerii przeciwlotniczej, zainstalowano tam armaty, wykonano rowy strzeleckie. Zajęcie nieruchomości na te cele było do września 1945 r. Wynika to z protokołu wycenienia strat wojennych z [...] grudnia 1945 r. sporządzonego na zlecenie Wojewódzkiego Związku Ogrodniczego w W., podania L. i Z. małż. S. (dawnych właścicieli nieruchomości) z [...] maja 1958 r., życiorysu L. S. znajdującego się w aktach osobowych pozyskanych z Instytutu Pamięci Narodowej. Faktyczne zajęcie nieruchomości na cele wojskowe w czasie działań wojennych nie ma nic wspólnego z objęciem gruntów w posiadanie przez gminę [...] w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. Przepis art. 1 dekretu określa cele na jakie przejmowany były grunty w trybie tego dekretu. Nadto w dacie wejścia w życie dekretu przedmiotowa nieruchomość nie była już zajęta na potrzeby wojska. Niezasadne są więc zarzuty sformułowane w pkt. II 2. Skargi gdyż w rozpoznawanej sprawie do objęcia przez Gminę [...] przedmiotowej nieruchomości nie miały zastosowania przepisy rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. Jest zatem niewątpliwe, że dawni właściciele nie złożyli wniosku w trybie art. 7 dekretu. Takiego wniosku nie przedstawił wnioskodawca. Organ ustalił, ze brak jest w dokumentach jakiejkolwiek wzmianki o złożeniu takiego wniosku. Nadto sami dawni właściciele w piśmie z [...] kwietnia 1958 r. zatytułowanym "[...]" skierowanym do Prezydium Stołecznej Rady Narodowej w W. przyznają, że nie złożyli podania o własność czasową wcześniej, podają przyczynę i wnoszą o przywrócenie terminu do wniesienia podania o własność czasową stosownie do art. 7 dekretu. Zatem wniosek skarżącego z [...] marca 2009 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu należy uznać za wniesiony z uchybieniem terminu określonego w tym przepisie a to skutkuje odmową uwzględnienia takiego wniosku co prawidłowo zostało przez organ orzeczone w zaskarżonej decyzji. Zasadnie także organ odmówił ustanowienia użytkowania wieczystego na podstawie art. 214 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. , poz. 782) o co skarżący wnioskował w piśmie z [...] stycznia 2013 r. W dacie wydawania skarżonej decyzji możliwość zwrócenia nieruchomości objętej działaniami dekretu z 26 października 1945 r. na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami przewidziana jest tylko w art. 214. Przepis ten zawiera przesłanki, których spełnienie jest niezbędne dla uwzględniania wniosku. Mianowicie poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zgłosili wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste do dnia 31 grudnia 1988 r. a nieruchomość była zabudowana domami o jakich stanowi § 2 tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie spełniony jest pierwszy warunek ponieważ poprzedni właściciele L. i Z. małż. S. złożyli w dniu [...] kwietnia 1958 r. wniosek o ustanowienie użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości. Nie jest zaś spełniony drugi warunek określony w art. 214 ust. 2 u.g.n. zaś spełnienie łącznie obu wymienionych warunków jest niezbędne do uwzględnienia wniosku. Z materiału dokumentacyjnego wynika, że do czasu wojny na przedmiotowej nieruchomości znajdował się dom mieszkalny o pow. [...] m 2 oraz budynki gospodarcze. W wyniku działań wojennych zabudowania zostały doszczętnie zniszczone co wynika z licznych dokumentów powołanych przez organ w uzasadnieniu decyzji a znajdujących się w aktach sprawy. Okoliczność ta jest potwierdzona w powołanym wyżej protokole wyceny strat wojennych z [...] grudnia 1945 r. sporządzonym przez Wojewódzki Związek Ogrodniczy w W.. Fakt zniszczenia budynku mieszkalnego potwierdza zaświadczenie z [...] marca 1947 r. wydane przez Starostwo Grodzkie [...], w którym napisano, że "budynki oraz inspekty [...] należące do obywatela S. L. zostały zniszczone w czasie działań wojennych" oraz wynika z wywiadu prowadzonego przez strzelca W. K. z posterunku MO [...] przeprowadzonego w dniu [...] grudnia 1949 r. w którym wpisano, że "[...] dom został zniszczony podczas działań wojennych". Jednak przede wszystkim to ta okoliczność jest stwierdzona osobiście przez samych właścicieli L. i Z. małż. S., którzy w podaniu datowanym [...] maja 1958 r. skierowanym do Prezydium Rady Narodowej w [...] napisali "[...] Na działkach tych stał dom mieszkalny, zabudowania gospodarcze, ciepłownia, inspekty [...] z powodu działań wojennych i całkowitego zniszczenia zabudowań zmuszeni byliśmy gospodarstwo nasze opuścić [...]". Natomiast L. S. w sporządzonym własnoręcznie życiorysie znajdującym się w aktach osobowych pozyskanych z I.P.N. napisał, że [...] września 1944 r. został wysiedlony z gospodarstwa przez "armię frontową sowiecką" a majątek został zupełnie zniszczony. Wszystkie powołane dowody pozwalają na ustalenie, że w dacie wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. tj. w dniu 21 listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość nie była zabudowana w sposób o jakim mowa w art. 214 ust. 2 u.g.n. gdyż istniejący wcześniej dom mieszkalny został zniszczony w czasie działań wojennych. Tym samym nie jest możliwe ustanowienie użytkowania wieczystego w trybie art. 214 u.g.n. Powołanie się przez organ również na kopię fragmentu fotoplanu W. sygn.. [...] jest tylko jednym z dowodów na okoliczność braku zabudowy, a nie jedynym dowodem na tę okoliczność zatem brak opinii biegłego z zakresu fotogrametrii nie podważa ustaleń organu dokonanych na podstawie innych jeszcze dowodów jako prawidłowych, ze w dacie 21 listopada 1945 r. nieruchomość nie była zabudowana. W świetle powyższych ustaleń i rozważań za niezasadne Sąd uznał również zarzuty skargi zawarte w jej punkcie II 3 i 4. Oczywiście rozważania te i ocena odnoszą się do tej części dawnej nieruchomości dekretowej, która stanowi własność [...] i nie jest zajęta pod drogę publiczną ul. [...], a więc dotyczy obecnych działek gruntu nr. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] – wszystkie z obrębu [...]. Natomiast co do działek grunty wchodzących w pas drogowy ul [...], szczegółowo wymienionych w decyzji w ogóle nie mogą być prowadzone rozważania w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, gdyż ustanowienie tego prawa w odniesieniu do gruntu stanowiącego drogę publiczną nie jest możliwe z uwagi na charakter prawny drogi publicznej, co prawidłowo zostało przez organ wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wynika bowiem z art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. , poz 460), że nieruchomości zajęte pod drogi publiczne mogą być wyłącznie własnością podmiotów publicznoprawnych wymienionych w tym przepisie. Oznacza to, że wszelki obrót cywilnoprawny tymi nieruchomościami jest niedozwolony, a więc nie mogą być także obciążone prawem użytkowania wieczystego. Również nie jest możliwe ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruntach nie stanowiących własności publicznoprawnej co wynika z art. 232 § 1 ustawy Kodeks cywilny, który stanowi, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa , a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym i osobom prawnym. Zostało ustalone przez organ, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji część gruntów wchodzących w skład przedmiotowej nieruchomości dekretowej, a szczegółowo wymienionych w decyzji, nie stanowiła już własności ani [...] ani Skarbu Państwa gdyż została sprzedana. Niezależnie więc od innych przyczyn, które zostały wskazane w decyzji już tylko z tego względu nie mogą być przedmiotem użytkowania wieczystego, co również zostało przez organ zasadnie rozstrzygnięte poprzez odmowę przyznania tego prawa następcom prawnym dawnych właścicieli. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło