I SAB/Wa 1003/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Banku [...] w [...] S.A. w [...] na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego 1. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Banku [...] w [...] S.A. w [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Bank [...] w [...] S.A. w [...] (dalej jako skarżący) w oparciu o art. 3 § 2 pkt 1 i 8, art. 50 i nast. oraz art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 zc zm.; dalej jako ppsa) wniósł skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją tego Kolegium z [...] kwietnia 2014 r., znak: [...]. Skarżący zarzucił Kolegium naruszenie art. 12 kpa w związku z art. 35 i art. 36 kpa w związku z art. 149 § 1 i 2 oraz art. 152 § 1 kpa, poprzez: 1) brak podjęcia jakiejkolwiek (choćby jednej) czynności związanej z rozpatrzeniem wniosku Banku z 4 grudnia 2014 r. o wznowienie postępowania, w tym w szczególności brak wydania formalnego postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 lub 2 kpa, w przedmiocie (odmowy) wznowienia w/w postępowania; 2) brak rozpatrzenia w ustawowych terminach określonych w art. 35 kpa wniosku Banku z 4 grudnia 2014 r.; 3.) brak niezwłocznego rozpatrzenia wniosku Banku, zgłoszonego w trybie art. 152 § 1 kpa o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Kolegium z [...] kwietnia 2014 r., 4) brak wyznaczenia (nowego) terminu załatwienia sprawy w trybie określonym w art. 36 kpa, co doprowadziło do powstania bezczynności organu w zakresie rozpatrzenia wniosku Banku z 4 grudnia 2014 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako Kolegium) wniosło o jej oddalenie wskazując, że opóźnienie było wynikiem bardzo dużego wpływu spraw a także, że w wyniku wznowionego postępowania w dniu [...] listopada 2016r. została wydana merytoryczna decyzja odmawiająca uchylenia ww decyzji z dnia [...] kwietnia 2014 r. Pomimo to, skarżący podtrzymał skargę wnosząc o stwierdzenie, na zasadzie art. 149 § 1 pkt 3 ppsa, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się bezczynności oraz że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bank wniósł także o przyznanie mu określonej kwoty tytułem sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 ppsa i o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie podniósł, że wyczerpał przysługujące mu na drodze administracyjnej środki zaskarżenia warunkujące dopuszczalność skargi, tj. pismem z 30 lipca 2015 r. wezwał Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę na bezczynność organu administracji dopuszczają przepisy ppsa. Art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, które powinno być zakończone decyzją administracyjną. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 ppsa). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, jak np. zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 ppsa). Takie sformułowanie przepisu art. 52 ppsa stawia zażalenie (wezwanie do usunięcia naruszenia prawa) na równi z takimi środkami zaskarżenia jak odwołanie i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 37 § 1 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania lub niezałatwienie sprawy w terminie jest dopuszczalne wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 kpa. Uprzednie wezwanie Kolegium do osunięcia naruszenia prawa wyczerpuje wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Pojęcie bezczynności ograniczyć należy przede wszystkim do niewydania w terminie decyzji administracyjnej bądź postanowienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2012 r. II OSK 1031/12). Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 kpa). Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 kpa załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku nie załatwia w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2114/13). Bezczynność ma miejsce zarówno wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i wtedy gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Odnosząc się do odpowiedzi na skargę trzeba podkreślić, że dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana okolicznościami zawinionymi przez organ. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy mają natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a ppsa. Nie może ujść uwadze, że niezałatwienie sprawy w terminie narusza zasadę sformułowaną w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Odnosi się to również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw (art. 35 kpa). Niewątpliwie też, obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki zawarty w art. 35 § 1 kpa, pozostaje w bezpośrednim związku z ogólnymi zasadami prawa administracyjnego, w tym zasadą praworządności - art. 7 kpa oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów - art. 8 kpa. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącego o wznowienie postępowania organ rozpoznawał ponad półtora roku czasu a zatem zdecydowanie wielokrotnie przekroczył termin przewidziany na to przepisami kpa. Taki stan rzeczy prowadzi do wniosku, iż organ istotnie dopuścił się bezczynności. Zgodnie z art. 149 § 1 ppsa Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Na podstawie tego przepisu Sąd stwierdził, że ewidentnie zaistniała bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia. Jakkolwiek w sprawie można mówić o znacznym przekroczeniu kodeksowych terminów, to jednak z uwagi na charakter sprawy, jej nadzwyczajny tryb a także okoliczność, iż w dacie wyrokowania Sądu – wniosek został już przez Kolegium rozpoznany – Sąd uznał, iż przekroczenie terminu nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa. W pozostałym zakresie, co do zobowiązania organu do wydania aktu Sąd umorzył postępowanie (jako że Kolegium rozpoznało wniosek i wydało stosowne orzeczenie) a wniosek o zasądzenie kwoty pieniężnej na rzecz Banku Sąd oddalił. Zarówno bowiem grzywna jak i kwota pieniężna co do zasady mają charakter represyjny ale nade wszystko motywujący. Orzekanie w ww zakresie na etapie rozpoznawania niniejszej skargi, a zatem w sytuacji załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej, Sąd uznał za bezprzedmiotowe. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 i 2, i § 1a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 i 2 powołanej oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).