I SAB/Wa 122/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2014 r. sprawy ze skargi J. S. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 481/12 w przedmiocie wznowienia postępowania 1. oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata D. D., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Pismem z dnia 27 lutego 2014 r. J. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 481/12. Wyrokiem tym Sąd oddalił skargę J. S. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2012 r. sygn. akt I SAB/Wa 311/11 oddalającym skargę J. S. na bezczynność Burmistrza Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] czerwca 2011 r. o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na [...]. W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013 r., I SAB/Wa 481/12, J. S. wskazała jako podstawę wznowienia postępowania art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) przywołując także art. 277 i art. 270 p.p.s.a., a także art. 273 § 1 i 2 p.p.s.a. Podniosła, że sprawa została rozpatrzona cyt. "nierzetelnie (art. 106 § 3 p.p.s.a.), wręcz tendencyjnie, pod dyktando" adwokat M. Z. wyznaczonej przez Burmistrza Miasta na wniosek kierowniczki MOPS. Jednocześnie wyznaczona przez Okręgową Radę Adwokacką w W. adw. D. D. w ogóle się ze skarżącą nie skontaktowała, nie odpowiadała na telefony, ani nie poinformowała skarżącej o terminie rozprawy oraz nie stawiła się na rozprawie. W piśmie z dnia 28 maja 2014 r., stanowiącym uzupełnienie skargi o wznowienie, J. S. ponownie podkreśliła, iż wyznaczona w ramach prawa pomocy przez Okręgową Radę Adwokacką w W. adwokat D. D. w ogóle się z nią nie skontaktowała, nie znała sprawy i nie wykazała żadnego nią zainteresowania, działając na szkodę skarżącej. Przy czym pełnomocnik wyznaczona z urzędu o niczym (w tym o terminie rozprawy) skarżącej nie informowała. Ponadto w piśmie z dnia 17 lipca 2014 r. skarżąca wskazała na swój ciężki stan zdrowia i wniosła o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 23 lipca 2014 r. do czasu wyznaczenia adwokata z urzędu. Powołując się na wcześniejsze sprawy toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie wyraziła niezadowolenie ze sposobu reprezentowania jej w tych sprawach przez adwokat D. D. oraz wskazała na niewłaściwe postępowanie pełnomocnika organu adwokat M. Z. Na rozprawie w dniu 23 lipca 2014 r. sąd postanowił nie uwzględnić wniosku skarżącej o odroczenie rozprawy. Pełnomocnik skarżącej adwokat D. D. pozostawiła skargę do uznania sądu, a pełnomocnik organu – adwokat M. Z. wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W ocenie sądu skarga o wznowienie postępowania nie mogła zostać uwzględniona. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w ocenie sądu nie było podstaw do odroczenia rozprawy na wniosek skarżącej z dnia 17 lipca 2014 r., gdyż sąd może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny (art. 99 p.p.s.a.). Jako przyczynę odroczenia skarżąca podała, że składa wniosek o przyznanie prawa pomocy i do czasu wyznaczenia pełnomocnika, z uwagi na pogarszający się stan zdrowia, wnosi o odroczenie rozprawy. W ocenie sądu nie jest to ważna przyczyna, gdyż skarżącej prawo pomocy w postaci adwokata z urzędu zostało już przyznane, a adwokat D. D. jest wciąż jej pełnomocnikiem, co potwierdziła na rozprawie w dniu 23 lipca 2014 r. W wykonaniu zarządzenia z dnia 22 lipca 2014 r. (k. 23 i 24) skarżąca została poinformowana, że w dalszym ciągu może korzystać z pomocy ustanowionego dla niej pełnomocnika z urzędu, który został o terminie rozprawy poinformowany (z ostrożności, wobec stawianych pełnomocnikowi zarzutów, o terminie rozprawy sąd zawiadomił również skarżącą). Skoro obecność na rozprawie nie jest obowiązkowa i zależy od woli i możliwości uczestników postępowania, to podstawy do odroczenia rozprawy nie mogą wykraczać poza okoliczności określone w art. 109 p.p.s.a., a na gruncie tego przepisu również nie można uznać, że wystąpiła znana sądowi przeszkoda, której nie można przezwyciężyć. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Uregulowana w art. 270 p.p.s.a. instytucja wznowienia postępowania polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego w przypadkach zajścia ustawowych przyczyn wznowienia. Jest to instytucja o charakterze nadzwyczajnym, a zatem przysługuje jedynie w wyjątkowych przypadkach, określanych mianem podstaw wznowieniowych. Skoro jest to instytucja nadzwyczajna to oczywistym jest, że w procesie badania dopuszczalności wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie jest możliwe stosowanie wykładni rozszerzającej. Przesłanki wznowieniowe muszą być interpretowane w sposób ścisły, albowiem instytucja ta służy w praktyce obalaniu prawomocnych orzeczeń sądowych, co z kolei zakłóca pewność obrotu prawnego. Rozpatrywanie skargi o wznowienie postępowania odbywa się w kilku etapach. W pierwszej kolejności badana jest formalna dopuszczalność skargi, w tym zachowanie terminu do jej wniesienia. Zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Zarządzeniem z dnia 10 czerwca 2014 r. sprawa została skierowana na rozprawę, tym samym sąd uznał, że nie występują podstawy do odrzucenia skargi na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Zdaniem sądu strona zachowała trzymiesięczny termin z art. 277 § 1 p.p.s.a. twierdząc, że o kwestionowanym wyroku dowiedziała się w połowie lutego 2014 r., a skargę o wznowienie wniosła w dniu 11 marca 2014 r. Wskazała też na podstawy wznowieniowe z art. 271 pkt 2 i art. 273 § 1 i 2 p.p.s.a., z tym że te ostatnie nie zostały w żaden sposób uzasadnione. Tym niemniej podstawa z art. 271 pkt 2 w postaci pozbawienia możliwości działania podlegała zbadaniu, gdyż w skardze zawarto oznaczenie zaskarżonego orzeczenia oraz podano i uzasadniono tę podstawę wznowienia. W ocenie sądu, mimo że jest to już druga skarga J. S. o wznowienie postępowania, wniesiona po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnego wyroku z dnia 22 czerwca 2012 r., I SAB/Wa 311/11, oddalającego jej skargę na bezczynność Burmistrza Miasta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie zasiłku celowego, to nie można uznać, że zastosowanie powinien znaleźć art. 285 p.p.s.a., bowiem obecna skarga dotyczy już innego wyroku tego sądu z dnia 3 grudnia 2013 r., I SAB/Wa 481/12, a zatem wydanego w innej sprawie – w sprawie ze skargi o wznowienie postępowania. Nie było więc podstaw do odrzucenia obecnej skargi o wznowienie postępowania, w oparciu o art. 285 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 i art. 176 p.p.s.a. Drugi etap polega na ustaleniu, czy w sprawie ziściła się przesłanka wznowieniowa, która otwiera możliwość ponownego zbadania sprawy. Trzeci etap dotyczy stricte ponownego rozstrzygnięcia sporu, który był przedmiotem kwestionowanego orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie skarga J. S. o wznowienie nie dała podstaw do ponownego zbadania sprawy dotyczącej zakreślonego na wstępie przedmiotu (oddalenia skargi o wznowienie postępowania), albowiem okoliczności, na które powołała się strona, nie stanowią przesłanki dającej możliwość wzruszenia wcześniej wydanego wyroku. Zgodnie z art. 244 § 2 p.p.s.a. ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. W dniu 8 marca 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka [...] wyznaczyła pełnomocnikiem skarżącej adwokat D.D. (k. 52 akt I SAB/Wa 481/12). Jak wynika z przywołanych akt sądowych (k. 86) zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 3 grudnia 2013 r. zostało wysłane na adres kancelarii pełnomocnika, jednak mimo dwukrotnego awizowania nie zostało odebrane, w związku z czym sąd uznał, że nastąpił skutek doręczenia (art. 73 § 4 p.p.s.a.). Pełnomocnik nie stawił się na rozprawie (k. 89 akt I SAB/Wa 481/12). Zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Doręczenie zawiadomienia o rozprawie pełnomocnikowi skarżącej było w pełni skuteczne i nie było żadnych podstaw prawnych, aby o rozprawie zawiadamiać również skarżącą. W procedurze zawiadomienia o rozprawie oraz w trybie ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie doszło zatem do naruszenia jakichkolwiek norm procesowych, a tylko naruszenie przepisów prawa może być podstawą pozbawienia strony możności działania ("jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania" – art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Z argumentacji skarżącej wynika, że w istocie ma ona zastrzeżenia odnośnie do sposobu reprezentowania jej interesów przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu (stąd m.in. wniosek o zmianę pełnomocnika). W tej kwestii stwierdzić należy, że przesłanki wznowieniowe nienależytego reprezentowania lub pozbawienie możliwości działania, określone w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., nie występują w sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet w sytuacji, gdy swoje obowiązki wykonuje w sposób, który prowadzi do negatywnych dla reprezentowanej strony skutków. Zastrzeżenia strony, co do sposobu wypełniania obowiązków przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie mogą być przedmiotem oceny sądu administracyjnego. Relacje te podlegają przede wszystkim aktom określającym zasady etyki zawodów prawniczych, a niewłaściwe wypełnianie obowiązków może być przedmiotem oceny właściwych organów samorządu zawodowego. "Brak należytej reprezentacji w rozumieniu powołanego przepisu nie dotyczy sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet wówczas, gdy swoje obowiązki wykonuje on w sposób, który prowadzi do negatywnych dla reprezentowanego skutków" (zob. postanowienie NSA z dnia 15.02.2012 r., I GSK 155/12, LEX nr 1122866). Na marginesie zauważyć jedynie należy, że podczas rozprawy w dniu 23 lipca 2014 r. adwokat D. D. zaprzeczyła wszystkim zarzutom skarżącej pod jej adresem, co jednak nie należy do oceny sądu. Reasumując, aby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: a) w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, b) strona została pozbawiona możności działania oraz c) bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa. Taka sytuacja, jak wyjaśniono wyżej, w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Jeżeli w sprawie w ogóle nie doszło do uchybień procesowych, które pozbawiłyby skarżącą możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to zainteresowana strona nie może domagać się skutecznie wznowienia postępowania sądowego, gdyż w takiej sytuacji nie może być w ogóle mowy o pozbawieniu jej możności działania w omawianym znaczeniu. A ponieważ dla podstaw wznowienia określonych w art. 273 § 1 i 2 p.p.s.a., jak zaznaczono wyżej, skarżąca w ogóle nie podała uzasadnienia, to zważywszy na pozostałą treść skargi o wznowienie postępowania, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. sąd orzekł o oddaleniu skargi.